sobhe-no.ir
1270
شنبه، ۱۷ مهر ۱۴۰۰
3
انتقادها از وزیر سابق خارجه به‌دلیل بی‌توجهی در استفاده از کلمه تعلیق به‌جای لغو در یکی از پیوست‌های برجام بالا گرفته است

تعلیق ظریف

محمدجواد ظریف مانند همیشه یک چهره مناقشه‌برانگیز است. چه زمانی که فرمانده مذاکرات هسته‌ای ایران شد، چه آن زمان که با جان کری قدم زد و چه پس از امضای برجام. او در هشت‌سال گذشته شاید از مهم‌ترین چهره‌های سیاسی و رسانه‌ای کشور بوده است. داستان سیاسی ظریف اگر نقطه آغازی در ژنو و پس از توافق اولیه با ایالات‌متحده داشت اما پس از افشای مصاحبه او با سعید لیلاز به طرز شگفت‌آوری به بخش‌های آخر خود نزدیک شد.

یادداشت

این یادداشت را مدیران بخوانند

مهدی فضائلی

صبح نو

انتقادها از وزیر سابق خارجه به‌دلیل بی‌توجهی در استفاده از کلمه تعلیق به‌جای لغو در یکی از پیوست‌های برجام بالا گرفته است

تعلیق ظریف

محمدجواد ظریف مانند همیشه یک چهره مناقشه‌برانگیز است. چه زمانی که فرمانده مذاکرات هسته‌ای ایران شد، چه آن زمان که با جان کری قدم زد و چه پس از امضای برجام. او در هشت‌سال گذشته شاید از مهم‌ترین چهره‌های سیاسی و رسانه‌ای کشور بوده است. داستان سیاسی ظریف اگر نقطه آغازی در ژنو و پس از توافق اولیه با ایالات‌متحده داشت اما پس از افشای مصاحبه او با سعید لیلاز به طرز شگفت‌آوری به بخش‌های آخر خود نزدیک شد.

محمدجواد ظریف پس از مصاحبه با لیلاز، نه دیگر وارد کارزار انتخابات ریاست‌جمهوری شد و نه‌چندان سخن سیاسی گفت؛ به دانشگاه بازگشت و فیلم اتاق کوچک خود را به‌طعنه منتشر کرد. بااین‌حال اما طرفداران برجام در سطح سیاسی و رسانه‌ای همچنان ظریف را سرمایه‌ای جدی در دوران افول حسن روحانی می‌دانند؛ حال‌آنکه در فقره‌هایی مانند اذعان او به یک اشتباه در به‌کارنبردن واژه «لغو» میزان مخالفت‌ها با او را به‌وضوح روشن می‌کند. آنطور که به نظر می‌رسد فعلا عصر ظریف به پایان رسیده اما آثار عملکرد و میراث او همچنان مناقشه‌برانگیز و جنجالی است.
محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه سابق کشورمان شامگاه چهارشنبه گذشته در گفت‌وگویی در کلاب‌هاوس، در پاسخ به سوال یکی از کاربران در مورد وجود کلمه «تعلیق» گفت: من در مجلس گفتم کلمه ساسپنشن (Suspension) نیست و این اشتباه از من بود. وی ادامه داد: علتش هم این بود که ما به همه دوستانی که ضمایم برجام را مذاکره می‌کردند، دستورالعمل داده بودیم که از برخی عبارات استفاده نشود. وزیر امورخارجه پیشین کشورمان تصریح کرد: در لحظات آخر [در مورد] یک ضمیمه برجام مذاکره می‌شد، نماینده اروپا گفته بود ما تحریم‌های ایران را برمی‌داریم، لغو می‌کنیم یا همان لیفت می‌کنیم اما تصمیمات اتحادیه اروپا را که شامل [موارد دیگر] نیز است نمی‌توانیم لیفت کنیم. وی ادامه داد: تا زمانی که کل تحریم‌ها برداشته شود یعنی مثلا تحریم‌های نظامی، تحریم‌های دیگر که براساس قطعنامه شورای امنیت تا پنج یا هشت سال بعد هم وجود دارد، ما این‌ها را ساسپند می‌کنیم و بعدا لیفت می‌کنیم. ظریف اضافه کرد: اینجا بود که البته به آمریکا هم ربطی نداشت، چهار یا سه‌بار در ضمیمه، کلمه ساسپند آمده بود و مذاکره‌کننده ما به من اطلاع نداده بود و وقتی آن را سوال کردم به من گفتند که [این کلمات] وجود دارد. وی تاکید کرد: برخی به‌خاطر همین یک ذره به ما می‌گویند، ظریف برجام را نخوانده است و این ظلم بزرگی به کشور، واقعیت و حقیقت بود و حتما دروغ گفتند.
اظهارات ظریف مبنی بر استفاده از واژه تعلیق[تحریم‌ها] در متن توافق برجام در حالی است که او پیش‌تر و پس از توافق برجام میان ایران و گروه 1+5 تصریح کرده بود که در هیچ جای برجام، کلمه «تعلیق» نیامده است. ظریف تیرماه 1394 در مجلس شورای اسلامی در پاسخ به سوال یکی از نمایندگان مجلس درباره استفاده از واژه «تعلیق تحریم‌ها» در متن برنامه جامع اقدام مشترک(برجام) گفته بود: «اصلا تعلیق در هیچ جایی نیامده، در هیچ جای برجام تعلیق نیامده است و هرکسی تعلیق ترجمه کرده‌ است اشتباه ترجمه کرده است؛ تعلیقی در قطعنامه و برجام وجود ندارد». حسین جابری‌انصاری، سخنگوی وقت وزارت امورخارجه، دفاعی عجیب از اظهارات ظریف به عمل آورد و گفته‌های وزیر وقت امورخارجه درباره نبود واژه تعلیق [در متن توافق برجام] را صرفا به تحریم‌های سازمان ملل مربوط دانست. جابری‌انصاری دراین‌باره گفته بود: «توضیح دکتر ظریف درمورد تحریم‌های شورای امنیت بوده و در برجام درمورد تحریم‌های شورای امنیت، عبارت تعلیق ذکر نشده است». این اظهارات نشان می‌داد که در مورد سایر تحریم‌های احتمالی پولی، بانکی، بیمه‌ای و... آمریکا و اروپا هیچ‌گونه تضمین دائمی به ایران برای عدم بازگشت یا «لغو» نداده بودند.
ناگفته نماند که اظهارات ظریف و پس از آن جابری‌انصاری مبنی بر به‌کارنرفتن واژه تعلیق برای تحریم‌های سازمان ملل، در حالی بود که آمریکایی‌ها [با همراهی اروپا] در سال‌های پس از توافق برجام به‌ویژه در دوران ترامپ، به‌کرات ایران را نسبت‌به عدم تمدید «تعلیق» تحریم‌های سازمان ملل و بازگشت این تحریم‌ها از طریق مکانیسم ماشه(اسنپ بک) تهدید کردند؛ درواقع مکانیسم ماشه به‌سان «شمشیر داموکلس» آمریکا و اروپا بر سر ایران برای گرفتن امتیازات بیشتر از کشورمان بود.
 
