sobhe-no.ir
1422
دوشنبه، ۱۶ خرداد ۱۴۰۱
12
«صبح‌نو» جشنواره فرهنگی کتابخوانی رضوی را بررسی می‌کند

۶۴ درصد از مردم ایران اهل مطالعه هستند

کتاب خواندن در یک جشنواره، به شکلی که تمام اعضای یک خانواده بتوانند در آن سهیم باشند اتفاقی متفاوت است؛ اتفاقی که در جشنواره «کتابخوانی رضوی» رقم خورده و مراسم پایانی یازدهمین دوره آن با حضور وزیر فرهنگ در شاهچراغ شیراز انجام شد. تفکر و شناخت سیره نبوی و رفتارشناسی ائمه اطهار(ع) در این جشنواره به‌ویژه برای نسل جدید، خدمتی بزرگ است. این جشنواره با همت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در بستر فضای مجازی، فرصت مطالعه کتاب‌های ناب با موضوع سیره و زندگی امام علی‌بن‌موسی الرضا(ع) را فراهم کرده است. فراخوان این جشنواره در دهه کرامت سال 1400 منتشر شد و پس از یک سال در دهه کرامت سال 1401 به ایستگاه پایانی خود رسید و احتمالا به زودی فراخوان دوره بعدی این جشنواره منتشر خواهد شد. در این گزارش به بررسی این جشنواره و تاثیر آن روی فرهنگ کتابخوانی می‌پردازیم.

صبح نو

«صبح‌نو» جشنواره فرهنگی کتابخوانی رضوی را بررسی می‌کند

۶۴ درصد از مردم ایران اهل مطالعه هستند

کتاب خواندن در یک جشنواره، به شکلی که تمام اعضای یک خانواده بتوانند در آن سهیم باشند اتفاقی متفاوت است؛ اتفاقی که در جشنواره «کتابخوانی رضوی» رقم خورده و مراسم پایانی یازدهمین دوره آن با حضور وزیر فرهنگ در شاهچراغ شیراز انجام شد. تفکر و شناخت سیره نبوی و رفتارشناسی ائمه اطهار(ع) در این جشنواره به‌ویژه برای نسل جدید، خدمتی بزرگ است. این جشنواره با همت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در بستر فضای مجازی، فرصت مطالعه کتاب‌های ناب با موضوع سیره و زندگی امام علی‌بن‌موسی الرضا(ع) را فراهم کرده است. فراخوان این جشنواره در دهه کرامت سال 1400 منتشر شد و پس از یک سال در دهه کرامت سال 1401 به ایستگاه پایانی خود رسید و احتمالا به زودی فراخوان دوره بعدی این جشنواره منتشر خواهد شد. در این گزارش به بررسی این جشنواره و تاثیر آن روی فرهنگ کتابخوانی می‌پردازیم.

