sobhe-no.ir
1433
سه شنبه، ۳۱ خرداد ۱۴۰۱
5
آیا فاطمی امین، وزیر صمت می ماند؟

ماجرای یک استیضاح

مردادماه که برسد، دولت سیزدهم به یک‌سالگی آغاز رسمی فعالیتش می‌رسد. در این یک‌سال آنچه موردتوجه رسانه‌ها بوده، خط‌مشی مجلس در قبال دولت است. به گمان برخی تحلیلگران، مجلس به‌علت همسویی گفتمانی با دولت، از اعمال وظایف کارکردی خود در قبال مردان پاستور چشم پوشیده، مشکلات را نمی‌بیند و دارد به طرزی آشکار به کابینه سیدابراهیم رئیسی آوانس می‌دهد. با وجود این تحلیل‌های کم‌مایه هفته‌هاست که موضوع استیضاح برخی وزرای ناکارآمد، در راهروهای بهارستان به گوش می‌رسد. در این بین، استیضاح وزیر صنعت، معدن و تجارت(صمت) به نقل محافل رسانه‌ای تبدیل شده است. علت استیضاح وزیر صمت چیست و آیا بهارستان استیضاح‌های دیگری هم زیر سر دارد. سیدنظام الدین موسوی، سخنگوی هیات‌رییسه مجلس چندی پیش از اعلام وصول نخستین طرح استیضاح وزیر دولت سیزدهم در مجلس خبر داد و گفت: «بعد از بررسی‌های مختلف، طرح استیضاح وزیر صمت اعلام وصول و برای بررسی به کمیسیون تخصصی ارسال شد». موسوی در تشریح جزئیات جلسه روز 29خرداد هیات‌رییسه مجلس، با بیان اینکه هم‌اکنون درخواست‌های مختلفی برای استیضاح برخی وزرا به هیات‌رییسه ارسال شده است، گفت: «در جلسه امروز و براساس مباحثاتی که مطرح شد و نیز طبق زمان‌بندی ثبت درخواست‌ها برای استیضاح، طرح استیضاح آقای فاطمی‌امین، وزیر صنعت، معدن و تجارت اعلام وصول و برای بررسی به کمیسیون تخصصی آن ارسال شد».

