sobhe-no.ir
1271
یکشنبه، ۱۸ مهر ۱۴۰۰
14
گفت‌وگوی «صبح‌نو» با «فاطمه بی‌تقصیر»، تهیه‌کننده رادیو

مدام درحال چالش‌ایم

احمدرضا حجارزاده / یکی از شناخته‌شده‌ترین نام‌های فعال در حوزه تهیه‌کنندگی برنامه‌های رادیویی، خانم «فاطمه بی‌تقصیر فدافند» است؛ تهیه‌کننده‌ای خلاق و خستگی‌ناپذیر که از جوانی و پیش از دریافت مدرک دیپلم، وارد دنیای رادیو شده است. بی‌تقصیر می‌گوید: «کارم را از رادیو ایران شروع کردم. 15سال نویسنده برنامه «راه شب» و برنامه «سلام ایران» در «رادیو ایران» بودم». این تهیه‌کننده پرسابقه مدعی است در تمام شبکه‌های رادیویی نویسندگی کرده، ازجمله رادیو پیام، قرآن، ورزش، صدای آشنا، فصلی و رادیو صبا. فوق‌لیسانس را در حوزه ادبیات نمایشی گرفته و در تئاتر نیز به‌عنوان نویسنده و بازیگر حضوری پررنگ داشته است. با فاطمه بی‌تقصیر که این‌ روزها برنامه‌های زیاد و متنوعی را در رادیوسلامت تهیه و پخش می‌کند، به گفت‌وگو نشستیم.

صبح نو

گفت‌وگوی «صبح‌نو» با «فاطمه بی‌تقصیر»، تهیه‌کننده رادیو

مدام درحال چالش‌ایم

احمدرضا حجارزاده / یکی از شناخته‌شده‌ترین نام‌های فعال در حوزه تهیه‌کنندگی برنامه‌های رادیویی، خانم «فاطمه بی‌تقصیر فدافند» است؛ تهیه‌کننده‌ای خلاق و خستگی‌ناپذیر که از جوانی و پیش از دریافت مدرک دیپلم، وارد دنیای رادیو شده است. بی‌تقصیر می‌گوید: «کارم را از رادیو ایران شروع کردم. 15سال نویسنده برنامه «راه شب» و برنامه «سلام ایران» در «رادیو ایران» بودم». این تهیه‌کننده پرسابقه مدعی است در تمام شبکه‌های رادیویی نویسندگی کرده، ازجمله رادیو پیام، قرآن، ورزش، صدای آشنا، فصلی و رادیو صبا. فوق‌لیسانس را در حوزه ادبیات نمایشی گرفته و در تئاتر نیز به‌عنوان نویسنده و بازیگر حضوری پررنگ داشته است. با فاطمه بی‌تقصیر که این‌ روزها برنامه‌های زیاد و متنوعی را در رادیوسلامت تهیه و پخش می‌کند، به گفت‌وگو نشستیم.

شما را به‌عنوان یکی از پرکارترین تهیه‌کنندگان رادیو می‌شناسند. گویا درحال‌حاضر تهیه هشت برنامه رادیویی را در دست دارید. بفرمایید این برنامه‌ها با چه هدف و محوریتی تولید شده‌اند؟
بله، من برنامه‌های «مثبت12»، «کودک من»، «سفره ایرانی»، «پاسخگو»، «یاد یاران»، «گل یا پوچ»، «مدرسه سلامت، کلاس102» و «سپهر دانش» را تهیه می‌کنم که محوریت این برنامه‌ها درباره نوجوانان، مشکلات کودکان، غذاهای محلی، مسائل حوزه سلامت، دفاع‌مقدس، پیشگیری از اعتیاد و... است. مثلا در «یاد یاران» به فعالیت امدادگران و پزشکان دفاع مقدس می‌پردازیم یا در برنامه «مدرسه سلامت، کلاس102» مسائل مختلفی مانند مهارت‌ها و سبک زندگی برای دانش‌آموزان مطرح می‌شود. درواقع یک کلاس آنلاین است! چون در فضای کرونا قرار داریم، فعلا به‌صورت آنلاین برگزار می‌شود ولی معلم برنامه دقیقا یک معلم مدرسه است و حسن درس‌دادن به شاگردان به موضوعات برنامه ما هم می‌پردازد.
 
