sobhe-no.ir
1338
چهارشنبه، ۲۲ دی ۱۴۰۰
7
گزارش «صبح‌نو» از اقدامات بی‌هزینه برای کاهش آلودگی هوا را بخوانید

همه‌چیز پول نیست

فائزه مومنی / آلودگی هوا چند سالی است که معضل تهران و دیگر کلانشهرهای کشور است؛ البته این بحران هم تنها به فصل زمستان و وارونگی دما محدود نمی‌شود. تابستان‌ها و زمستان‌ها، هوای شهرهای کشور با آلاینده‌های مختلف درمی‌آمیزد و نفس کشیدن را غیرممکن می‌کند. روند آلودگی هوا در پاییز و زمستان امسال هم در کلانشهرها ادامه پیدا کرده و آمار از بهبود وضعیت هوای شهرها حکایت ندارد. بحران آلودگی هوا را حتی کرونا و قرنطینه و محدودیت تردد خودروها هم نتوانسته متوقفش کند. این در شرایطی است که پیش از این اعلام شده بود فقط مرگ‌های زودرس بر اثر آلودگی هوا سالانه ۵.۷میلیارد دلار به کشور خسارت می‌زند و این هزینه سنگین حاصل تولید خودروهای آلاینده و غیراستاندارد است که به بهانه اشتغال ادامه دارد. به گفته کارشناسان، «قانون هوای پاک»، مرجع مهمی است که در صورت عمل به آن از سوی همه دستگاه‌های دست‌اندرکار می‌تواند در کنترل و کاهش آلودگی هوای تهران موثر باشد اما این قانون چند سالی است که اجرایی نشده و در نتیجه طبق گزارش بانک جهانی در سال2018، خسارات ناشی از آلودگی هوا در تهران سالانه دومیلیارد و 600میلیون دلار برآورد شده بود، یعنی روزانه هفت‌میلیون دلار و از سوی دیگر، تعداد فوتی‌های منتسب‌‌به آلودگی هوا در ایران سالانه 12هزار نفر برآورد می‌شود که چهارهزار نفر از این تعداد مربوط به تهران است. به عبارت دیگر، آلودگی هوا در تهران به‌طور متوسط روزی 11مرگ زودرس را رقم می‌زند آن هم در شرایطی که کرونا همه توجهات را به خود جلب کرده است.

صبح نو

گزارش «صبح‌نو» از اقدامات بی‌هزینه برای کاهش آلودگی هوا را بخوانید

همه‌چیز پول نیست

فائزه مومنی / آلودگی هوا چند سالی است که معضل تهران و دیگر کلانشهرهای کشور است؛ البته این بحران هم تنها به فصل زمستان و وارونگی دما محدود نمی‌شود. تابستان‌ها و زمستان‌ها، هوای شهرهای کشور با آلاینده‌های مختلف درمی‌آمیزد و نفس کشیدن را غیرممکن می‌کند. روند آلودگی هوا در پاییز و زمستان امسال هم در کلانشهرها ادامه پیدا کرده و آمار از بهبود وضعیت هوای شهرها حکایت ندارد. بحران آلودگی هوا را حتی کرونا و قرنطینه و محدودیت تردد خودروها هم نتوانسته متوقفش کند. این در شرایطی است که پیش از این اعلام شده بود فقط مرگ‌های زودرس بر اثر آلودگی هوا سالانه ۵.۷میلیارد دلار به کشور خسارت می‌زند و این هزینه سنگین حاصل تولید خودروهای آلاینده و غیراستاندارد است که به بهانه اشتغال ادامه دارد. به گفته کارشناسان، «قانون هوای پاک»، مرجع مهمی است که در صورت عمل به آن از سوی همه دستگاه‌های دست‌اندرکار می‌تواند در کنترل و کاهش آلودگی هوای تهران موثر باشد اما این قانون چند سالی است که اجرایی نشده و در نتیجه طبق گزارش بانک جهانی در سال2018، خسارات ناشی از آلودگی هوا در تهران سالانه دومیلیارد و 600میلیون دلار برآورد شده بود، یعنی روزانه هفت‌میلیون دلار و از سوی دیگر، تعداد فوتی‌های منتسب‌‌به آلودگی هوا در ایران سالانه 12هزار نفر برآورد می‌شود که چهارهزار نفر از این تعداد مربوط به تهران است. به عبارت دیگر، آلودگی هوا در تهران به‌طور متوسط روزی 11مرگ زودرس را رقم می‌زند آن هم در شرایطی که کرونا همه توجهات را به خود جلب کرده است.

