sobhe-no.ir
659
چهارشنبه، ۰۱ اسفند ۱۳۹۷
14

رقابت گرم  در بخش مردمی جشنواره جام‌جم

معرفی دو کتاب از رضا اکبری‌آهنگر درباره تاریخچه و تفکرات انجمن حجتیه

انجمن حجتیه درونت را بشناس

«مرگ‌آباد» لفظی است که امام خمینی؟ره؟ درباره فضای فکری متحجر برخی از روحانیون در حوزه‌های علمیه پیش از انقلاب به کار برده است. امام؟ره؟ در نامه خود به آقای سید حمید روحانی درباره تدوین تاریخ انقلاب تأکید می‌کند که انقلاب اسلامی علیه «ظلم» و «تحجر» بود. امام؟ره؟ می‌نویسد: «شما باید نشان دهید که چگونه مردم، علیه ظلم و بیداد، تحجر و واپس‌گرایی قیام کردند و فکر اسلام ناب محمدی را جایگزین تفکر اسلام سلطنتی، اسلام سرمایه‌داری، اسلام التقاط و در یک کلمه اسلام آمریکایی کردند». در تدوین تاریخ انقلاب اسلامی ما کتاب‌های متعددی درباره سازمان مجاهدین خلق، ساواک، خاندان پهلوی، لیبرال‌ها، چپ‌ها و ... داریم، اما کمتر کتابی در دست است که مبارزه انقلابی‌ها با تفکر متحجر و آخوندهای درباری و تفکر اسلام آمریکایی را نشان دهد. برای مثال درباره یکی از شاخص‌ترین جریان‌های متحجر در تاریخ انقلاب؛ یعنی انجمن حجتیه، شاید به عدد انگشتان یک دست کتاب داشته باشیم. در این میان آقای رضا اکبری آهنگر به تنهایی سه کتاب در این باره نوشته است: کتاب تاریخچه و تفکرات انجمن حجتیه، کتاب تاریخچه و تفکرات جریانات شبه‌حجتیه‌ای و کتاب درسنامه انجمن حجتیه. کتاب «درسنامه انجمن حجتیه» متأسفانه با اتمام چاپ ابتدایی آن اکنون در بازار کتاب موجود نیست اما دو کتاب دیگر که انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده، در دسترس است. آقای آهنگر کانالی هم با نام «حقایقی پیرامون انجمن حجتیه» راه‌اندازی کرده است و مطالب مختلفی در این زمینه منتشر می‌کند. در این گزارش به معرفی دو کتاب او می‌پردازیم.

صبح نو

معرفی دو کتاب از رضا اکبری‌آهنگر درباره تاریخچه و تفکرات انجمن حجتیه

انجمن حجتیه درونت را بشناس

«مرگ‌آباد» لفظی است که امام خمینی؟ره؟ درباره فضای فکری متحجر برخی از روحانیون در حوزه‌های علمیه پیش از انقلاب به کار برده است. امام؟ره؟ در نامه خود به آقای سید حمید روحانی درباره تدوین تاریخ انقلاب تأکید می‌کند که انقلاب اسلامی علیه «ظلم» و «تحجر» بود. امام؟ره؟ می‌نویسد: «شما باید نشان دهید که چگونه مردم، علیه ظلم و بیداد، تحجر و واپس‌گرایی قیام کردند و فکر اسلام ناب محمدی را جایگزین تفکر اسلام سلطنتی، اسلام سرمایه‌داری، اسلام التقاط و در یک کلمه اسلام آمریکایی کردند». در تدوین تاریخ انقلاب اسلامی ما کتاب‌های متعددی درباره سازمان مجاهدین خلق، ساواک، خاندان پهلوی، لیبرال‌ها، چپ‌ها و ... داریم، اما کمتر کتابی در دست است که مبارزه انقلابی‌ها با تفکر متحجر و آخوندهای درباری و تفکر اسلام آمریکایی را نشان دهد. برای مثال درباره یکی از شاخص‌ترین جریان‌های متحجر در تاریخ انقلاب؛ یعنی انجمن حجتیه، شاید به عدد انگشتان یک دست کتاب داشته باشیم. در این میان آقای رضا اکبری آهنگر به تنهایی سه کتاب در این باره نوشته است: کتاب تاریخچه و تفکرات انجمن حجتیه، کتاب تاریخچه و تفکرات جریانات شبه‌حجتیه‌ای و کتاب درسنامه انجمن حجتیه. کتاب «درسنامه انجمن حجتیه» متأسفانه با اتمام چاپ ابتدایی آن اکنون در بازار کتاب موجود نیست اما دو کتاب دیگر که انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده، در دسترس است. آقای آهنگر کانالی هم با نام «حقایقی پیرامون انجمن حجتیه» راه‌اندازی کرده است و مطالب مختلفی در این زمینه منتشر می‌کند. در این گزارش به معرفی دو کتاب او می‌پردازیم.