معمولا نیازسنجی مخاطبان رادیو و برنامه‌های شما در مقام تهیه‌کننده چگونه صورت می‌گیرد؟
هدف شبکه خیلی مهم است. ما برای هر گروه سنی برنامه داریم. رادیوسلامت یک شبکه تخصصی است. اینجا ما به‌دنبال مباحث سلامتی، پزشکی و امیدبخشی به مردم از روی دانش، اطلاعات و آگاهی هستیم. گروه‌های مختلفی در این شبکه مشغول به کارند. مثل گروه سلامت اجتماعی که برنامه «گل یا پوچ» را آنجا دارم. گروه تغذیه که آنجا برنامه «سفره‌ایرانی» را تولید می‌کنیم، یا گروه بهداشت روان با برنامه‌هایی مثل «کودک من» و «مثبت12»، گروه خانواده و گروه بهداشت تندرستی که با تولید برنامه «پاسخگو» در خدمت شنوندگان هستم. قبلا  هم برنامه زیست‌شناسی دوازدهم را داشتیم. در این شبکه به‌قدری تخصصی و علمی نیازسنجی می‌شود که ما برای کسانی که برای کنکور زیست‌شناسی آماده می‌شدند، یک سال برنامه تولید کردیم و از یک استاد رشته علوم تجربی دعوت کردیم در برنامه زیست‌شناسی درس بدهد. برای ما مهم است که در چارچوب هدف یک شبکه بگردیم و نیاز مردم را پیدا بکنیم. الان در حوزه بهداشت تندرستی، ما برنامه «سپهر دانش» را داریم که شب‌ها ساعت 10 تا 12 پخش می‌شود و نیازی است برای پرستاران و پزشکان و کسانی که در حوزه سلامت و بهداشت درس می‌خوانند، یا در برنامه «سفره ایرانی» به سلامت و باورهای درست و غلط تغذیه می‌پردازیم؛ یک سفره ایرانی سالم از مزرعه تا سفره! به تاریخچه غذاهای مختلف و بهداشت سفره می‌پردازیم. هدف این برنامه، اصلاح سبک تغذیه مردم است. در قدیم مردم اهل ورزش بودند، غذاهای پرچرب می‌خوردند فعالیت‌شان بیشتر بوده و مشاغل سنگین‌تری داشتند اما امروزه مردم به سراغ غذاهای آماده و فست‌فودها رفته‌اند. سفره‌شان تغییر کرده و ورزش کمتر شده؛ بنابراین ما مجبوریم به‌نوعی اطلاع‌رسانی بکنیم که رفتن به رستوران با خانواده و صرف غذاهای فست‌فودی خوب است ولی در کنارش باید این نکات را هم رعایت کنید، یعنی هم‌زمان با تغذیه، درباره ورزش و حتی خواب و تغذیه هم حرف می‌زنیم.
 
از زمانی که کرونا به زندگی مردم وارد شده، آیا برنامه‌ای هم با این محتوا تهیه کرده‌اید؟
بله. برنامه پاسخگو قبلا با نام «فراسو» تولید می‌شد و در روزهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه‌ها به مسائل بهداشت و تندرستی و روزهای یکشنبه و سه‌شنبه به بحث سلامت تغذیه می‌پرداخت. منتهی از وقتی کرونا شروع شد، رسالت برنامه تغییر کرد و محور اصلی برنامه شد کرونا! در آغاز شیوع موج کرونا، ما بحث بهداشت و روان هم داشتیم و الان همچنان شنبه‌ها مواردی مثل افسردگی بعد از کرونا و استرس و وسواسی را که مردم درگیرش هستند، از منظر روان‌شناسی بررسی می‌کنیم یا همچنین موضوع پیشگیری از کرونا و زمانی که فردی مبتلا می‌شود و دوران نقاهت و کارهایی را که باید انجام بدهد. روزهای دوشنبه و چهارشنبه درباره بهداشت محیط و فاصله اجتماعی و استفاده از ماسک حرف می‌زنیم. الان هم که بحث واکسن مطرح شده، اطلاعات به‌روز در اختیار مخاطب قرار می‌دهیم. ما با ستاد کرونا در ارتباطیم و از متخصصان مطرح و مجرب دعوت می‌کنیم تا در برنامه اطلاعاتی که به شنوندگان می‌دهیم صحیح و از منبع موثق باشد.
 
