sobhe-no.ir
1270
شنبه، ۱۷ مهر ۱۴۰۰
4
«صبح‌نو» در گفت‌وگو با افشار سلیمانی، ابعاد مناقشه اخیر شمال‌غرب ایران را بررسی کرد

اردوغان دوست و دشمن ثابت ندارد

«تغییر ژئوپلیتیکی در نزدیکی مرزهای ایران» و «تهدید امنیتی»، دو موضوع بااهمیتی بودند که موجبات تنش در روابط ایران و آذربایجان در روزهای گذشته را فراهم کردند. تنشی که با مداخله برخی کشورهای همسایه و دشمنی‌های صهیونیست‌ها، تا حدی ادامه‌دار شد. جمهوری اسلامی ایران که همواره سیاستی مشخص درخصوص همسایگان خود داشته است در مناسبات با آذربایجان نیز بارها درباره حضور صهیونیست‌ها و تروریست‌ها در این کشور و در نزدیکی مرزهای ایران هشدار داده است؛ هشدارهایی که بی‌نتیجه ماند و درنهایت موجبات تشدید تنش را فراهم کرد.اتفاقات اخیر در شمال‌غرب مرزهای ایران تا جایی پیش رفت تا اینکه درنهایت رهبر انقلاب نیز درخصوص آن نکاتی را مطرح کردند. «آن کسانی که با توهم تکیه‌ به دیگران گمان می‌کنند که امنیت خودشان را می‌توانند تامین کنند، بدانند که سیلی این را به‌زودی خواهند خورد». این شاید مهم‌ترین فراز فرمایشات رهبر انقلاب در اشاره ضمنی به اظهارات نسنجیده اخیر رییس‌جمهوری آذربایجان علیه منافع ملی کشورمان بود. باکو که خود را مستظهر به حمایت‌های تل‌آویو و آنکارا می‌بیند، چندی است با اتخاذ سیاست تحریک‌آمیز علیه منافع همسایه جنوبی خود، به‌دنبال ضربه به کشورمان است. باکو با تکیه بر امکانات امنیتی و نظامی مداخله‌جویان، ابزار تغییر ژئوپلیتیک منطقه به ضرر تهران و به نفع ماجراجویی پروژه عبری-عثمانی شده است. «صبح‌نو» در گفت‌وگو با دکتر افشار سلیمانی، سفیر اسبق ایران در آذربایجان به این موضوع پرداخته که نخ پیونددهنده تل‌آویو، آنکارا و باکو چیست و چه هدف یا اهدافی از این همگرایی مدنظر است. در ادامه مشروح گفت‌وگوی «صبح‌نو» با دکتر افشار سلیمانی، سفیر اسبق ایران در آذربایجان را ازنظر خواهید گذراند.

صبح نو

«صبح‌نو» در گفت‌وگو با افشار سلیمانی، ابعاد مناقشه اخیر شمال‌غرب ایران را بررسی کرد

اردوغان دوست و دشمن ثابت ندارد

«تغییر ژئوپلیتیکی در نزدیکی مرزهای ایران» و «تهدید امنیتی»، دو موضوع بااهمیتی بودند که موجبات تنش در روابط ایران و آذربایجان در روزهای گذشته را فراهم کردند. تنشی که با مداخله برخی کشورهای همسایه و دشمنی‌های صهیونیست‌ها، تا حدی ادامه‌دار شد. جمهوری اسلامی ایران که همواره سیاستی مشخص درخصوص همسایگان خود داشته است در مناسبات با آذربایجان نیز بارها درباره حضور صهیونیست‌ها و تروریست‌ها در این کشور و در نزدیکی مرزهای ایران هشدار داده است؛ هشدارهایی که بی‌نتیجه ماند و درنهایت موجبات تشدید تنش را فراهم کرد.اتفاقات اخیر در شمال‌غرب مرزهای ایران تا جایی پیش رفت تا اینکه درنهایت رهبر انقلاب نیز درخصوص آن نکاتی را مطرح کردند. «آن کسانی که با توهم تکیه‌ به دیگران گمان می‌کنند که امنیت خودشان را می‌توانند تامین کنند، بدانند که سیلی این را به‌زودی خواهند خورد». این شاید مهم‌ترین فراز فرمایشات رهبر انقلاب در اشاره ضمنی به اظهارات نسنجیده اخیر رییس‌جمهوری آذربایجان علیه منافع ملی کشورمان بود. باکو که خود را مستظهر به حمایت‌های تل‌آویو و آنکارا می‌بیند، چندی است با اتخاذ سیاست تحریک‌آمیز علیه منافع همسایه جنوبی خود، به‌دنبال ضربه به کشورمان است. باکو با تکیه بر امکانات امنیتی و نظامی مداخله‌جویان، ابزار تغییر ژئوپلیتیک منطقه به ضرر تهران و به نفع ماجراجویی پروژه عبری-عثمانی شده است. «صبح‌نو» در گفت‌وگو با دکتر افشار سلیمانی، سفیر اسبق ایران در آذربایجان به این موضوع پرداخته که نخ پیونددهنده تل‌آویو، آنکارا و باکو چیست و چه هدف یا اهدافی از این همگرایی مدنظر است. در ادامه مشروح گفت‌وگوی «صبح‌نو» با دکتر افشار سلیمانی، سفیر اسبق ایران در آذربایجان را ازنظر خواهید گذراند.

