sobhe-no.ir
1304
شنبه، ۰۶ آذر ۱۴۰۰
11
گفت‌وگوی «صبح‌نو» با رضا نصراللهی، مدیر انتشارات حدیث نینوا

ریشه و اساس فرهنگ کشور از ناشران و کتابفروشان است

انتشارات حدیث نینوا، از اولین و بزرگ‌ترین ناشران کودک و نوجوان در استان قم، با بیش از 600عنوان کتاب در حوزه کودک و نوجوان در زمینه‌های اهل‌بیت، تربیتی، شهدا، حماسه و ایثار و... است. این انتشارات از سال۱۳۸۰ شروع به فعالیت کرد و در پنج دوره از نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، ناشر برگزیده شناخته شده است. حدیث نینوا که ناشر برگزیده تخصصی کودک است، ازسوی رضا نصراللهی، فعال حوزه فرهنگ و تولید محصولات فرهنگی مدیریت می‌شود. هدف این انتشارات این بوده که در رابطه با آموزش کودک و نوجوان، کتاب‌‌های مذهبی و کتاب‌هایی که برای کودک و نوجوان سوژه‌دار است؛ مثلا کتاب‌های زندگانی چهارده معصوم(ع) در بازار زیاد بوده اما به کتاب‌های چهارده معصوم (ع) سوژه داده است. مثلا کودکی چهارده معصوم (ع) یا علت نامگذاری چهارده معصوم که چرا او را مهدی نامیده‌اند؟ درکل، با انتشار کتاب‌هایی با سوژه‌های مختلف در رابطه با کودک و نوجوان فعالیتش را شروع کرده است. نصراللهی از سال72 فعالیت‌های فرهنگی خود را آغاز کرده است که به سراغ او رفتیم تا درباره وضعیت کتاب‌های کودک و نوجوان گفت‌و‌گو کنیم.

صبح نو

گفت‌وگوی «صبح‌نو» با رضا نصراللهی، مدیر انتشارات حدیث نینوا

ریشه و اساس فرهنگ کشور از ناشران و کتابفروشان است

انتشارات حدیث نینوا، از اولین و بزرگ‌ترین ناشران کودک و نوجوان در استان قم، با بیش از 600عنوان کتاب در حوزه کودک و نوجوان در زمینه‌های اهل‌بیت، تربیتی، شهدا، حماسه و ایثار و... است. این انتشارات از سال۱۳۸۰ شروع به فعالیت کرد و در پنج دوره از نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، ناشر برگزیده شناخته شده است. حدیث نینوا که ناشر برگزیده تخصصی کودک است، ازسوی رضا نصراللهی، فعال حوزه فرهنگ و تولید محصولات فرهنگی مدیریت می‌شود. هدف این انتشارات این بوده که در رابطه با آموزش کودک و نوجوان، کتاب‌‌های مذهبی و کتاب‌هایی که برای کودک و نوجوان سوژه‌دار است؛ مثلا کتاب‌های زندگانی چهارده معصوم(ع) در بازار زیاد بوده اما به کتاب‌های چهارده معصوم (ع) سوژه داده است. مثلا کودکی چهارده معصوم (ع) یا علت نامگذاری چهارده معصوم که چرا او را مهدی نامیده‌اند؟ درکل، با انتشار کتاب‌هایی با سوژه‌های مختلف در رابطه با کودک و نوجوان فعالیتش را شروع کرده است. نصراللهی از سال72 فعالیت‌های فرهنگی خود را آغاز کرده است که به سراغ او رفتیم تا درباره وضعیت کتاب‌های کودک و نوجوان گفت‌و‌گو کنیم.

