sobhe-no.ir
710
چهارشنبه، ۰۱ خرداد ۱۳۹۸
9
بررسی شاخص‌های بهره‌وری در كشور

بهتر كار كنیم

اگرچه بهره‌وری یك مفهوم اقتصادی و مدیریتی است كه بیشتر با صنعت گره خورده اما در زندگی عادی همه ما می‌توان با برنامه‌ریزی درست و اجرای بهتر كار بهره‌وری در امور روزمره را هم ارتقا داد. بیاییم از همین امروز كه در تقویم به نام روز بهره‌وری ثبت شده شروع كنیم.

صبح نو

بررسی شاخص‌های بهره‌وری در كشور

بهتر كار كنیم

اگرچه بهره‌وری یك مفهوم اقتصادی و مدیریتی است كه بیشتر با صنعت گره خورده اما در زندگی عادی همه ما می‌توان با برنامه‌ریزی درست و اجرای بهتر كار بهره‌وری در امور روزمره را هم ارتقا داد. بیاییم از همین امروز كه در تقویم به نام روز بهره‌وری ثبت شده شروع كنیم.

بهره‌وری چیست؟

در یك تعریف ساده بهره‌وری یعنی میزان تولید یا خروجی یا سود نسبت به هزینه‌ها. یا به تعبیر دیگر عبارت است از به‌دست آوردن حداکثر سود ممکن، بدون كاهش كیفیت و با بهره‌گیری و استفاده بهینه از نیروی کار، توان، استعداد و مهارت نیروی انسانی، زمین، ماشین، پول، تجهیزات، زمان، مکان و هر آنچه به عنوان سرمایه یا هزینه اطلاق می‌شود. حتی می‌توان بهره‌وری را نسبت به کار انجام شده به کاری که باید انجام می‌شده دانست.

مفاهیم رایج در بهره‌وری

بهره وری: بهره‌وری تركیب كارآیی و اثربخشی را نشان می‌دهد. شكل عمومی شاخص بهره‌وری به نسبت ستانده به نهاده (خروجی ها به ورودی ها) تعریف می شود.

كارایی: به معنی انجام درست كارها و مترادف با استفاده بهینه از منابع است.

اثربخشی: اثربخشی به معنای انجام كارهای درست است كه سازمان را به اهداف خود نائل می‌كند.

شاخص های جزیی بهره وری: این شاخص‏ها از تقسیم ارزش ستانده 
(یا ارزش افزوده) بر یك مقدار نهاده معین بدست می آید و به منظور خارج ساختن تورم، لازم است ستانده (یا ارزش افزوده) به قیمت ثابت مورد استفاده قرار گیرد. 

شاخص بهره وری نیروی كار: برای 
اندازه گیری بهره وری نیروی كار در سطح یك بخش از اقتصاد از نسبت ارزش ستانده (یا ارزش افزوده) به تعداد شاغلین استفاده می‏شود. 

شاخص بهره وری سرمایه: برای اندازه گیری بهره وری سرمایه در یك بخش از اقتصاد، 
از نسبت ارزش ستانده (یا ارزش افزوده) به موجودی سرمایه در آن بخش استفاده می‏شود. 

شاخص بهره‌وری انرژی: اگر انرژی را به عنوان یكی از عوامل تولید در نظر بگیریم، آن‌گاه بهره‌وری انرژی به‌صورت 
ارزش اقتصادی كه به ازای استفاده از یك واحد انرژی به‌دست می‏آید و از تقسیم ارزش ستانده بر مصرف نهایی انرژی محاسبه می‌شود (عكس شدت مصرف نهایی انرژی). در محاسبه شاخص بهره‏وری انرژی استفاده از نسبت ارزش‏افزوده به مقدار انرژی مصرفی نیز رواج دارد.

شاخص كارایی انرژی: كارایی انرژی مفهومی است فنی كه در ارتباط با دستگاه‌های تولید كننده یا مصرف كننده انرژی مطرح شده و عبارت است از نسبت تبدیل نهاده انرژی در فن‌آوری های تولید انرژی یا وسایل مصرف كننده نهایی انرژی.

شاخص شدت انرژی: شاخصی برای تعیین بهره وری انرژی در سطح اقتصاد ملی هر كشور است كه از تقسیم مصرف نهایی انرژی ( یا عرضه انرژی اولیه) بر تولید ناخالص داخلی محاسبه می‌شود و نشان می‌دهد كه برای تولید مقدار معینی از كالاها و خدمات (برحسب واحد پول) چه مقدار انرژی به كار رفته است.

شاخص بهره‌وری كل عوامل : شاخص بهره‌وری كل عوامل (نیروی كار و سرمایه به صورت توام) به مفهوم نسبت ستانده به نهاده‏ها می‏باشد و در واقع بیانگر متوسط تولید به ازای هر واحد از كل منابع تولید است. شاخص مزبور بیانگر برآیند تحولات بهره‌وری نیروی كار و سرمایه است.

مولفه‌های بهره‌وری

   بهره‌وری را با دو مؤلفه می‌شناسند؛ اثربخشی و كارایی.
  اثربخشی: میزانی که فعالیت‌های برنامه‌ریزی شده تحقق یافته و نتایج برنامه‌ریزی شده به دست آمده‌است. (کار درست کردن).
  کارایی: رابطه بین نتیجه به‌دست آمده و منابع استفاده شده .(درست کار کردن).
  کارایی نشان می‌دهد که یک سازمان تا چه میزان از نهاده‌ها به‌طور بهینه در جهت تولید ستاده‌ها استفاده کرده‌است و به‌عبارتی نشان‌دهنده «صحیح انجام دادن کار» است. به این معنی که از حداقل نهاده‌ها حداکثر محصول برداشت شود.
  بهره‌وری ترکیبی از کارایی و اثر بخشی است. به عبارت دیگر عملکرد سازمان در صورتی بهره‌ور خواهد بود که کارا و اثر بخش باشد و هر کدام به تنهایی نشان دهنده افزایش بهره‌وری نیست. پس در مقوله بهره‌وری اولاً کاری که انجام می‌شود باید کار درست و مفیدی باشد ثانیاً این کار به بهترین نحو انجام پذیرد و در راستای اهداف باشد.
  با تعریف بهره‌وری = اثربخشی × کارایی، بهره‌وری می‌شود تحقق هم‌زمان اثربخشی و کارایی؛ برای مثال وقتی تنها نیمی از اهداف یک فعالیت (اثربخشی پنجاه درصد) 
با دوبرابر منابع لازم (کارایی پنجاه درصد) محقق شود بهره‌وری به‌دست آمده 
بیست و پنج درصد خواهد بود.

captcha
شماره‌های پیشین