با توجه به حضورتان در جمهوری آذربایجان و شناخت از این منطقه، به نظر شما  نگاه اردوغان به حوادث این منطقه چگونه است؟ با تحرکات خود و برگزاری رزمایش و دیگر اقدامات به‌‌دنبال کسب چه منافعی است؟
 آقای اردوغان یک شخصیتی است که از موقعیت‌ها، نهایت استفاده را می‌کند؛  آقای اردوغان در هر مولفه‌ای چه نرم‌افزاری و چه سخت‌افزاری از موضوع استفاده بهینه می‌کند. در حوزه‌های مختلف ما شاهد آن بودیم که اردوغان هم از مقوله اسلام‌گرایی استفاده می‌کند، هم از ملی‌گرایی ترکی و هم از ژئوپلیتیک ترکیه استفاده می‌کند.اردوغان همچنین در قاعده بازی‌های بین‌المللی کار خود را پیگیری می‌کند و با قدرت‌ها ارتباط داشته و بازی می‌کند.
آقای اردوغان با قدرت‌ها هم تنش دارد و هم دوست می‌شود. وی تبلور عینی این تئوری است که می‌گوید کشورها دوست و دشمن ثابت ندارند؛ آنچه ثابت است منافع کشورهاست؛ البته خیلی از کشورها این کار را انجام می‌دهند اما چون بحث ما راجع به اروپا و منطقه است به‌طور مشخص به وی اشاره می‌کنم.
 
اردوغان چرا این تحرکات را در شمال ایران و مرزهای ایران انجام می‌دهد؟
 هر کشوری باید از مولفه‌های قدرت خود استفاده کند؛ ژئوپلیتیک، اقتصاد بعد نظامی و غیره ازجمله این موارد است. اردوغان هم همین کار را انجام می‌دهد و با روسیه رفاقت می‌کند اما جنگنده آن را هم مورد اصابت قرار می‌دهد؛ در قضیه اوکراین و در بحث کریمه و نظایر آن از اوکراین حمایت می‌کند اما با آقای پوتین هم در تماس است و تجارت ترکیه و روسیه ۳۰میلیارد دلار می‌شود. در قفقاز جنوبی هم با روسیه شریک می‌شود.یکی از دلایل اصلی این کار علاوه‌بر موقعیت ژئوپلتیکش که از ایران هم ضعیف‌تر است، این است که با آمریکا هم ارتباط دارد و پایگاه ناتو است و عضو ناتو نیز است. در خبرهای اخیر هم داشتیم که آمریکا قرار شده است ۴۰فروند جنگنده به ترکیه بفروشد. اردوغان می‌خواهد ترکیه از طریق نخجوان به ارمنستان وصل شود و از آنجا به آذربایجان برود؛ سیاست خارجی تنش‌زایی را با قدرت‌ها ندارد، هرچند با آن‌ها اختلاف دارد اما شراکت هم می‌کند. در این قضیه همین اتفاق افتاده است.
 
رفتار اردوغان تا چه میزان جنبه هویتی برای سیاست داخلی ترکیه دارد؟
 طبیعتا وقتی شما در سیاست خارجی و منطقه به موفقیت‌هایی دست پیدا می‌کنید، دو بهره‌برداری از آن انجام می‌دهید؛ یکی اینکه نشان می‌دهید من این کارها را انجام دادم و موقعیت ترکیه را برتر کرده و امتیازهایی را گرفته‌ام، این همه راه باز کرده و به اقتصاد کمک کرده‌ام، در این شرایط اردوغان می‌تواند از آن بهره‌برداری کرده و رقبای داخلی خود را کنار بزند.