 شما مجموعه‌ آثار مختلفی منتشر کرده‌اید که در حوزه دین تعریف می‌شوند. استقبال مخاطبان از این آثار چگونه بوده است؟
حدود 70درصد کتاب‌های ما در حوزه دین و مذهب است که به چاپ رسانده‌ایم و 30درصد کتاب‌های فانتزی از کلیله‌ودمنه و مرزبان‌نامه و کتاب‌های اخلاقی و تربیتی؛ مثلا مجموعه‌هایی در باغ خوبی‌ها و داستان‌های اخلاقی از سیره اهل‌بیت‌(ع) دارد. در چند سال اخیر، گرایش مردم به کتاب‌های فانتزی کلیله‌ودمنه و مرزبان‌نامه بیشتر بوده است. ما غیر از کتاب‌های دینی، کتاب‌‌ها و مجموعه‌های یادیاران شهدا و سیمای افلاکیان 38جلدی شهدای شاخص دفاع مقدس را هم داریم. به شهدا بها دادیم و در این زمینه بیش از 50جلد در این زمینه کار کردیم. بیشتر مخاطبان انتشارات حدیث‌نینوا مذهبی هستند اما در کل مخاطبانی که در کشور دیده می‌شود بیشتر به کتاب‌های فانتزی کلیله‌ودمنه و مرزبان‌نامه و کتب اخلاقی و تربیتی و آموزشی گرایش دارند.
 
با توجه به اینکه شما بارها به‌عنوان ناشر برگزیده انتخاب شده‌اید، بفرمایید که یک کتاب برای مخاطب کودک باید دارای چه ویژگی‌هایی باشد تا مخاطب کودک بتواند با آن ارتباط برقرار کند؟
هر کتابی که در رابطه با کودک و نوجوان منتشر می‌شود متاسفانه ردیف‌های الف و ب و ج مراعات نمی‌شود. اگر کتابی در رده سنی خود کودک و نوجوان منتشر شود و برای مخاطب سن و ردیف آن مشخص شود تا خانواده‌ها بهتر بدانند و به آن کتاب برسند، خیلی بهتر می‌شود کتاب را به فروش رساند و وارد بازار کرد. متاسفانه اکثر کتاب‌هایی که درحال‌حاضر وارد بازار می‌شود رده سنی آن مشخص نیست و گاهی حتی مردم نمی‌دانند الف و ب و ج چیست، اگر ناشران مکلف به رده سنی شوند مخاطبان و مخصوصا خانواده‌ها بهتر می‌توانند مشتری کتاب شوند و در بازار جای بیشتری باز می‌کند.
 
نقش مدارس دراین‌میان چیست؟
یکی از بهترین مخاطبان کتاب کودک، مدارس هستند، چون تربیت اول از خانواده و بعد از مدارس شروع می‌شود و بعد به بازار می‌رسد. وظیفه خانواده و مدارس و معلمان تربیتی این است که کتاب‌ها را به دانش‌آموزان معرفی کنند. گروه رشدی در آموزش‌وپرورش است که کتاب‌ها را شناسایی می‌کند که از نظر من، 30درصد این‌کار درحال انجام است. کتاب‌ها به‌خصوصی آن کتبی که آثار تربیتی دارند و به درد کودک و نوجوان می‌خورد، باید از طریق آموزش‌وپرورش و آن گروه رشد، انتخاب شوند و به دست مخاطبان برسد.
 
در حوزه کتب دینی چه نظری دارید؟
در بین کتب مذهبی و دینی برای کودکان باید یک داستان یا قصه از سیره اهل‌بیت(ع) را شامل شود و با قلم روان و همچنین باتوجه به رده‌بندی سنی کودک یا نوجوان، ازسوی مولفان، نویسندگان و پدیدآورندگان کارکشته نوشته شود تا کودکان و خانواده‌های‌شان سردرگم نشوند. ما یک مجموعه‌ 20جلدی «امام‌خمینی(ره) و کودکان» داریم که داستان‌های واقعی امام‌خمینی(ره) و کودکان است. هر زمان که قصه‌ها و داستان‌ها، واقعی و با قلم روان در رده سنی کودک و نوجوان نوشته شود هم کودکان علاقه‌مندند تا بخوانند و هم خانواده‌ها علاقه‌مندند تا کتاب را تهیه کنند.


