sobhe-no.ir
1434
چهارشنبه، ۰۱ تیر ۱۴۰۱
4
سفر روسای جمهور تاجیکستان، ترکمنستان و قزاقستان به تهران ظرفیت های حمل و نقلی کشورمان را بالقوه خواهد کرد

هاب ترانزیتی منطقه

طی هفته‌های گذشته ایران میزبان سران سه کشور مهم در منطقه آسیای میانه بود. «امامعلی رحمان»، رییس‌جمهور تاجیکستان، «سردار بردی محمداف»، رییس‌جمهورترکمنستان و درنهایت «قاسم ژومارت توکایف»، رییس‌جمهور قزاقستان جملگی چهره‌های رده‌بالایی بودند که به تهران آمدند و با مقامات ارشد کشورمان دیدار و رایزنی کردند. آنچه این دیدارها را مهم ساخته، تلاش ایران برای بازپس‌گیری موقعیت هاب ترانزیتی خود در آسیای میانه است؛ موضوعی که سال گذشته با قبول پیوستن دائمی ایران به سازمان شانگهای، مقدماتش فراهم شد. سفرهای اخیر سه مقام مذکور، چه تاثیری روی موقعیت ژئوپولیتیکی کشورمان در منطقه خواهد گذاشت.

صبح نو

سفر روسای جمهور تاجیکستان، ترکمنستان و قزاقستان به تهران ظرفیت های حمل و نقلی کشورمان را بالقوه خواهد کرد

هاب ترانزیتی منطقه

طی هفته‌های گذشته ایران میزبان سران سه کشور مهم در منطقه آسیای میانه بود. «امامعلی رحمان»، رییس‌جمهور تاجیکستان، «سردار بردی محمداف»، رییس‌جمهورترکمنستان و درنهایت «قاسم ژومارت توکایف»، رییس‌جمهور قزاقستان جملگی چهره‌های رده‌بالایی بودند که به تهران آمدند و با مقامات ارشد کشورمان دیدار و رایزنی کردند. آنچه این دیدارها را مهم ساخته، تلاش ایران برای بازپس‌گیری موقعیت هاب ترانزیتی خود در آسیای میانه است؛ موضوعی که سال گذشته با قبول پیوستن دائمی ایران به سازمان شانگهای، مقدماتش فراهم شد. سفرهای اخیر سه مقام مذکور، چه تاثیری روی موقعیت ژئوپولیتیکی کشورمان در منطقه خواهد گذاشت.

اولین سفر از میان سفرهای سه‌گانه اخیر به تهران، سفر امامعلی رحمان، رییس‌جمهور تاجیکستان پس از 9سال پایان روابط تیره میان دو کشور، به دعوت رسمی سیدابراهیم رئیسی، رییس‌جمهوری کشورمان بود. سفر رییس‌جمهور تاجیکستان به ایران پس از بروز نشانه‌هایی از گرایش از سردی به گرمی در روابط دو کشور انجام شد. پیش از سفر رحمان، مظفر حسین‌زاده، معاون وزیر امورخارجه جمهوری تاجیکستان در تهران با حسین امیرعبداللهیان، وزیر امورخارجه دیدار کرده بود. در جریان سفر اخیر رییس‌جمهوری تاجیکستان به ایران، 17سند همکاری میان دو کشور در حوزه‌های مختلف قضایی، انرژی، حمل‌ونقل جاده‌ای، محیط‌زیست و گردشگری، بورس و اوراق بهادار و... به امضا رسید. عزیمت رییس‌جمهور ترکمنستان به کشورمان در روز 24خردادماه، سفر مهم دیگری بود که تهران طی روزهای اخیر به خود دید. از سال1991 که در پی فروپاشی شوروی، ترکمنستان استقلال یافت تا به امروز، تهران و عشق‌آباد همواره روابط حسنه‌ای را تجربه کرده‌اند. ایران از اولین کشورهایی بود که استقلال ترکمنستان را به رسمیت شناخت. از آن به بعد دو کشور به‌رغم برخی فرازونشیب‌های کوتاه‌مدت روابط قابل‌قبولی در زمینه اقتصادی، حمل‌ونقل، زیربنایی و انرژی داشته‌اند. رییس‌جمهور ترکمنستان در سفر اخیرش به تهران با مقامات عالی کشورمان ازجمله رهبر انقلاب، رییس‌جمهوری و رییس مجلس دیدار کرد. در جریان سفر مقام ارشد ترکمنستانی به ایران، در مجموع 13سند همکاری بین دو کشور امضا شد اما در این میان، 9سند همکاری در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، تجاری، حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری، تکنولوژی‌های نوین، محیط‌زیست، ورزشی، انرژی، قضایی، آموزشی و تحقیقاتی و گردشگری در حضور رؤسای‌جمهور دو کشور تصویب شد.
سه‌گانه سفر مقامات ارشد کشورهای حوزه آسیای میانه، با سفر قاسم ژومارت توکایف، رییس‌جمهوری قزاقستان به کشورمان در تاریخ 29خردادماه بسته شد. در جریان سفر اخیر مقام ارشد قزاقستانی به ایران که کشورش دومین کشور ثروتمند در آسیای میانه به‌لحاظ درآمد سرانه است، 9سند همکاری و یادداشت تفاهم در زمینه‌های مختلف ازجمله فرهنگی، ترانزیت، حمل‌ونقل، کشاورزی و... میان طرفین امضا شد. علاوه‌براین‌ها، توافقاتی نیز میان شرکت ملی گاز ایران با گاز قزاقستان و قراردادی نیز میان شرکت راه‌آهن ایران و راه‌آهن ملی قزاقستان به امضا رسید.
 