بزرگ‌ترین جشنواره کتابخوانی کشور
از لحاظ وسعت شرکت‌کنندگان و عملیات فرهنگی، جشنواره کتابخوانی رضوی یکی از بزرگ‌ترین جشنواره‌ها یا مسابقات کتابخوانی است که در سطح کشور برگزار می‌شود. این جشنواره در ابتدا بخشی از برنامه‌های مجموعه فرهنگی بنیاد امام‌رضا(ع) بود که با حفظ این ارتباط، در ادامه به‌صورت یک جشنواره مستقل برگزار شد. مهم‌ترین ویژگی این جشنواره که آن را از دیگر جشنواره‌های کتابخوانی جدا می‌کند، این است که این جشنواره امکان حضور همه گروه‌های سنی را فراهم کرده است. از کودک و نوجوان گرفته تا بزرگسال و حتی به‌صورت خانوادگی هم می‌توان در آن شرکت کرد. نحوه شرکت تنها به‌صورت پاسخ دادن به سوالات چهارگزینه‌ای نیست، بچه‌ها می‌توانند درمورد کتاب‌هایی که در پویش وجود دارد، نقاشی کنند یا بخشی از کتاب را بخوانند و اجرا کنند. بزرگ‌ترها نیز می‌توانند متن ادبی بنویسند و برداشتی از کتاب را به‌صورت خلاصه‌نویسی ارائه دهند. شرکت‌کنندگان می‌توانند براساس داستان کتاب شعر گفته، نقاشی کنند، داستانک تهیه کنند یا قصه هر کتاب را ضبط کرده و برای پویش بفرستند.
عوامل جشنواره در برگزاری این دوره تلاش کردند تا تغییراتی را به نسبت سال‌های قبل ایجاد کنند، بدین منظور موضوعات مختلفی به جشنواره اضافه شده بود. به عنوان مثال پاسخ دادن به سوالات جشنواره تنها به صورت چهارگزینه‌ای نبود و این امکان برای کودکان وجود داشت که پاسخ‌های خود را به صورت نقاشی برای جشنواره ارسال کنند. از دیگر تغییرات این دوره امکان حضور گروه‌های خاص بود. بدین منظور کتاب‌های گویا برای نابینایان و همین‌طور کتاب بریل برای آن‌ها در سایت قرار داده شده بود. تمام کتاب‌ها به صورت الکترونیکی بوده و تنها تعداد محدودی نسخه فیزیکی برای شرکت‌کنندگان در زندان‌ها که امکان دسترسی به سایت را نداشتند، قرار داده شده بود.
مهدی رمضانی که در اختتامیه جشنواره به عنوان دبیرکل نهاد کتابخانه‌های کشور حضور داشت، پیش‌تر در نقش معاون توسعه نهاد کتابخانه‌های کشور درباره خروجی 11 دوره این جشنواره کتابخوانی به «صبح‌نو» گفته بود: «مهم‌ترین بحث در مسابقات کتابخوانی، تشویق مردم به مراجعه به کتاب و ایجاد ارتباط با آن به بهانه مسابقه است. این جشنواره به نام حضرت رضا(ع) متبرک شده و این یک امتیاز افزوده و مثبت برایش تلقی می‌شود. دومین امتیاز این است که این جشنواره بزرگ‌ترین جشنواره کتابخوانی کشور است. قاعدتا مشکلات و موانع کتابخوانی در کشور ما با این جشنواره برطرف نخواهد شد و نیاز به اقدامات عمیق‌تر و پایدارتری است ولی این جشنواره هم به سهم خودش می‌تواند سر زلف آدم‌ها را با کتاب گره بزند، نقطه شروعی باشد یا حتی باعث شود کتاب سالی یک‌بار هم که شده محل مراجعه قرار گیرد. به نظرم ما در مورد موضوع کتابخوانی در کشورمان کمی بی‌انصافی می‌کنیم. در این مورد مطالبی مطرح شده و عدد و رقم‌هایی گفته می‌شود که به نظرم در آن همه جوانب در نظر گرفته نمی‌شود. این جشنواره بهانه‌ای برای یک نمایش با محتواست، نه یک نمایش ویترینی. یک اقدام فرهنگی فراگیر است برای نشان دادن ارتباط مردم با کتاب و گسترش فضای کتابخوانی. نتایج و اثربخشی آن را باید در درازمدت و در ارتباطی که افراد طی این مدت با جشنواره، کتاب و مطالعه می‌گیرند، بررسی کرد.»
 
خاکستر پاشیدن به صورت خورشید
نحوه برگزاری این جشنواره معمولا به این شکل است که در دهه کرامت فراخوان منتشر می‌شود، شرکت‌کنندگان تا زمان اعلام شده در جشنواره شرکت می‌کنند، هر استان به صورت جدا برگزیده‌های خود را می‌شناسد و سپس این برگزیده‌ها را به تهران اعلام می‌کنند. در نهایت از میان این نفرات، نفرات برتر مشخص می‌شوند.