در یک دهه اخیر، حوزه کتاب کودک با افزایش بی‌رویه آثار ترجمه‌ای مواجه شده؛ به‌طوری‌که بخش اعظم بازار کتاب کودک را فراگرفته است. به نظر شما، آسیب‌هایی که این افزایش بی‌رویه ترجمه کتاب برای نسل جدید کشورمان دارد، چیست؟
به نظر شخص بنده، بسیاری از کتاب‌های ترجمه‌شده اصلا به درد مخاطب ایرانی نمی‌خورد؛ زیرا به‌هرحال ما با فرهنگ خودمان زنده‌ایم. با توجه به اینکه اکثریت مردم ما مسلمان و مذهبی هستند، اگر قرار باشد با فرهنگ بیگانگان و کشورهای دیگر، کتاب‌‌ها ترجمه و وارد کشور ما شود باعث تضاد بین فرهنگ‌های بیگانه با فرهنگ کشورمان خواهد شد. از منظر صنعت نشر وضعیت ما خیلی بالاتر از کشورهای دیگر است. قرار نیست فرهنگ کشور بیگانه با نام ترجمه وارد کشور ما شود. متاسفانه این کار زیاد انجام می‌شود و به فرهنگ و کودک و نوجوان ما ضربه زیادی زده است. شاید تعدادی از کتاب‌‌های اخلاقی و تربیتی‌شان خوب باشد اما در کل کتاب‌های ترجمه به درد فرهنگ کشور ما نمی‌خورد و متاسفانه به کتاب‌های ترجمه‌شده بهای زیادی داده می‌شود. مدیران ما کتاب ترجمه‌شده را با یک اثری که نویسنده‌ها، مولفان و پدیدآورندگان ما تولید می‌کنند، به یک دید نگاه می‌کنند؛ درصورتی‌که کتاب ترجمه‌شده یک کتاب آزاد و راحت است. خیلی راحت و بدون زحمت و هزینه ترجمه و چاپ می‌شود درحالی‌که نویسندگان و ناشران برای تولید یک اثر داخلی با سختی‌های گوناگونی مواجه هستند. اینکه از طرف وزارت ارشاد به این دو مقوله یکسان نگریسته می‌شود خیلی بد است.
 
با توجه به اینکه مخاطب کودک مخاطب خاصی است و قدرت دفاع یا تجزیه و تحلیلش مانند بزرگسالان نیست، به نظر می‌رسد توجه به حقوق مخاطب در این حوزه اهمیت بالایی دارد. به نظر شما، در بین هزاران کتابی که در سال برای کودکان تولید می‌شود، (اعم از ترجمه و تالیف) چقدر به حقوق مخاطب کودک توجه می‌شود؟
کتابی که برای کودک تولید می‌شود، اگر بخواهد مورد توجه مخاطب کودک قرار بگیرد، غیر از قلم روان، تصاویری را هم که برای کودکان جذاب باشد نیاز دارد. درواقع این فقط نویسنده‌ها نیستند که در تولید کتاب کودک موثرند بلکه طراحانی که روی کتاب کودک کار می‌کنند نیز باید تصاویری را پدید بیاورند که برای کودکان جذاب باشد و این موضوع به‌نوعی حق مخاطب کودک است. درمجموع حقوق کودکان در کشور ما آن‌طور که باید باشد، حفظ نشده است. حقوق کودکان فقط تصاویر و قلم روان نیست، بلکه حقوق کودکان شامل خرید کتاب هم می‌شود. معیشت مردم و معیشت خانواده کودک بر رابطه کودک و کتاب اثر گذاشته است؛ چراکه گرانی کتاب باعث می‌شود بسیاری از خانواده‌ها از خرید کتاب 
دست بکشند. این حق کودک است که طوری برایش برنامه‌ریزی شود که لااقل کتاب برای‌شان به‌صورت سهل‌الوصول وارد کتابخانه‌های منازل شود. باتوجه به شرایط اقتصادی در چند سال اخیر و رشد قیمت‌ها و گرانی کتاب، خانواده‌ها در طول سال به یک یا دو کتاب بسنده می‌کنند، چه بسا عده‌ای به‌خاطر گرانی اصلا به‌دنبال کتاب نمی‌آیند. این موضوع اصلا در کشور ما مورد توجه قرار نگرفته است که ریشه اصلی اخلاقی و تربیتی کودک از همان ابتدا و پایه با همین کتاب‌های کودک و نوجوان شکل می‌گیرد اما متاسفانه به‌خاطر گرانی این محصول فرهنگی در حق آن‌ها اجحاف می‌شود. در حوزه بزرگسال این‌گونه نیست. مثلا بزرگسالان در حوزه کتب کمک‌آموزشی ناچارند که کتاب مدنظر را تهیه کنند ولی در حوزه کودک اجبار و ضرورتی حس نمی‌کنند لذا به‌راحتی این محصول را از سبد خرید خانواده حذف می‌کنند. به جرئت می‌توان گفت که یکی از مهم‌ترین دلایل تضعیف فروش ناشران کودکان و نوجوانان و حتی بزرگسالان، گرانی کاغذ، مقوا و هزینه‌های چاپ است و متاسفانه این گرانی باعث شده تا بازار بسیاری از ناشران به ورطه نابودی بیفتد.
 
