sobhe-no.ir
1408
یکشنبه، ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱
6
مک فارلین که بود و چه کرد؟

مرگ میانجی ناکام

در گفت وگوی «صبح نو »با امیرعلی ابوالفتح، چشم انداز مذاکرات هسته ای بررسی شد

دستیابی به توافق هرچه می گذرد دورتر می شود

مذاکرات هسته‌ای در هفته گذشته با سفر انریکه مورا و امیر قطر به تهران وارد مرحله جدیدی شد و سکوت چند هفته‌ای که بسیاری از آن به‌عنوان بن‌بست در مذاکرات یاد کردند، شکسته شد. اظهارات جوزپ بورل پس از بازگشت مورا و ترسیم فضای خوش‌بینانه درخصوص مذاکرات اما بلافاصله با واکنش‌هایی روبه‌رو شد که بررسی آن نشان می‌دهد تنها ازسرگیری مذاکرات به معنای خروج از وضعیت کنونی نیست و پس از چندین ماه، رسیدن به نتیجه ملموس اهمیتی دوچندان یافته است.

صبح نو

در گفت وگوی «صبح نو »با امیرعلی ابوالفتح، چشم انداز مذاکرات هسته ای بررسی شد

دستیابی به توافق هرچه می گذرد دورتر می شود

مذاکرات هسته‌ای در هفته گذشته با سفر انریکه مورا و امیر قطر به تهران وارد مرحله جدیدی شد و سکوت چند هفته‌ای که بسیاری از آن به‌عنوان بن‌بست در مذاکرات یاد کردند، شکسته شد. اظهارات جوزپ بورل پس از بازگشت مورا و ترسیم فضای خوش‌بینانه درخصوص مذاکرات اما بلافاصله با واکنش‌هایی روبه‌رو شد که بررسی آن نشان می‌دهد تنها ازسرگیری مذاکرات به معنای خروج از وضعیت کنونی نیست و پس از چندین ماه، رسیدن به نتیجه ملموس اهمیتی دوچندان یافته است.

در ادامه تلاش‌ها برای ازسرگیری مذاکرات و رسیدن به نتیجه قابل‌قبول حالا نقش‌آفرینی قطر بیش از گذشته شده است و پس از بازگشت امیر قطر از تهران، محمد بن‌عبدالرحمن آل‌ثانی، وزیر خارجه قطر با رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران تلفنی گفت‌وگو کرد. آخرین تحولات مذاکرات هسته‌ای ایران یکی از محورهای مهم این گفت‌وگو بوده که نگاه‌ها را به سمت تحرکات جدی جلب کرده است.
امیرقطر بعد از سفر به ایران و گفت‌وگو با مقامات تهران به ترکیه رفت و با رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهور این کشور دیدار و رایزنی کرد. شیخ تمیم همچنین قرار است به کشورهای اروپایی ازجمله آلمان و انگلیس نیز سفر کند. همزمانی این تحرکات با برخی مواضع مقامات کشورمان نیز می‌تواند ترسیم‌کننده شکل‌گیری فضای جدیدی باشد که به خروج از وضعیت فعلی مذاکرات فارغ از نتیجه آن، بینجامد.