این دو کتاب از مجموعه هشت‌جلدی است که بنا دارد به دشمن‌شناسی انقلاب اسلامی بپردازد. «تاریخچه و تفکرات انجمن حجتیه؛ از زمینه‌های تأسیس تا تعطیلی ظاهری»، بیشتر یک کتاب تاریخی است تا یک کتاب کلامی و اعتقادی. این کتاب شرحی از زمینه‌های تأسیس «انجمن خیریه حجتیه مهدویه» است و مؤسس آن؛ «شیخ محمود ذاکرزاده تولایی» معروف به شیخ‌محمود حلبی را معرفی می‌کند. انجمن حجتیه مهم‌ترین مأموریتش مبارزه با بهاییت بوده است. زیرا بهاییت یکی از مهم‌ترین اعتقادات شیعه؛ یعنی اندیشه مهدویت را مورد حمله قرار داده بود. کتاب ضمن بررسی اساسنامه انجمن حجتیه اهداف انجمن را بررسی می‌کند و نسبت شخصیت‌های گوناگون تاریخ انقلاب را با این تفکر و نحله واکاوی می‌کند.
کتاب مجموعه‌ای از مقالات است که در حدود پنج بخش تنظیم شده است. بخش نخست تاریخچه انجمن حجتیه را بررسی می‌کند که مهم‌ترین بخش کتاب همین است. در این بخش به موضوعاتی مانند سابقه شیخ محمود حلبی، اساسنامه انجمن، بعد تشکیلاتی انجمن، منابع مالی انجمن، نسبت انجمن با روحانیت و ساواک، نسبت انجمن با انقلاب و نهضت اسلامی و ... پرداخته می‌شود. بخش دوم به‌طور خاص و تفصیلی موضوع تحریم چراغانی نیمه شعبان توسط امام خمینی؟ره؟ و رفتار انجمن در قبال آن را موضوع خودش قرار داده است. ماجرایی که طی آن امام خمینی؟ره؟  در سال 57 اعلام می‌کند که به‌دلیل مصائبی که رژیم بر مسلمانان وارد آورده باید از برگزاری جشن و چراغانی و پایکوبی به مناسبت نیمه شعبان خودداری شود. کتاب از دل اسنادی که از سخنرانی‌ها و تلگراف‌ها و نامه‌ها و اسناد ساواک به دست آمده است نشان می‌دهد که رفتار انجمن حجتیه در قبال این موضوع چه بوده است.
بخش دیگر کتاب مواضع امام خمینی؟ره؟   و آیت‌الله خامنه‌ای را درباره انجمن حجتیه که پس از انقلاب گفته شده است، مطرح می‌کند.
از همین بخش است که جمله‌ای از رهبر انقلاب؛ آیت‌الله خامنه‌ای انتخاب شده و بر پشت جلد کتاب نوشته شده است: «انجمن حجتیه قبل از انقلاب با انقلاب نبود، بعضی افرادشان کار فعال ضدانقلابی هم می‌کردند.» (آیت‌الله خامنه‌ای در جمع دانشجویان دانشگاه تهران، اسفندماه 1364)
«آشنایی با شهدای انجمن حجتیه»، بخش بعدی کتاب است که به این منظور نگاشته شده که نشان دهد همه کسانی که با انجمن و جلساتش رفت‌وآمد داشتند، لزوماً ضدنهضت نبودند و حتی بعضی‌شان در جریان جنگ تحمیلی به شهادت رسیده‌اند که حساب آن‌ها با خط اصلی انجمن به‌ویژه پیش از پیروزی انقلاب جداست.