ایران، هاب ترانزیتی منطقه
وسعت و دامنه اسناد همکاری امضاشده در سفرهای اخیر مقامات ارشد تاجیکستان، ترکمنستان و قزاقستان نشان‌دهنده اهمیت این سفرهاست و از سویی، گویای آن است که ایران قصد دارد از اشتراکات تمدنی‌اش با کشورهای آسیای میانه درجهت ارتقای جایگاه خود به‌ویژه در حوزه‌های تجاری، بازرگانی و ترانزیتی بهره کافی را ببرد. این چیزی بود که سخنگوی وزارت امورخارجه نیز به آن اشاره کرد. در همین باره، سعید خطیب‌زاده با اشاره به تلاش ایران برای تبدیل به قطب ترانزیتی در آسیای میانه تصریح کرد: «جمهوری اسلامی ایران مجددا جایگاه خودش را به‌عنوان هاب ترانزیتی منطقه به دست می‌آورد. اولین انتقال محموله قزاقستان از طریق ریل و از مسیر ایران با قرارگرفتن ترکمنستان و ترکیه در مسیر این خط ریلی، عملیاتی شده و کانتینرهای کالاها از قزاقستان می‌توانند از مسیر ریلی منتقل شوند. این موارد در سفرهایی که انجام می‌شود، برخی به امضای قرارداد منجر می‌شود و برخی در دست پیگیری است. در سفر رییس‌جمهور قزاقستان متعاقب سفر رییس‌جمهور ترکمنستان و همچنین رییس‌جمهور تاجیکستان تلاش کردیم حلقه اتصالات منطقه‌ای را تکمیل کنیم، چه در حوزه اتحادیه اقتصادی اوراسیا، اکو و شانگهای. الان هدفگذاری برای ارتقای روابط با قزاقستان از نیم‌میلیارد دلار کنونی به سه‌میلیارد دلار است که افزایش قابل‌توجهی است و پویایی را در حوزه دیپلماسی اقتصادی و منطقه‌ای می‌طلبد و این موارد ادامه دارد». تلاش ایران برای تبدیل شدن به «هاب ترانزیتی» منطقه آسیای مرکزی با آغازبه‌کار دولت سیزدهم به‌طور ویژه در دستورکار دستگاه دیپلماسی کشورمان قرار گرفت. یکی از نقاط عطف اراده دولت سیزدهم برای نزدیک شدن به همسایگان، حضور سیدابراهیم رئیسی در اجلاس شانگهای در شهریورماه سال گذشته بود که طی آن، با درخواست تهران جهت عضویت دائم در این سازمان اقتصادی موافقت به عمل آمد.

علاوه‌بر سفر سران سه کشور تاجیکستان، ترکمنستان و قزاقستان، برخی اخبار حاکی از آن هستند که قرار است اواخر هفته جاری وزیر امورخارجه روسیه راهی تهران شود. در همین باره خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امورخارجه کشورمان در نشست خبری اخیر خود با اشاره به هدف سفر مقام روسی به ایران، تصریح کرد: «پایان هفته جاری میزبان آقای لاوروف، وزیر امورخارجه روسیه خواهیم بود و به‌دنبال افزایش همکاری‌ها در حوزه اوراسیا و قفقاز هستیم». برای بررسی جایگاه ترانزیتی کشورمان در منطقه آسیای مرکزی و مزیت‌های سرشار تهران برای کشورهای این حوزه، به سراغ محسن پاک‌آیین، سفیر پیشین کشورمان در آذربایجان رفتیم.