اختتامیه سال گذشته در شهر قم و در جوار حرم حضرت معصومه (س) برگزار شد و اختتامیه امسال در شهر شیراز و در جوار حرم حضرت شاهچراغ است.
در این مراسم مهدی رمضانی، در نقش دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور گفت: « خاستگاه و پایگاه شبکه‌ای که این برنامه را برگزار کرده ابتدا از حرم 
علی بن موسی الرضا علیه السلام آغاز شده است؛ نقطه‌ای در شمال شرق کشور یعنی از خراسان رضوی؛ جایی که قلب همه ما به آنجا پیوند خورده؛ جایی که هر زمان دل‌مان می‌گیرد آنجا را یاد می‌کنیم. اگر امکانش را داشته باشیم به آنجا سفر می‌کنیم و اگر این امکان نباشد روح و قلب‌مان را روانه آنجا می‌کنیم. در ادامه منطقه دیگری در میانه کشور یعنی حرم حضرت فاطمه معصومه 
سلام‌الله علیها و سپس حضرت شاهچراغ (علیه‌السلام) به عنوان حرم سوم اهل بیت شبکه و ساختار برگزارکننده جشنواره کتابخوانی رضوی را شکل داده‌اند.» 
به گزارش روابط عمومی نهاد کتابخانه‌های کشور مهدی رمضانی با اشاره به برخی تلاش‌های مذبوحانه در حوزه فرهنگ و هنر در روزهای اخیر گفت: «یک شبکه به هم پیچیده، پیوسته، ساختارمند و هدفدار در حال راهبری این موضوع است اما غافل از این‌که اقدامات صورت گرفته خاکستر پاشیدن به صورت خورشید است. این اتفاق و برگزاری این برنامه بر اساس برنامه‌ریزی قبلی نبوده، اما همزمان شدن آن با برخی رویدادهای تلخ در حوزه فرهنگ و هنر را به مثابه نشانه‌ای می‌بینم که خدا برای پاسخ دادن به این موضوعات طراحی می‌کند؛ حرکتی که با مشارکت بیش از یک‌میلیون نفر در این دوره از جشنواره و قریب به یک‌میلیون و ۳۰هزار نفر در دوره قبل همراه شد و خیل عظیمی از کودکان، نوجوانان، بزرگسالان و خانواده‌ها با نام حضرت علی بن 
موسی الرضا(ع) در یک مسابقه کتابخوانی شرکت کردند.»
وی با تقدیر از برگزارکنندگان و سازمان‌های مشارکت‌کننده در این جشنواره گفت: «شبکه گسترده‌ای برای برگزاری این برنامه شکل گرفته است، به طوری که بیش از ۲هزار و ششصد دستگاه فرهنگی و اجرایی در برگزاری این دوره از جشنواره کتابخوانی رضوی مشارکت داشته‌اند. فکر می‌کنم در کمتر برنامه‌ای در حوزه فرهنگی کشور چنین عدد و انسجامی از اضلاع فرهنگی برای برگزاری یک برنامه کتابخوانی و فرهنگی مشارکت کنند. این شبکه گسترده از میان مردم آغاز شده و امروز به بیش از ۳۷۰۰ کتابخانه در سراسر کشور رسیده است. وظیفه خودم می‌دانم از کتابداران زحمتکش و گمنامی تشکر کنم که بعضاً هیچ اسمی ممکن است از آن‌ها به میان نیاید. آن‌ها مسوولیت اصلی راهبری، هدایت و پیگیری این رویداد را برعهده داشتند.»
 