مدیرعامل اتحادیه سازمان‌های حمل‌ونقل همگانی کشور چندی‌پیش اعلام کرد که از ۲۳۳هزار خودرو شامل تاکسی، ون، اتوبوس، مینی‌بوس، وانت، کامیون و کامیونت در ناوگان حمل‌ونقل بیش از ۷۱درصد این خودروها فرسوده هستند. در تهران نیز به گفته مدیران شهری، 5323 دستگاه اتوبوس و 311دستگاه مینی‌بوس در تهران فعالیت می‌کنند که متوسط عمر ناوگان اتوبوسرانی 13.01سال است و تعداد اتوبوس‌های فرسوده 3840دستگاه است؛ یعنی 72درصد اتوبوس‌ها فرسوده است. همچنین با کمبود دوهزار واگن مترو مواجه هستیم و 500واگن نیاز به اورهال فوری دارند. 95درصد ناوگان بنزینی، 59درصد ناوگان دوگانه‌سوزی و 99درصد ناوگان ون یعنی در مجموع 61درصد ناوگان تاکسیرانی فرسوده هستند. همزمان هزینه تکمیل هر خط مترو نیز به بودجه‌ای نزدیک به هزار و 200میلیارد تومان نیاز دارد.
 
کاهش آلودگی هوا خرج دارد!
  برداشتی که از خبر بالا می‌شود این است که بخشی از حل مشکل آلودگی هوا نیاز به صرف بودجه دارد؛ موضوعی که عیسی کلانتری، رییس سابق سازمان محیط‌زیست نیز به آن اشاره کرده بود.  او گفته بود که «کشور ما به کشور اسقاطی‌ها تبدیل شده است، 87درصد مینی‌بوس‌ها، 81درصد موتورسیکلت‌ها ،73درصد اتوبوس‌ها و 61درصد کامیون‌ها در کشور اسقاطی هستند و اگر کیفیت سوخت کنونی مانند چهار سال گذشته بود دیگر این کشور قابل تحمل نبود. درحال‌حاضر از ۱۱میلیون موتورسیکلت در کشور چیزی در حدود ۹.۶میلیون موتورسیکلت اسقاطی وجود دارد اما می‌گویند این‌ها وسیله اشتغال مردم است و توان مالی برای جایگزینی‌اش نیست، درحالی‌که، هر موتورسیکلت اسقاطی به اندازه هفت تا هشت خودرو آلودگی ایجاد می‌کند.»
کلانتری اعلام کرده بود که درحال‌حاضر 61 درصد آلودگی منابع متحرک به‌خاطر خودروهای دیزلی است که بخش عمده کامیون‌ها، اتوبوس‌ها و مینی‌بوس‌ها را شامل می‌شود. او گفته بود: «ما هزینه نکردیم پس نباید هم انتظار داشت هوای پاکی داشته باشیم، تحریم‌ها هم از یک‌سو 
باعث شده وزارت نفت نتواند مازوت تولیدی خود را صادر کند. از آن طرف وقتی جلوی مصرف مازوت را در نیروگاه‌ها می‌گیریم، پالایشگاه‌ها پر از مازوت شدند و در آستانه تعطیلی بودند چون نه می‌توانستند مصرف کنند و نه صادر کنند. ناچار نیروگاه‌ها دوباره به سوزاندن مازوت روی آوردند و گرفتار هوای آلوده شدیم. اگر دولت‌ها می‌خواهند 
هوای پاک داشته باشند، باید سرمایه‌گذاری کنند وگرنه تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها راهگشا نیست.»
کلانتری همچنین از شرایط نامناسب تولید خودرو در کشور نیز  گلایه کرده و گفته بود: «ما ناچار شدیم در تولید سواری از خیلی از استانداردها چشم‌پوشی کنیم. اگر بخواهیم استانداردها را اعمال کنیم، کل خودروسازی کشور باید تعطیل شود. می‌گویند: ۱.۵میلیون کارگر بیکار می‌شوند و از آن طرف هم هوای پاک می‌خواهند. توان اصلاح وجود ندارد، به‌ویژه در شرایط تحریم. 


اگر تلاش‌های وزارت نفت نبود اوضاع به مراتب بدتر از این بود. این ناوگانی که داریم هوایی غیر از این به بار نمی‌آورد و اگر سرمایه‌گذاری نکنیم نمی‌توانیم امیدوار باشیم هوایی بهتر از این به دست آید.»
 