شما ناشر باسابقه‌ای هستید. می‌خواهیم بدانیم به‌عنوان یک ناشر مهم‌ترین خلأ و ضعفی را که در بین ناشران کشور وجود دارد چه می‌دانید؟
خلأهایی که وجود دارد مشخص و مشهود است. اولین چیزی که به آن اشاره می‌کنم این است که کتاب‌های منتشرشده تکراری، مشابه و از روی هم است. کتاب‌ها را با مختصر تغییرات ساختاری و نوشتاری چاپ می‌کنند و برای مخاطب محصول جدید تولید نمی‌شود. مخاطب وقتی خرید می‌کند و به منزل می‌برد، متوجه می‌شود مشابه کتاب‌های دیگر است. کتاب‌ها نباید مشابه هم باشند. نویسنده‌ها، پدیدآورنده‌ها و مولفان نباید از روی همدیگر کتاب را تولید کنند. کتاب باید از پایه و اساس از خود نویسنده باشد و این یک اشکال بزرگی است که در بین ناشران شکل گرفته است. نکته بعدی گرانی و هزینه‌های بالای چاپ کتاب است. همان‌طور در سوال قبلی هم گفتم قیمت بالای کاغذ و مقوا بسیار تاثیرگذار است و این خودش یکی از مهم‌ترین مشکلات پیش روی ناشران است و باعث شده تا گروهی از این کار صرف‌نظر کنند. موضوع بعد قیمت‌های کذایی که روی کتاب زده می‌شود است. ببینید این وسط مساله‌ای که هست که مخاطب از آن خبر ندارد. بحث مبادله‌ای است که در صنف کتاب وجود دارد. برخی ناشران برای توزیع محصول خود، آن را با دیگر ناشران مبادله می‌کنند و قیمت‌ها را هم بالاتر می‌زنند. در این حالت پولی رد و بدل نمی‌شود و کتاب است که جابه‌جا می‌شود. درواقع ضرر اصلی را مخاطب می‌کند که باید برای خرید کتاب پول پرداخت کند و سود اصلی را دلال‌ها می‌برند. این بحث مبادلات باید حل شود و حتما باید قیمت‌های واقعی روی کتاب‌ها بخورد؛ چراکه به‌خاطر مبادلات قیمت‌های غیرواقعی روی کتاب‌ها می‌خورد و این‌ها به مخاطب ضربه می‌زند. این‌ها نکاتی است که باعث می‌شود نشر به آن جایگاه اصلی خودش نرسد.
 