خوش‌بینی اروپا؛ بدبینی آمریکا
از سوی دیگر، علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران روز جمعه در توییتی نوشت: مذاکرات وین به مرحله‌ای رسیده که گره‌ آن تنها با پایبندی طرف خاطی به راهکارهای منطقی و اصولی ایران باز می‌شود. آمریکا با بدعهدی و اروپا با بی‌عملی، فرصت بهره‌مندی از حسن‌نیت اثبات‌شده ایران را به نابودی کشاندند. اگر اراده‌ای برای بازگشت دارند، ما آماده‌ایم و توافق در دسترس است.
علاوه بر شمخانی، مواضع حسین امیرعبداللهیان درخصوص در دسترس بودن توافق در روزهای گذشته نیز حائزاهمیت است. وزیر امورخارجه کشورمان گفته است که توافق خوب و قابل اتکا در دسترس است. اگر آمریکا تصمیم سیاسی خود را گرفته و به تعهداتش پایبند باشد. علی‌رغم این مواضع خوشبینانه ازسوی مقامات ایران و اروپا یک مقام آمریکایی روز جمعه گفت که هنوز دستیابی به توافق هسته‌ای با ایران قطعی نیست. یک سخنگوی وزارت امورخارجه از دیدار انریکه مورا از ایران قدردانی کرد، اما افزود: درحال‌حاضر توافق هنوز قطعی نیست.
این سخنگوی وزارت خارجه آمریکا که نامش بیان نشده است، در گفت‌وگو با یکی از رسانه‌های بین‌المللی بدون اشاره به زیاده‌خواهی‌های واشنگتن و اینکه مذاکرات در انتظار تصمیم سیاسی این کشور بوده، مدعی شده است: ایران باید تصمیم بگیرد که آیا می‌خواهد بر شرایط بیرونی پافشاری کند یا خیر و آیا می‌خواهد به‌سرعت توافقی را امضا کند که ما معتقدیم به نفع همه طرف‌ها خواهد بود. همچنین جن ساکی، سخنگوی کاخ‌سفید در نشست خبری خود گفت: دیدگاه ما درباره توافق این است که ایران باید تصمیم بگیرد که آیا همچنان می‌خواهد بر شرایط خارج (از برجام) خود پافشاری کند یا آماده امضای یک توافق است. با توجه به آنچه رفت برخلاف ذوق‌زدگی اروپا از آغاز دوباره مذاکرات و اظهارات مقامات آلمانی درخصوص قرار گرفتن یک پیشنهاد منصفانه روی میز مذاکرات، آمریکایی‌ها هنوز برای اجرای تعهدات‌شان در برجام اعلام آمادگی نکرده‌اند و با فرافکنی توپ را در زمین ایران می‌اندازند.

مشاجره برجامی اولیانوف
در این میان، مواضع اولیانوف، نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی واقع در وین که روز جمعه در توییتی در واکنش به خبرنگاری که به نقل از جوزپ بورل چالش‌های پیش روی ایران و آمریکا برای احیای برجام را بازنشر می‌کرد، نوشت: روسیه تحت شرایط دیگر می‌توانست از ظرفیت خود برای کمک به طرفین برای نهایی‌سازی توافق کمک کند اما درحال‌حاضر نمی‌تواند.
خبرنگار مذکور در توییتی در پاسخ نوشت: بسیار جالب است. روسیه برای نهایی کردن توافقی که می‌گفتند به‌طور پیاپی از آن حمایت می‌کنند دخالت نخواهد کرد. این به‌طور واضح نشان می‌دهد که روسیه اختلافاتش با واشنگتن را بالاتر از تمایلاتش برای کمک به ایران قرار می‌دهد. خوب است که در این زمینه شفاف‌سازی شد. اولیانوف در واکنش به این توییت بیان کرد: اشتباه می‌کنید. فانتزی‌ها و گمانه‌زنی‌های‌تان را کنار بگذارید. ما به‌عنوان اشخاص واقع‌بین درک می‌کنیم که نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم زمانی که آمریکا وارد جنگ نیابتی با روسیه شده است، نمی‌توانیم گفت‌وگوهایی نتیجه‌بخش بر سر برجام داشته باشیم. خبرنگار در توییت دیگری اظهار کرد: به‌عنوان یک شخص واقع‌بین این برایم جای تعجب ندارد. چیزی که مرا به تعجب می‌اندازد این است که شما این مساله را تایید کردید؛ چراکه حال بسیاری از دنبال‌کنندگان ایرانی به‌طور واضح می‌فهمند که موضع روسیه چیست و آن «اولویت ما نیست».
نماینده روسیه در جواب عنوان کرد: شما همچنان در راستای ادعاهای یکی، دوماه گذشته درخصوص اینکه روسیه مانع از نهایی شدن مذاکرات وین شده، به گمانه‌زنی می‌پردازید. آیا درخصوص اینکه این ارزیابی اشتباه بوده است، تجدیدنظر کرده‌اید؟ خبرنگار دیگری در توییتی در این زمینه نوشت: سفیر روسیه در وین دقایقی پیش اینجا صریحا نوشته کشورش در شرایط فعلی دیگر علاقه‌ چندانی به کمک به احیای برجام ندارد. پیش‌بینی می‌شود درآمد امسال روسیه از فروش نفت به ۴۵درصد افزایش به ۱۸۰میلیارد دلار برسد، مشخص است ترجیح می‌دهد نفت ایران وارد بازار نشود.
دیپلمات ارشد روسیه در پاسخ به این خبرنگار نیز نوشت: من صریحا نوشتم که تحت این شرایط ما در وضعیتی قرار نداریم که بخواهیم کمک خوبی برای نهایی‌سازی مذاکرات وین ارائه دهیم. شما حرف‌های مرا (احتمالا به‌عمد) اشتباه برداشت کردید و ادعا می‌کنید که روسیه «علاقه‌ای به کمک» ندارد. شرم‌آور است! در چنین شرایطی علی‌رغم تلاش‌های اروپا و برخی کشورهای دیگر برای آغاز مذاکرات، مهم‌تر از آن نتیجه‌بخش بودن مذاکرات است که حالا نه‌تنها از روسیه نمی‌توان انتظار بازیگری تاثیرگذار داشت، بلکه خود دچار مسائل متعدد در نظام بین‌الملل است و از کارت ویژه‌ای برای حل‌وفصل یا کارشکنی در مذاکرات برجامی برخوردار نیست؛ در این شرایط اگر تیم‌های مذاکره‌کننده دوباره به وین بازگردند هم مهم‌تر از این اتفاق رسیدن به یک نقطه مشترک است که در ماه‌های گذشته حاصل نشده است.
 