«صبح‌نو» اهداف جو بایدن در سفر به عربستان‌سعودی را بررسی کرد

نفت در برابر حقوق بشر

صبح نو

«صبح‌نو» اهداف جو بایدن در سفر به عربستان‌سعودی را بررسی کرد

نفت در برابر حقوق بشر

«جو بایدن»، رییس‌جمهور آمریکا که در زمان برگزاری انتخابات این کشور دونالد ترامپ را به‌دلیل اجرایی کردن معامله قرن و همکاری با عربستان‌سعودی مورد سرزنش و عتاب قرار می‌داد و بارها قتل «جمال خاشقچی»، روزنامه‌نگار سعودی و جنگ یمن را دستمایه نشست‌های حقوق بشری خودش علیه شاهزاده سعودی قرار می‌داد، درحالی تا دو هفته دیگر به جده سفر می‌کند که در نظر دارد روند عادی‌سازی کشورهای عربی منطقه با رژیم‌صهیونیستی و همچنین چگونگی به تخت نشاندن «محمدبن‌سلمان» را دنبال کند. جو بایدن برای فرار از انتقادات تند و تیز رسانه‌‌های داخلی آمریکا و جهان که مبادا او را برای دیدار با بن‌سلمان مورد نقد و سرزنش قرار دهند، راه فراری هم اندیشیده است تا همزمان با سفرش به عربستان، محمدبن‌سلمان که در جنگ یمن و قتل جمال خاشقچی مقصر اصلی شناخته شده است در شبه‌جزیره حضور نداشته باشد و شاهزاده سعودی قاتل در سفری برنامه‌ریزی‌شده و به‌صورت همزمان در ترکیه حضور داشته باشد.
گویا قرار است، بایدن در سفر دوروزه (24 و 25تیر) که برنامه‌ریزی شده، درباره مسائل حقوق‌بشری با مقامات سعودی گفت‌وگو کند اما یکی از مهم‌ترین اهداف سفر بایدن، بهبود مناسبات و ارتباطات واشنگتن با این کشور عربی پس از کشته شدن «جمال خاشقچی» است. بایدن در آن زمان عربستان را دولتی منفور و پادشاه این کشور را مسوول مستقیم قتل هولناک جمال خاشقچی خوانده بود که این موضوع باعث تیره شدن روابط دو کشور شده بود. طبق بیانیه کاخ‌سفید، جو بایدن در این سفر به دعوت سلمان‌بن‌عبدالعزیز، پادشاه عربستان‌سعودی به جده خواهد رفت و در این سفر درخصوص حمایت از آتش‌بس در یمن که با میانجیگری سازمان ملل صورت گرفته با مقامات سعودی رایزنی خواهد کرد. کاخ سفید همچنین خبر داد که رییس‌جمهور آمریکا قرار است در سفر به عربستان‌سعودی در نشستی با حضور سران کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس، پادشاه اردن، رییس‌جمهور مصر، رهبران عمان، امارات، بحرین و نخست‌وزیر عراق حضور یابد. در این بیانیه همچنین آمده است: بایدن در سفر به عربستان درخصوص مسائل زیربنایی جدید و آب‌وهوا و مقابله با آنچه تهدیدات ایران خوانده شد، گفت‌و‌گو می‌کند. نشست منطقه‌ای بایدن در ریاض با اما و اگرهای مشارکت تل‌آویو هم همراه شده است تا آنجا که «اندیشکده واشنگتن» از احتمال مشارکت رژیم‌صهیونیستی در نشست منطقه‌ای بایدن در ریاض که اتفاقا عراق نیز به آن دعوت شده، خبر داد. گفته می‌شود، جو بایدن سفر خود به منطقه غرب آسیا را با سفر به سرزمین اشغالی آغاز خواهد کرد تا در راستای افزایش امنیت و پیوند رژیم‌صهیونیستی با کشورهای منطقه تلاش کند.
تیره شدن روابط عربستان و آمریکا هرچند با آمدن جو بایدن به کاخ‌سفید و روی کار آمدن دموکرات‌ها، به سردی گرایید و موضوعات حقوق بشری را بهانه سردی روابط خود با ریاض اعلام کردند، پس از آن بود که آمریکایی‌ها اقدام به خارج کردن سامانه‌های دفاع هوایی خود از عربستان کردند؛ اقدامی که ریاض معتقد بود خارج کردن سامانه‌های دفاع هوایی، سیاسی کردن روابط آمریکا و عربستان به‌ویژه ازسوی دموکرات‌هاست. اما با شروع جنگ اوکراین و تمایل آل‌سعود به روسیه، شاهد شکاف بیشتری میان آمریکا و عربستان بودیم. پس از بی‌توجهی بایدن به ریاض بود که مقامات سعودی و روسی دیدارهای متفاوتی با یکدیگر انجام دادند و بر توسعه همکاری‌های نفتی تاکید کردند؛ همکاری‌هایی که سطح تولید نفتی ریاض موجبات افزایش بهای نفت در بازارهای جهانی را رقم زد و مسیری شد برای راهیابی نفت روسیه به بازار کشورهای شرقی ازجمله چین و هندوستان؛ موضوعی که با وجود تحریم‌های اروپا و آمریکا علیه نفت روسیه، این کرملین بود که توانست بازارهای چین و هند را جایگزین کشورهای غربی کند. گویا موفقیت کرملین در بازارهای جهانی نفت، مطلوب کاخ سفید نیست و جو بایدن در یک سیاست چرخشی تصمیم گرفته است تا بار دیگر به این گاو شیرده‌ای را که چند سال پیش ازسوی دونالد ترامپ میلیاردها دلار سعودی روانه آمریکا می‌کرد باز هم مورد استثمار خود قرار دهد تا علاوه‌بر آن روسیه و چین در راهبردهای منطقه‌ای خود در غرب آسیا موفق نباشند.
 
نفت در برابر حقوق بشر
 روزنامه فایننشال‌تایمز نوشت که سفر رییس‌جمهور آمریکا به عربستان بسیار مهم و نوعی معامله اصول حقوق بشر در ازای تثبیت قیمت نفت است. جنگی که روسیه علیه اوکراین به راه انداخته و بحران‌هایی را که به‌دنبال داشته باعث شد تا آمریکا به اهمیت استراتژیک عربستان و امارات که تنها تولیدکنندگان نفت هستند اذعان کند. جو بایدن، رییس‌جمهور آمریکا برای کنار گذاشتن ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه و تحقق ثبات در بازارهای انرژی تلاش می‌کند. هرچند رییس‌جمهور آمریکا گفته که او برای شرکت در یک کنفرانس بین‌المللی به عربستان سفر می‌کند و هدف از این سفر، دیدار با ولیعهد سعودی نیست اما این سفر به‌منظور تسهیل در عادی‌سازی کردن سازش کشورهای عربی با رژیم‌صهیونیستی و ثبات در بهای جهانی نفت می‌توان ارزیابی کرد.
 