یعنی اردوغان با تحرکات اخیر خود در مرزهای ایران به‌دنبال تاثیرگذاری بر افکارعمومی ترکیه است؟
 اردوغان می‌خواهد در بعضی از مسائل که افکارعمومی ممکن است نسبت‌به آن حساس باشد و نسبت‌به آن موضع داشته باشد با این اقدامات و تحرکات آن را پوشش بدهد. قضایای اخیر مرزهای شمالی ایران نیز از این موضوع خارج نیست و اردوغان به‌دنبال استفاده بهینه از تحرکات خود است.وی می‌خواهد از این فرصت بهترین استفاده را کند و حالا بحث و اختلاف بر سر این است که آنجا کریدور بین‌المللی شده یا اینکه جاده شود. ارمنستان هم مایل شده است که آنجا جاده کشیده شود و تحت نظارت خودش باشد؛ ارمنستان می‌گوید خاک من است، جاده هم می‌کشیم و زمان شوروی همه این‌ها از همین جاده استفاده می‌کردند و داستان‌های قره‌باغ باعث شد که این جاده قطع شود. 
این جاده چه سودی برای ترکیه، آذربایجان و روسیه دارد؟
 ترکیه از این مسیر راهش به نخجوان کوتاه می‌شود و پلی به نام امید زده‌اند و راهش به آسیای مرکزی کوتاه می‌شود. ترکیه ازلحاظ اقتصادی و بحث‌های حمل‌و‌نقل در این صورت منفعت‌هایی را کسب خواهد کرد. در بحث‌های انرژی هم کارهایی که با روسیه انجام می‌دهد بیانگر این است که خودش را به هاب انرژی تبدیل خواهد کرد؛ با آذربایجان هم این کار را کرده است. این کار هم به نفع ترکیه است و هم به نفع مردم روسیه است، زیرا هزینه حمل‌ونقل پایین آمده و کالا ارزان‌تر به دست آن‌ها خواهد رسید.
این راه برای روسیه هم اهمیت دارد و آن‌ها هم از این موضوع استقبال می‌کنند. خود ارمنستان هم از این موضوع استقبال می‌کند؛ زیرا دوست دارد که رابطه‌اش را با ترکیه برقرار کرده و مرزهایش را باز کند. در آینده این اتفاق خواهد افتاد. 
 بنابر آن چیزی که شما گفتید آیا ارمنستان هم با قضایای اخیر موافق است و مخالفتی با حرکات ترکیه و آذربایجان ندارد؟
 بله؛ نیکول پاشینیان برخلاف اسلاف خودش که عمدتا ارمنی قره‌باغی بودند و به این دلیل برای منافع شخصی خود هم تلاش می‌کردند و وضعیت را در حالت انجماد نگه داشته و اراضی اشغالی آذربایجان را نگه داشته بودند و هیچ توسعه و پیشرفت نمی‌کردند و تنها رانت‌خواری می‌کردند، پاشینیان سیاست دیگری دارد و معتقد است که با اشغال، این بازی تاثیری در اقتصاد ارمنستان نداشته است. نفوذ ارمنستان هم بیشتر نشده است.پاشینیان می‌خواهد که این جاده وجود داشته باشد و صلح برقرار باشد و ارمنستان با آذربایجان و ترکیه رابطه خود را برقرار کند. برای آذربایجان، ترکیه و روسیه هم صرفه اقتصادی دارد. 
 نظر آمریکا و اروپا در خصوص ایجاد این جاده چیست؟
 آمریکا هم از این طرح پشتیبانی می‌کند و اروپا نیز پشتیبان این طرح است. به نظر من اینکه جاده شود محتمل است اما کریدور نباید شود. این حق ارمنستان است. 
 سیاست ایران در این منطقه باید به چه شکلی باشد و اظهارات اخیر برخی از سیاستمداران منطقه را با چه الگویی باید تحلیل کرد؟
 ایران باید در این منطقه مشارکت کند؛ باید توازن ایجاد شود تا آمریکا و رژیم اسرائیل باعث تنش در منطقه نشوند. در اینکه با این اتفاق مرز ایران با ارمنستان از بین خواهد رفت نظر مشخصی وجود ندارد و فکر می‌کنم که این مرز از دست نرود. اگر جاده باشد ایران هم مرز خود با ارمنستان را خواهد داشت. ایران هم باید از شرایط موجود بهره‌برداری کند و این کار وقتی به نفع ترکیه، آذربایجان و روسیه باشد انجام خواهد شد. 