ابوالفتح: چشم‌انداز دستیابی به توافق بسیار دور است
در این زمینه با امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل بین‌الملل به گفت‌وگو نشستیم. وی در گفت‌وگو با «صبح‌نو» اظهار داشت: برخلاف برخی نگاه خوش‌بینانه به مذاکرات ندارم. آقای مورا سفری به تهران داشته و بعد از آن بورل گفته است که مذاکرات از سر گرفته می‌شود اما مشکل از سر گرفته شدن مذاکرات نیست.
ابوالفتح مشکل را به نتیجه رسیدن مذاکرات عنوان کرد و ادامه داد: ۱۶ماه مذاکرات در جریان بوده است و هشت دور مذاکرات را گذرانده‌ایم و هر دور این مذاکرات هفته‌ها جریان داشته و به نتیجه نرسیده است. صرفا برگزاری مذاکرات خبر خوبی نیست.
این کارشناس مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: مساله به توافق رسیدن طرفین است که به نظر من چشم‌انداز دستیابی به توافق بسیار دور است و هرچه می‌گذرد دورتر هم می‌شود؛ حتی اگر دوباره مذاکرات را در وین برگزار کنیم.
ابوالفتح با تاکید بر اینکه اگر در دوره‌های آتی هم ایران و آمریکا بر مواضع خود پافشاری کنند اتفاقی نخواهد افتاد، گفت: آمریکایی‌ها بلافاصله بعد از خبری که برخی از رسانه‌ها آن را به‌عنوان یک خبر خوش‌بینانه تلقی کردند، اعلام کردند که ایران اگر بخواهد بر خواسته‌های فرابرجامی خود تاکید داشته باشد امکان دستیابی به توافق وجود ندارد.
وی افزود: از نظر آمریکا اصرار ایران برای برداشته شدن تحریم‌های سپاه و خروج از فهرست تروریستی وزارت خارجه آمریکا یک درخواست فرابرجامی است.