سرانجام در بخش‌های پایانی کتاب «مواضع اعتقادی انجمن حجتیه» به اختصار مورد بررسی قرار گرفته است. مهم‌ترین مضمون این بخش مهدویت و امام زمان؟عج؟است. اینکه انجمن حجتیه درباب انتظار فرج و تکلیف مسلمانان در عصر غیب ولی عصر؟عج؟ چه اعتقاداتی داشتند. بخش کوچکی هم به مخالفت افراطی انجمن با فلسفه و عرفان اختصاص یافته است. به‌طور کلی این بخش از کتاب بسیار لاغر و کوچک است و این موضوع جای کار بیشتری دارد. نسبت انجمن حجتیه و مکتب تفکیک، مبانی کلامی اعتقادات انجمن حجتیه، موضوع تقدم ولایت بر عقل، شرط عصمت و عدالت در حکومت اسلامی، اعتقادات تبار فکری انجمن حجتیه درخصوص قرآن و حدیث، موضوع جدایی دین از سیاست و سرفصل‌های مهمی از این دست می‌طلبد که کتابی مفصل در این زمینه نوشته شود.
کتاب دیگری که مجموعه مقالات سه نفر از جمله اکبری آهنگر است، «تاریخچه و تفکرات جریانات شبه‌حجتیه‌ای» نام دارد. در این کتاب مقالاتی از آقایان مهدی مسائلی و روح‌الله راسل به چاپ رسیده است. در بخش نخست کتاب بررسی تفصیلی ارتباط مدرسه علوی و انجمن حجتیه انجام گرفته است. 
آهنگر، خودش در مدرسه علوی درس خوانده است و لذا سؤالاتی که در کتاب به آن‌ها پاسخ داده است علاوه بر پژوهش‌های اسنادی و کتابخانه‌ای به تجربه زیسته‌اش هم ارجاع دارد. ماجرای تأسیس و اهداف مدرسه علوی، پشتوانه اقتصادی، اعتقادات درباره سیاست و روحانیت، التقاط‌های فکری و ... از موضوعات تاریخی و جذابی است که کتاب را غنی کرده است. ارجاعات مختلف به خاطرات و گفته‌های اشخاص مطرح نیز به غنای کتاب افزوده است.
بخش دیگر کتاب نیز سید حسن ابطحی، یکی از چهره‌های منتسب به انجمن حجتیه را موضوع تحقیق قرار داده است که اکبری آهنگر آن را تنظیم کرده است. بخش بعدی کتاب مقاله‌ای مفصل از حجت‌الاسلام مهدی مسائلی است که جریان خاندان «شیرازی» را به‌مثابه یکی از جریانات شبه‌حجتیه‌ای معرفی می‌کند. او این معرفی را از طریق سرفصل‌هایی مانند عقل‌ستیزی، اخباری‌گری، وحدت‌ستیزی، جابه‌جا کردن اصول و فروع دین، انحصارگرایی در اندیشه دینی، تخریب مرجعیت و ... انجام داده است. 
در بخش بعدی کتاب نیز روح‌الله راسل درباره یکی از روایت‌هایی که مستمسک تفکر حجتیه برای نفی هرگونه قیام پیش از ظهور حجت است، توضیحات سندی و حدیثی می‌دهد. روایتی که در مقدمه صحیفه سجادیه هم ذکر شده است.
مهم‌ترین بصیرتی که کتاب جریانات حجتیه‌ای به ما می‌دهد این است که تفکر حجتی‌های صرفاً منحصر در افراد و فرقه‌ای خاص نیست و این تفکر ممکن است به شدت و ضعف مختلف در گروه‌ها و افراد دیگر ظهور کند. تفکری که هر جا باشد در صورت عدم مراقبت می‌تواند ریشه بدواند و در تضاد و تنافر با انقلاب اسلامی قرار بگیرد. 
فراموش نکنیم هشدار عجیب حضرت امام؟ره؟ را که فرمود: «حواستان را جمع کنید که نکند یک‌مرتبه متوجه شوید که انجمن حجتیه‌ای‌ها همه چیزتان را نابود کرده‌اند.» (جلد ۲۱ صحیفه امام؟ره؟  - صفحه ۶۱۲) 
 

captcha
شماره‌های پیشین