بودجه‌های مالی سنگین تامین نخواهد شد
این سخنان در شرایطی مطرح شده که کارشناسان نگاه دیگری به مساله آلودگی هوا و رفع آن دارند. آنطور که یوسف رشیدی، عضو هیات علمی دانشگاه شهیدبهشتی به «صبح‌نو» می‌گوید: مدیریت آلودگی هوا در كشور مستقل از شرایط اقتصادی دولت است و می‌توان به‌صورت خودگردان آن را مدیریت كرد، بدون آنكه فشار اقتصادی به بودجه عمومی دولت وارد شود. تنها باید در این حوزه خوب فكر كرد، نقطه نظرات همه ذینفعان در نظر گرفته شود و از نظرات متخصصان و دانشگاهیان هم بهره گرفت و درعین‌حال اشتباهات را پذیرفت و درصدد اصلاح آن‌ها برآمد؛ به‌طورمثال در بحث خودروهای فرسوده مدت‌ها دولت به‌دنبال تامین منابع مالی بود اما از زمانی كه واردات خودرو منوط به از رده خارج شدن خودروهای فرسوده شد، این اقدام بدون دخالت دولت و بار مالی، به‌صورت خودكار در حال انجام بود و ادامه یافت. او ادامه می‌دهد: می‌توان با تفكر بیشتر و به‌كارگیری متخصصان در حوزه‌های اقتصادی و مدیریت، طرح‌های كاهش آلودگی هوا را با كارایی بیشتر و حداقل بار مالی در كشور به انجام رساند. اینكه منتظر باشیم تا دولت پولی را تهیه و برای كاهش آلودگی هوا هزینه كند، روشی ناپایدار و شكننده است. باید هر گونه اقدامات كاهش آلودگی هوا ازلحاظ مالی خودگردان باشد و با تغییر دولت‌ها نیز خللی در اجرای این برنامه‌ها ایجاد نشده و همچنان پایدار باقی بماند. رشیدی اضافه می‌کند: دولت که نمی‌تواند در شرایط فعلی هر عددی را که برآورد کنیم تامین کند اما به‌واقع برخی اقدامات هیچ نیازی به صرف پول ندارند. اجرایی شدن دولت الکترونیک، اصلاح معاینه فنی و گارانتی کردن کاتالیز خودرو از جمله این اقدامات است.
 
تاثیر دولت الکترونیک در کاهش آلودگی هوا
سرپرست سابق مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط‌زیست در توضیح مفهوم دولت الکترونیک می‌گوید: سیستم اداری ما بسیار قدیمی است، بخش عمده سفرهای درون‌شهری برای کارهای اداری از جمله رفتن به ادارات بیمه، مالیات و  تامین اجتماعی است. در تمام دنیا یکی از اقداماتی که انجام دادند توجه به دولت الکترونیک بود که ترافیک کم شود. کرونا ثابت کرد سیستم اداری ما با یک‌سوم کارمندان نیز می‌چرخد. ما ظرفیتی داریم به نام دورکاری، البته دورکاری به معنی واقعی که از میزان تردد کاسته و نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا دارد. این کارهای کوچک انجام شده‌اند و اثرگذاری بالایی دارند. در مملکت ما هرچیزی را می‌خواهند اجرا نشود، بزرگ کرده و چشم‌انداز وسیعی برایش می‌بینند. رشیدی به اصلاح فرایند معاینه فنی اشاره کرده و می‌گوید: در تمام دنیا اینکه لوله‌ای وارد اگزوز کنند تا میزان آلودگی هوا را بسنجند،کنار رفته است. خودرو به یک کامیپوتر وصل شده و تمام اطلاعات نمایش داده می‌شود؛ درنتیجه در بررسی میزان آلایندگی خودرو باید رویکردهای جدید علمی را جایگزین رویکرد سنتی کنیم. این استاد دانشگاه شهیدبهشتی اضافه می‌کند: گارانتی کردن کاتالیز خودرو نیز یکی دیگر از اقداماتی است که نیاز به صرف هزینه گزاف ندارد اما درعین‌حال سبب کاهش آلودگی هوا می‌شود. وقتی خودروساز کاتالیزور خودرو را گارانتی کند، دیگر راننده دغدغه این وسیله خراب‌شده را ندارد که قطعه بی‌کیفیت استفاده کند یا اصلا اقدام به تعویض نکند. پس باز هم به حرف اول من برمی‌گردیم که همه چیز پول نیست و نیاز به فکر و اقدامات نرم‌افزاری داریم.

captcha
شماره‌های پیشین