موارد اختلافی غیر از تحریم سپاه وجود دارد
این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: آمریکا اعلام کرده است که اگر ایران درخواست‌های فرابرجامی دارد باید به نگرانی‌های فرابرجامی ما توجه کند؛ به زبان ساده یعنی اینکه اگر ایران می‌خواهد سپاه از فهرست تحریمی خارج شود باید برجام موشکی و برجام منطقی را بپذیرد.
ابوالفتح تصریح کرد: این موضوع تازه یکی از موارد اختلافی بین ایران و آمریکاست و تنها موضوع مورد اختلاف بحث سپاه نیست.
این کارشناس مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: یکی از موضوعات مهم این است که با فرض بر اینکه ایران و آمریکا توافق کردند و با فرض اینکه سپاه در فهرست تحریم باقی بماند و با فرض اینکه ایران از بحث سپاه هم صرف‌نظر کند، عمر این توافق در وین شاید به ۲-۳ سال هم نکشد.
ابوالفتح افزود: حتی قبل از اینکه جمهوری‌خواهان در کاخ سفید مستقر شوند هم این توافق ممکن است از بین برود؛ بنابراین آینده توافق یکی از موضوعاتی است که مورد توجه ایران قرار دارد. از این جهت به‌شخصه به مذاکرات خوشبین نیستم حتی اگر دوباره به وین بازگردیم و علی باقری هم دوباره برای مذاکره به وین برود، امیدی نیست. 
 این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: شاهد چندین دور مذاکره در دولت قبلی و فعلی ایران در وین بوده‌ایم اما به نتیجه‌ای نرسیدیم. اینکه دوباره بازگرداند به وین و گشایشی حاصل شود با تردید به آن نگاه می‌کنم. این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به اظهارات اخیر اولیانوف تاکید کرد: کسانی که به اظهارات اولیانوف واکنش نشان دادند گویا تصور می‌کنند که آمریکا و روسیه، متحد، شریک و هم‌پیمان هستند که حرف وی یا آقای پوتین برای آمریکایی‌ها خریدار دارد.

روابط بین مسکو و واشنگتن دچار تحول بنیادین شده است
وی خاطرنشان کرد: حتی بریتانیا هم نتوانست کمکی کند؛ آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها یک اصطلاحی دارند و خودشان را پسرعمو معرفی می‌کنند؛ زیرا ریشه روابط‌شان به ۲۵۰سال گذشته بازمی‌گردد و یک کشور و ملیت بودند و بعدا جدا شدند. حتی انگلیس هم نتوانست جلوی خروج ترامپ از برجام را بگیرد.
ابوالفتح با بیان اینکه در این ۱۵- ۱۶ ماهی که بایدن سر کار آمده نتوانسته است نصف یک تحریم را بردارد حالا چه انتظاری می‌توان از روسیه داشت که در شروع جنگ فراگیر است و صحبت از جنگ اتمی می‌کند و بایدن به پوتین جنایتکار جنگی و قاتل می‌گوید، ادامه داد: در این شرایط از آقای اولیانوف چه انتظاری می‌توان داشت؟
این کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: شرایط تغییر کرده و روابط بین مسکو و واشنگتن از ۲۴فوریه ۲۰۲۲ دچار یک تحول بنیادین شده است؛ اینکه برخی می‌گویند چرا اولیانوف نوشته است که ما نمی‌خواهیم، مگر اولیانوف می‌تواند چیزی از آمریکایی‌ها بخواهد که دریغ کند. وی با تاکید بر اینکه در فضای ضدروسی که در ایران وجود دارد هر حرفی زده شود به پای خباثت و شیطنت روس‌ها گذاشته می‌شود، ادامه داد: البته قصد من دفاع از روس‌ها نیست و آن‌ها منافع خودشان را دنبال می‌کنند.
ابوالفتح افزود: دیگر مناسباتی وجود ندارد و سفیر روسیه در واشنگتن می‌گوید ما در محاصره هستیم و حساب‌های بانکی ما را دارند می‌بندند. این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: در چنین شرایطی اولیانوف می‌تواند با رابرت مالی صحبت کند و او را قانع کند که با رییس‌جمهورشان صحبت کند و آن را راضی کند که چنین و چنان بکند؟ 
وی خاطرنشان کرد: فرانسوی‌ها و آلمانی‌ها هم این جایگاه را ندارند چه برسد به روسیه؛ روسیه حتی قبل از اوکراین هم این شرایط را نداشت و روابط واشنگتن با پاریس، برلین و لندن به مراتب بهتر است و صمیمی‌تر و نزدیک‌تر از روابط با مسکو بود؛ حالا در شرایط فعلی که این‌ها در آستانه یک جنگ اتمی هستند چه جایگاهی برای میانجیگری و همکاری دارند.

captcha
شماره‌های پیشین