پروسه پژوهش‌های مستند و علمی هر برنامه چگونه صورت می‌گیرد؟ آیا خودتان به‌عنوان تهیه‌کننده در خصوص برنامه‌های‌تان اطلاعات کافی دارید یا از اساتید و صاحب‌نظران بهره می‌برید؟
برنامه‌های تخصصی ما یک مشاور دارد. مشاور ما باید حتما دارای مدرک دکترا باشد! مشاوری که الان مسوولیت برنامه بهداشت روان را بر‌عهده دارد، ایشان دکترای روان‌شناسی دارند. برنامه‌های دیگر نیز همین‌طورند. برای اینکه موضوع هر برنامه مشخص شود، اولویت ما خبرهای روز و اطلاعات مهمی است که در طول هفته می‌خواهیم به آن‌ها بپردازیم. مثلا ما پابه‌پای ستاد کرونا با مسائل روز پیش می‌رویم. الان قضیه واکسن است، موضوعات برنامه ما با محوریت واکسن پیش می‌رود یا وقتی موضوع برنامه استرس مردم است، حوزه روان‌شناسی ما به مسائل اضطراب و افسردگی می‌پردازد. می‌خواهم بگویم همه برنامه‌هایی که در حوزه بهداشت روان و بهداشت تندرستی تولید می‌شوند، برنامه‌هایی‌اند که مشاوران متخصص در آن حوزه دارند. اتاق فکری تشکیل می‌شود و آنجا می‌گوییم خبرهای مهم این هفته در حوزه سلامت کدم‌اند، یا نکته مهم‌تر اینکه به موضوعاتی می‌پردازیم که در تقویم سلامت است. مثلا هفته سلامت مردان، هفته بهداشت محیط، یعنی مناسبت‌های تقویم را هم خیلی جدی لحاظ می‌کنیم. حتی از بعد مسائل مذهبی و معنوی سعی می‌کنیم موضوعات‌مان در آن چارچوب باشد. برای مثال وقتی می‌خواهیم در مورد کودک حرف بزنیم، می‌گوییم کودک و باورهای دینی! یعنی موضوع را طوری طراحی می‌کنیم که اگر امروز اربعین است، برنامه را به سبک زندگی مذهبی پیش می‌بریم و در مورد سلامت معنوی صحبت می‌کنیم. این می‌طلبد که ما از کارشناسی دعوت بکنیم که در این حوزه اشراف داشته باشد. برای ما خیلی مهم است که مشاوران، کارشناسان و متخصصانی که دعوت می‌کنیم، هم عضو هیات‌علمی دانشگاه باشند و هم موردتایید وزارت بهداشت! از طرفی، مشاور برنامه، مجری ـ کارشناس برنامه نیز است، یعنی وقتی برنامه پاسخگو پخش می‌شود، درواقع دو کارشناس در کنار هم قرار گرفته‌اند. من به‌عنوان تهیه‌کننده فعالیت دارم و تخصصم آن رشته موردبحث نیست. تخصص ما برنامه‌سازی و تهیه‌کنندگی است، یعنی ما فقط به ساختار هنری و تهیه برنامه نظارت می‌پردازیم.
 
در مورد برنامه‌ای مانند «یاد یاران»، آیا تحت‌تاثیر برنامه‌های مناسبتی و موضوعی عمل می‌کنید؟ یعنی ممکن نیست برنامه «یاد یاران» در تمام طول سال تولید بشود یا باید فقط در یک 
بازه زمانی مشخص مثل هفته دفاع مقدس روی آنتن بروند؟
نه، برنامه یاد یاران سال‌هاست روی آنتن رادیوسلامت است. من 9سال است در رادیوسلامت تهیه‌کننده این برنامه‌ام، قبل از آن هم برنامه یاد یاران بوده! یکی از دغدغه‌ها و مطالباتی که برای شبکه‌های مختلف رادیویی و تلویزیونی در نظر گرفته شده، حتی در سینما و تئاتر هم می‌بینید، دفاع مقدس است، یعنی حس میهن‌دوستی و دفاع از وطن در همه کشورها متداول است و به آن می‌پردازند؛ البته روزهایی را در سال به آن مناسبت اختصاص می‌دهند، ما هم در رادیوسلامت از ابتدا به دفاع مقدس پرداختیم با تمرکز ویژه بر امدادگران، کادر درمان و پزشکان. حتی سراغ کسانی می‌رویم که زمان جنگ راننده ماشین امداد بوده! یا کسی که آن زمان مراکز سیار امدادگری را در جنوب ساخته است. در آغاز ما با تمام استان‌ها نامه‌نگاری کردیم و آن‌ها موظف شدند گزارشگرهایی را به ما معرفی بکنند تا برای ما باکس‌های تولیدی با مدت‌زمان پنج دقیقه از امدادگران شهرهای مختلف تهیه و ارسال بکنند ولی اصل کار ما در مورد امدادگری و به‌ویژه زنان امدادگر است که الحمدالله طی این سال‌ها خیلی خوب پیش رفته‌ایم. الان برنامه «یاد یاران» از شنبه تا پنج‌شنبه، هر روز تولید و پخش می‌شود، با موضوع امدادگرانی که زنده‌اند و مشغول به کارند. جالب است که آن پزشکان الان هم کارهای دیگری انجام می‌دهند. مثلا در سوریه فعال بودند یا امدادگران عاشورایی که در نقاط محروم به مردم خدمت می‌کنند و روز جمعه هم در برنامه‌ای به نام «سپیدجامگان آسمانی» به شهدای امدادگر می‌پردازیم که آن را خانم قندی تهیه می‌کند. در این برنامه سراغ خانواده‌هایی می‌رویم که شهدای امدادگر، پزشک یا پرستار داشته‌اند.
 