ایران، حلقه اتصال آسیای مرکزی و قفقاز به آب‌های آزاد خلیج‌فارس و دریای عمان است
محسن پاک‌آیین، سفیر پیشین ایران در آذربایجان در گفت‌وگو با خبرنگار «صبح‌نو»، با اشاره به موقعیت مهم کشورمان برای کشورهای آسیای مرکزی اظهار کرد: کشورهای آسیای مرکزی که برخی از آن‌ها مثل ترکمنستان و قزاقستان همسایه ما هستند، کشورهای محصور در خشکی‌اند و به دریای آزاد راهی ندارند. ترکمنستان و قزاقستان البته به دریای خزر راه دارند اما دریای خزر، آزاد نیست و از طریق کانال ولگا که مصنوعی است و 6ماه از سال آب‌های اطرافش دچار یخبندان می‌شوند و کشتیرانی در آن ناممکن می‌شود، به آب‌های آزاد راه دارد. وی با بیان اینکه موقعیت ژئوپولیتیکی ایران خاص است، افزود: ایران حلقه اتصال آسیای مرکزی و قفقاز به آب‌های آزاد خلیج‌فارس و دریای عمان است و این کشورها از طرف شمال و از طریق ایران می‌توانند به ترکیه و از آنجا به اروپا متصل شوند. موقعیت خاص ایران برای این کشورها اهمیت دارد. پاک‌آیین با بیان اینکه یکی از مزیت‌های ایران، در حوزه حمل‌ونقل است، تصریح کرد: ازبکستان و ترکمنستان صادرکننده پنبه هستند و باید از مسیر ایران به آب‌های آزاد برسند و بتوانند از طریق کشتی، پنبه خود را صادر کنند یا مثلا قزاقستان که انبار غله آسیای مرکزی و تولیدکننده ذرت و گندم است، انبارهای بزرگی را در بندرعباس، بندرانزلی، اینچه‌برون و چابهار تعبیه کرده و کالاهای خود را از طریق مسیر ریلی، به این مناطق می‌رساند.

آمریکایی‌ها می‌خواهند خطوط ترانزیتی ایران را کور کنند
پاک‌آیین با اشاره به دو خط ریلی سرخس-تجن و اینچه‌برون در شمال استان گلستان و ترکمنستان به‌عنوان دو خط ریلی متصل‌کننده آسیای مرکزی به ایران، گفت: این دو خط ریلی برای کشورهای آسیای مرکزی بسیار اهمیت دارند چون می‌توانند از طریق این دو خط، به آب‌های آزاد دست پیدا کنند. در سفر اخیر رییس‌جمهوری قزاقستان نیز اعلام شد که یک قطار حامل گوگرد از طریق ایران به ترکیه منتقل شد. وی با اشاره به برنامه همیشگی آمریکا برای کور کردن ظرفیت‌های ترانزیتی ایران در آسیای میانه تصریح کرد: آمریکایی‌ها همیشه به دنبال این بودند که خط‌آهن مربوط به طرح جاده ابریشم، به‌جای ایران از افغانستان عبور کند. به همین دلیل خانم هیلاری کلینتون، وزیر امورخارجه دولت اوباما، طرحی به نام «جاده ابریشم جدید» را مطرح کرد. آمریکا در آن دوره تلاش زیادی برای قبولاندن این طرح به کشورهای منطقه آسیای مرکزی انجام داد اما با لابی‌هایی که ایران با کشورهای منطقه به‌ویژه قزاقستان صورت داد و همراهی‌ای که روسیه و چین از خود نشان دادند، این طرح شکست خورد. آمریکایی‌ها همیشه در تلاش بوده‌اند که خطوط ترانزیتی ایران را کور کنند و اجازه ندهند تا کشورهای همسایه از موقعیت خاص ایران در منطقه بهره ببرند.
 
تثبیت موقعیت ایران در آسیای مرکزی، به نفع آذربایجان است
سفیر پیشین ایران در آذربایجان با اشاره به تثبیت جایگاه ترانزیتی ایران در آسیای مرکزی و تاثیر آن روی مناسبات فی‌مابین تهران و باکو تصریح کرد: آذربایجان از دو مسیر از مزیت ترانزیتی ایران استفاده می‌کند. یکی، از مسیر شمال به جنوب که از آستارا وارد ایران می‌شود و به‌صورت جاده‌ای تا رشت می‌آید و از آنجا تا بندرعباس، خط ریلی می‌شود. این، یک مسیر اقتصادی برای جمهوری آذربایجان است که بدیل ندارد. وی اضافه کرد: دومین مزیت ترانزیتی آذربایجان از ایران، مسیر شرق به غرب است. آذربایجان به دلیل اینکه برای رساندن خود به نخجوان باید از ارمنستان بگذرد و روابط این دو کشور فعلا خوب نیست، لذا آذربایجان بیش از 20سال است که از مسیر بیله‌سوار وارد ایران می‌شوند و از مسیر جاده‌ای ایران، کالاهای خود را از مرز جلفا به نخجوان می‌رساند؛ بنابراین تثبیت موقعیت ایران در آسیای مرکزی، به نفع آذربایجان است.

captcha
شماره‌های پیشین