 یعنی ممکن است با ایجاد این جاده هم مرز ایران و ارمنستان باقی بماند؟
 این موضوع به این بستگی دارد که این راه با چه کیفیتی ایجاد شود، اگر بخواهد کریدور بین‌المللی باشد و پهنای زیادی داشته باشد و تا مرز ارمنستان و ایران بیاید، ممکن است این اتفاق بیفتد اما اگر جاده باشد که مورد تاکید ارمنستان هم هست، در آن صورت مرز ایران با ارمنستان با آن منطقه زنگزور ۴۵کیلومتر فاصله دارد و این فاصله هر چقدر هم جاده بکشند، از بین نخواهد رفت. به‌هرحال ایران باید در این مساله مشارکت کند و حرف خود را بزند و تا جایی که می‌تواند امتیاز بگیرد. ایران زمانی در قفقاز ضعیف عمل کرد که خط‌لوله‌های گاز و نفت باکو، تفلیس و ارزروم را از دست داد، درصورتی‌که این خطوط باید از طریق ایران کشیده می‌شد.
 برخی از مسائل به‌خاطر حضور اسرائیل در این منطقه بود، نقش رژیم اسرائیل در تحرکات اخیر منطقه چیست؟
  در قضیه اسرائیل بحث امنیتی مطرح است. مساله ایران و رژیم اسرائیل روشن است و اسرائیل می‌خواهد از هر طریقی که می‌تواند علیه ایران همکاری و فعالیت کند؛ دست به ترور می‌زند و در منطقه و جهان هم تحرکات مشخصی دارد. 
 آیا شاهد افزایش تنش‌ها بین آذربایجان و ارمنستان خواهیم بود؟
 ارمنستان نمی‌خواهد با آذربایجان بجنگد و به مانور اخیر آذربایجان هم واکنش نشان نداد. 
نگاه پوتین به تحرکات اخیر ژئوپولیتیک در این منطقه چگونه است؟ آیا همانطور که گفتید این اتفاقات منافع روسیه را هم تامین خواهد کرد؟
  آقای پوتین قبلا دست به اقدامات سلبی در منطقه می‌زد و کماکان هم این سیاست روسیه ادامه دارد؛ در گرجستان هم همین سیاست را مشاهده می‌کنید. در اوسیتیای جنوبی و آبخازیا نیز شاهد این موضوع هستیم. در این منطقه به نظرم پوتین دست به اقدامات ایجابی زده است و می‌خواهد به آذربایجان و ارمنستان کمک کند و مسائل‌شان را حل کند و آن‌ها باعث شدند که آذربایجان تا شوشا بیاید. پوتین علاقه‌مند است که طرح 3+3 پیگیری شود. ارمنستان هم اخیرا با روسیه هماهنگ است. 
 آمریکا این تحرکات را چگونه ارزیابی می‌کند؟
 آمریکا هم با آن‌ها هماهنگ است. آمریکا که حاضر شده است طالبان در افغانستان مستقر شود با خیال راحت با روسیه و ترکیه در این منطقه همکاری می‌کند؛   با آذربایجان، ترکیه و ارمنستان رابطه دارد و با روسیه هم علی‌رغم تنش‌ها، مناسباتی دارد. آمریکا در قضایای اخیر خود در صحنه بوده و در کنسرسیوم خزر و خطوط لوله نیز مداخله داشته است. 
سیاست ایران در آینده در خصوص این تحرکات باید چگونه باشد؟
 مشکلات روابط ایران و آذربایجان به مسائل مختلفی بازمی‌گردد؛ در قضایای اخیر هم باید دست به مذاکره بزنیم. راهی جز مذاکره وجود ندارد.

جمهوری اسلامی ایران که همواره سیاستی مشخص در خصوص همسایگان خود داشته است در مناسبات با آذربایجان نیز بارها 
در خصوص حضور صهیونیست ها و تروریست ها در این کشور و در نزدیکی مرزهای ایران هشدار داده است. هشدارهایی که بی نتیجه ماند و در نهایت موجبات تشدید تنش را فراهم کرد

captcha
شماره‌های پیشین