قصد ما: تقویت و گسترش کتابخانه‌های عمومی
محمد مهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ نیز با اشاره به اهمیت و جایگاه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در منظومه فرهنگی ایران گفت: «نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور واقعاً یکی از بزرگ‌ترین ذخایر و نعمت‌های فرهنگی ماست و بنده به کرات در مورد عظمت کار فرهنگی در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اشاره کرده‌ و به آن معتقد هستم. ما بیش از ۳۷۰۰ کتابخانه عمومی در سراسر کشور داریم؛ یک شبکه بزرگ تاثیرگذار و کم نظیر در اقصی نقاط کشور. در برخی شهرها و شهرستان‌های کوچک که هیچ بخش فرهنگی موثری به جز کتابخانه عمومی وجود ندارد؛ به همراه یک کتابدار عاشق  که با عشق و علاقه نه تنها کار کتاب را انجام می‌دهد، بلکه بسیاری از فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی دیگر را نیز سامان می‌دهد؛ این افراد عناصر درخشان حوزه فرهنگ هستند.»
محمد مهدی اسماعیلی درباره پیوند محوریت اهل‌بیت(ع) در برگزاری جشنواره کتابخوانی رضوی گفت: «وقتی یک شبکه گسترده با موضوعی به نام محبت اهل‌بیت علیهم السلام گره می‌خورد، این پویش‌های بی‌نظیر را به دنبال خود ایجاد می‌کند. آقای رمضانی، دبیر کل عزیز ما در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور که برای ارتقاء وضعیت کمی‌وکیفی این مجموعه تلاش شبانه‌روزی دارند، گزارش دادند که بیش از یک‌میلیون نفر در کشور درگیر این برنامه بوده‌اند؛ شاید گفتن آن به زبان آسان باشد، اما وقتی مقداری تامل کنید، متوجه می‌شوید که مشارکت بیش از یک‌میلیون نفر در اقصی نقاط  کشور، در این جشنواره حرکتی بزرگ و ارزشمند است.»
او با تاکید بر لزوم انعکاس فعالیت‌های صورت گرفته در حوزه کتاب و کتابخوانی گفت:«زبان شبکه رسانه‌ای ما در بازتاب دادن این کارهای با عظمت کمی الکن است. من برخی تحلیل‌های خامی که در مورد موضوع فرهنگ کتاب و کتابخوانی در کشور مطرح می‌شود، قبول ندارم. این‌که مردم ایران اهل کتاب نیستند و کتاب نمی‌خوانند درست نیست. بله، ما قطعاً با شکل ایده‌آل آن فاصله داریم. بیانات رهبر فرزانه و حکیم انقلاب اسلامی که بارها به موضوع نهضت کتابخوانی تاکید داشته‌اند و به ما نسبت به انجام آن دستور داده‌اند، نشان می‌دهد که ما با آن نقطه مورد نظر فاصله داریم.»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به پیمایش‌های انجام شده در حوزه سرانه کتابخوانی در کشور گفت: «علی‌رغم این‌که برخی اعداد و ارقام و آمارهای ارائه شده در این حوزه متقن نیستند، اما پیمایش‌هایی که در این حوزه انجام شده نشان می‌دهد که نزدیک ۶ درصد از مردم ایران اهل مطالعه هستند. البته این میزان مطالعه جدای از مطالعه ادعیه و مطالعات دانشگاهی عنوان شده است که نشان می‌دهد مردم ایران اهل مطالعه و کتاب هستند. ما پس از ۲ سال وقفه در برگزاری نمایشگاه کتاب تهران به دلیل شیوع کرونا، شاهد برپایی این نمایشگاه بودیم. جالب است عرض کنم در نمایشگاه پیش از این که در سال ۹۸ برگزار شده بود میزان فروش ۹۰میلیارد تومان بود، اما امسال این رقم با احتساب فروش در نمایشگاه مجازی به ۲۵۰میلیارد تومان رسیده است.»
وزیر فرهنگ درباره توجه دولت سیزدهم به حوزه فرهنگ و کتاب گفت: «در سفرهای استانی آقای رئیس‌جمهور تا امروز بیش از ۴هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان برای تکمیل پروژه‌های ناتمام فرهنگی تخصیص پیدا کرده که بخش مهمی از این مبلغ در حوزه تکمیل کتابخانه‌های عمومی اختصاص یافته است. قصد ما به صورت جدی، تقویت و گسترش این شبکه کتابخانه‌های عمومی است. ما به این شبکه نیاز داریم و مردم از آن استقبال می‌کنند. گسترش کتابخانه‌های عمومی کشور برنامه مهم ما در راستای گسترش عدالت فرهنگی در کشور است تا مردم در هر نقطه‌ای از کشور بتوانند به راحتی به کتاب دسترسی پیدا کنند و ان‌شاالله ما این زمینه را فراهم خواهیم کرد. تاکنون کارهای خوبی طی دوره دولت مردمی انجام شده و یکی از برنامه‌های اصلی ما، گسترش این رویکرد است.»
یازدهمین دوره جشنواره کتابخوانی رضوی توسط نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و با همکاری بنیاد بین‌المللی فرهنگی هنری امام رضا علیه‌السلام و معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در راستای اشاعه و ترویج فرهنگ منور رضوی، گسترش فرهنگ کتابخوانی، شناسایی و معرفی کتاب‌های فاخر مرتبط با فرهنگ و سیره اهل بیت(ع) برگزار شد. این جشنواره که از ششمین دوره خود زیر نظر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار شده، طی ۵ سال اخیر با افزایش چشمگیر آمارهای کمی‌وکیفی همراه بوده؛ به‌طوری که ششمین دوره این جشنواره با مشارکت بیش از ۲۳۵هزار نفر، هفتمین دوره با مشارکت بیش از ۶۴۸هزار نفر، هشتمین دوره با مشارکت بیش از ۵۵۸هزار نفر، نهمین دوره با مشارکت بیش از یک‌میلیون و ۳۶۴هزار نفر و در دهمین دوره نیز علی‌رغم مشکلات و چالش‌های پیش رو به واسطه شیوع بیماری کرونا در کشور که به حذف بخش مکتوب این جشنواره و تمرکز بر شرکت از طریق فضای‌مجازی منجر شد، بیش از یک‌میلیون و سیصدهزار نفر مشارکت داشتند.

captcha
شماره‌های پیشین