برای حل این مشکل چه راهکاری دارید؟
راهکار آن هم مشخص است. نظارت و همکاری بیشتر وزارت ارشاد و ناشران. این‌جور که ما می‌بینیم وزارتخانه به هنرهای تجسمی و هنرهای سینمایی، به سینماها و به هنرپیشه‌ها بهای بیشتری می‌دهد تا به ناشران و کتابفروشان. نباید اینطور باشد. ما بیش از 15هزار ناشر در کشور داریم که وزارت ارشاد باید به آن توجه داشته باشد. باید بیشتر نظارت داشته باشد و از همه لحاظ کمک، مساعدت و همکاری کند. از صدور مجوز و بررسی کتاب‌ها و مشکلاتی که در فیپا و شابک وجود دارد گرفته تا کاغذ و مقوا که باید به‌صورت تعاونی به ناشران بدهد و روی آن نظارت کند. درواقع ارشاد باید نظارت داشته باشد که اثری که با کاغذ دولتی تولید می‌شود قیمتش متفاوت از اثری است که با کاغذ آزاد منتشر شده است. برای کاغذ تعاونی که در اختیار ناشران می‌گذارد کارشناس یا بازرسی بگذارد که کتاب را با همان قیمت تعاونی قیمت بزند و وارد بازار کند تا ارزان‌تر و راحت‌تر به دست مردم برسد.
 
با توجه به تغییر و تحولاتی که در دولت انجام شد، تیم مدیریتی وزارت ارشاد نیز دچار تغییراتی شده است. به نظر شما مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی وزارت ارشاد دولت سیزدهم چیست؟
البته دولت سیزدهم هنوز به‌طور کامل مستقر نشده با وجود اینکه سه ماهی است که کار را تحویل گرفته اما در کشوری به این بزرگی و گستردگی با سه، چهارماه کاری نمی‌توان کرد. چالش‌هایی که در دولت دوازدهم و آقای روحانی بوده هنوز پابرجاست و در این سه‌ماه که دولت جدید آمده جابه‌جا نشده است. با توجه به روندی که دولت سیزدهم شروع شده است، امید می‌رود که بتوانند با ناشران کشور همکاری کنند. در این سه سال اخیر 50 تا 60درصد ناشران از گود خارج شده‌اند و این ضربه سخت و سنگینی به فرهنگ کشور می‌زند. ریشه و اساس فرهنگ کشور از ناشران و کتابفروشان است و ما باید این را حفظ کنیم. دنیا دارد ناشران و کتابفروشان را حفظ می‌کند، حتی به آن‌ها قدرت می‌دهد تا تیراژهای‌شان را بالا ببرند. متاسفانه در دولت دوازدهم افراد زیادی کنار رفتند. آن‌هایی هم که هستند به جای تیراژهای پنج‌هزار تا به تیراژ پانصدتایی رسیدند، فقط به‌خاطر اینکه بتوانند ادامه حیات دهند. ان‌شاءالله در دولت سیزدهم، دوستان و عزیزانی که در وزارتخانه مستقر شدند یک نگاه ویژه به ناشران و کتابفروشان داشته باشند در همه زمینه‌ها کمک و مساعدت کنند تا بازار نشر و بازار فرهنگ کشور حرکت واقعی خود را آغاز کند.
 
برگزاری مسابقات کتابخوانی در رسانه‌های بزرگ همچون صداوسیما چقدر می‌تواند در افزایش خوانندگان اثر بگذارد و چقدر صداوسیما را در این عرصه موفق می‌دانید؟
برگزاری مسابقات کتابخوانی در رسانه‌ها تاثیر بسیار زیادی دارد و ما قبلا شرکت کردیم و شاهد تاثیر بسزای آن بودیم. اما انتظار داریم تا به ناشران غیرتهرانی توجه ویژه‌تری شود. تهران آنقدر ناشر دارد که توجهات به سمت ناشران تهران معطوف می‌شود. مسابقات کتابخوانی چه در رسانه ملی چه در غیر آن، تاثیر بسیار زیادی در فروش و عرضه کتاب دارد.

برخی ناشران برای توزیع محصول خود، آن را با دیگر ناشران مبادله می‌کنند و قیمت‌ها را هم بالاتر می‌زنند. در این حالت پولی رد و بدل نمی‌شود و کتاب است که جابه‌جا می‌شود 

captcha
شماره‌های پیشین