به نظرم تولید این‌همه برنامه علمی و پژوهشی در رادیوسلامت می‌تواند فضای شبکه را کمی سنگین و خسته‌کننده بکند. برای پیشگیری از این پیش‌آمد و تلطیف فضا، آیا بین برنامه‌های‌تان، مثلا آیتم‌های نمایشی و طنز هم دارید؟
با توجه به طرح اولیه‌ای که دادیم و شعار رادیوسلامت مبنی بر «دانش، نشاط، آرامش»، بخش نشاط را هم در برنامه‌هایش دارد. ما برنامه‌های طنز مختلفی در پنج‌شنبه‌ها و جمعه‌ها بعدازظهر داریم. در طول هفته هم مسابقات مختلفی در رادیوسلامت داریم. برای نمونه، مسابقه «زیست‌رو» اولین مسابقه زیست‌محیطی است که روزهای سه‌شنبه از رادیوسلامت پخش می‌شود و شرکت‌کنندگان آن یا محیط‌بان‌اند یا فعالان محیط‌زیست در گروه سلامت اجتماعی که خانم شهبازی مشاور برنامه و من تهیه‌کننده‌اش هستم. این برنامه خیلی هیجان دارد که نه‌تنها حال‌وهوای شرکت‌کنندگان عوض می‌شود،که حتی وقتی مخاطب و من به‌عنوان تهیه‌کننده برنامه را می‌شنویم، لذت می‌بریم. مسابقه دیگری در حوزه سلامت رانندگی داریم با نام «سالم برانیم» که هر روز از طرف معاونت ناجا سوالی مطرح می‌شود و مردم زنگ می‌زنند و پاسخ می‌دهند یا برنامه «سفره ایرانی» سرگرمی خاصی دارد، مثل پرداختن به غذاهای مختلف محلی، معرفی بشقاب سالاد و دسرهای خوشمزه و کتاب‌های تغذیه‌ای که ناخواسته مخاطب را جذب می‌کند. وقتی خانم خانه که مسوول آشپزی است، شاید برایش جالب باشد غذای تازه‌ای را یاد بگیرد یا تاریخچه شکل‌گیری آن را بداند. مثلا بداند قورمه‌سبزی از کجا آمده! این بخش‌ها، آن جنبه تخصصی‌بودن برنامه را کمی ملایم‌تر می‌کند. به‌تازگی هم آیتم جدیدی در برنامه گذاشته‌ام به نام «سفره‌خانه ننه‌سلیمه» که ننه‌سلیمه یک زن جنوبی است و در سفره‌خانه‌اش با لهجه جنوبی از غذاهای مختلف صحبت می‌کند.
 
یعنی «ننه‌سلیمه» یک شخصیت واقعی است که با او تماس می‌گیرید؟
نه. او یک بازیگر تئاتر و تلویزیون است که با ما همکاری می‌کند. خودش جنوبی است و خیلی زیبا این بخش را اجرا می‌کند. در بخش‌های دیگر نیز به همین منوال است. در بخش «یک فنجان سلامتی» که دم‌نوش‌ها را معرفی می‌کنیم، فضای برنامه کاملا فانتزی است یا همین‌طور بخشی که در آن چاشنی‌ها و ادویه‌های محلی را معرفی می‌کنیم. درواقع ما قالب‌ها را به‌صورت روایت، مسابقه، نمایش و گزارش تغییر می‌دهیم. به نظرم سفره ایرانی می‌تواند یک مجله تصویری باشد، چون مخاطب آن علاوه بر صدا در ذهنش تصویر می‌سازد. فکر می‌کنم برنامه‌های رادیوسلامت با توجه به اینکه به موضوعات مختلف می‌پردازد، در این حوزه سلامت پیشگام و موفق است. مردم همیشه دوست دارند بدانند چی برای چی خوب است. آیا این میوه را بخورند یا نه؟ یا می‌پرسند چای بخورند یا نخورند؟ بنابراین برنامه ما مدام در حال چالش است.

رادیوسلامت یک شبکه تخصصی است. این‌جا ما به دنبال مباحث سلامتی، پزشکی و امیدبخشی به مردم از روی دانش، اطلاعات و آگاهی هستیم 

captcha
شماره‌های پیشین