معامله ثبات انرژی
 گویا به جای دودستگی و جدا شدن آمریکا و همپیمانانش در کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس، کاخ‌سفید تصمیم گرفته‌ به اصلاح روابط بپردازد تا قیمت نفت در بازارهای جهانی را مهار کند. به نظر می‌رسد عربستان راه را برای برگزاری نشست در هفته‌های آتی از طریق موافقت با افزایش اندک تولید نفت با همپیمانانش در اوپک هموار می‌کند؛ موضوعی که قطعا کاخ سفید را خشنود کرده و موجب می‌شود تا راه‌های رسیدن بن‌سلمان به تخت پادشاهی همچون دوران دونالد ترامپ هموار شود.
 
صلح «اره‌ای» اردوغان با بن‌سلمان
 از سوی دیگر، رجب طیب اردوغان که روزی محمدبن‌سلمان را «مرد اره‌ای» و قتل خاشقچی را بزرگ‌‌ترین تهدید برای نظم بین‌المللی بعد از 11سپتامبر 2001 می‌دانست، قرار است که به‌زودی و در کاخ مجلل ریاست‌جمهوری برای ولیعهد سعودی‌ها فرش قرمز پهن کند. درسوی مقابل نیز محمدبن‌سلمان که بعد کشتن جمال خاشقچی در اکتبر 2018 کمتر به سفرهای خارجی رفته و در انزوا به سر برده است، اکنون و در آستانه سفر جو بایدن به عربستان، با لبخندهای تصنعی نفرت بی‌حدوحصر از دشمن قسم‌خورده را پنهان می‌کند و سوار بر موج تنش‌زدایی منطقه‌ای آقای رییس‌جمهور به پایان روزهای سخت گذشته می‌اندیشد. هرچند شاید نیازهای اقتصادی و ضرورت باقی ماندن در قدرت اردوغان را به مرحله تنش‌زدایی با عربستان کشانده باشد اما رفتار سیاسی او بدون تردید مایه شرمساری و نمود بارز رویکردی ماکیاوولیستی است که به‌هیچ‌عنوان برازنده رهبر سیاسی‌ای نیست که دوست دارد خود را خلیفه و رهبر مسلمانان بنامد. او به تمام جهان نشان داد که چگونه اعتنایی برای ارزش‌های دینی و اخلاقی قائل نیست و چگونه می‌تواند از بزرگ‌ترین پرونده‌ اخلاقی دوران 20ساله حضور خود در رأس حکمرانی ترکیه گذر کند؛ البته چنین رویکردی در جریان مساله یمن و فلسطین نیز معطوف به سابقه بوده و اردوغان برای گذار از بحران‌های داخلی خود از فروختن فلسطینی‌ها هم ابایی به خود راه نداد و دست دوستی را به‌‌سوی صهیونیست‌های کودک‌کش دراز کرد.
 
کنترل اوضاع تا رسیدن به تخت پادشاهی بن‌سلمان
 هم‌راستای با اردوغان، محمدبن‌سلمان نیز که به‌واسطه متهم شدن به قتل جمال خاشقچی، روزنامه‌نگار منتقد سعودی در کنسولگری عربستان در استانبول، بزرگ‌ترین فشارهای سیاسی و رسانه‌ای را در سال‌های بعد از 2018 تحمل کرده بود، نسبت‌به تنش‌زدایی با دشمن قسم‌خورده خود یعنی رجب طیب اردوغان از انگیزه‌های کافی برخوردار است. بن‌سلمان بعد از روی‌کارآمدن جو بایدن در آمریکا (ژانویه 2021)، برخلاف دوران ترامپ با ورود صداهای مخالف به کاخ سفید مواجه شد که موقعیت او به‌عنوان ولیعهد را می‌توانست به خطر بیندازد. دولت بایدن علاوه‌بر تاکید بر مسائل حقوق بشری، کمک‌های نظامی و حمایت‌های اطلاعاتی از دولت تحت رهبری ولیعهد را کاهش داد تا فشارها بر بن‌سلمان بیش از پیش افزوده شود. در چنین وضعیتی، محمدبن‌سلمان با ناامید شدن از سیاست‌های بایدن در سیاست خارجی این کشور تغییرات محسوسی را اعمال کرد که دو محور اصلی آن تکیه بر تنش‌زدایی منطقه‌ای و نزدیکی به قدرت‌های بزرگ شرق چین و روسیه بوده است.

captcha
شماره‌های پیشین