چالش سياست خارجي برای سياست داخلی 
 داستان ظریف-اصلاحات از شهریور1392 و همزمان با دور جدید مذاکرات هسته‌ای با محوریت وزارت خارجه آغاز شد. اصلاح‌طلبان با بازنمایی از شخصیت ظریف و تشبیه او به «مصدق زمان» اسطوره‌سازی از وزیر امورخارجه وقت را در دستورکار قرار دادند و با چشم بستن روی عملکرد ضعیف تیم مذاکره‌کننده، او را به قهرمان ملی تبدیل کردند. هدف اصلاح‌طلبان از اسطوره‌سازی، بهره‌برداری سیاسی از ظریف برای نشاندن او جای حسن روحانی و امتداد حضور جریان اصلاحات در قوه مجریه بود. بیراه نیست اگر بگوییم پس از کناره‌گیری سیدحسن خمینی از رقابت، اصلاح‌طلبان روی ظریف برای پیروزی در انتخابات حسابی ویژه باز کرده بودند. این هدف راهبردی وقتی فایل صوتی مصاحبه ظریف با لیلاز، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران بیرون آمد، با دست‌انداز بزرگ مواجه شد. درز مشکوک این فایل که بسیاری آن را حاصل رقابت جریان اعتدال برای غالب کردن گزینه موردنظر خود در برابر گزینه جریان اصلاحات(ظریف) دانستند، باعث شد تا درنهایت ظریف عطای حضور در رقابت انتخاباتی را به لقایش ببخشد.
ظریف پس از بیرون شدن از رقابت انتخاباتی، از کسوت سیاسی‌ترین وزیر امورخارجه [پس از انقلاب] بیرون آمد و به قالب قبلی که از او در سال‌های قبل از 1392 سراغ داشتیم، درآمد. این روزها حد اعلای کنشگری سیاسی ظریف، به انتشار گاه‌وبیگاه و غیرمستقیم متون طعنه‌آمیز [در دفاع از خود] محدود می‌شود؛ چه آنکه در واکنش به غائله اخیر درباره بی‌خبری‌اش از کاربست واژه تعلیق در متن نهایی برجام، در فضای مجازی اظهار کرد: «گرفتار را چاره صبر است و بس».
اینکه «صبر راهبردی» ظریف تا کجا ادامه خواهد داشت، معلوم نیست اما یک چیز شاید معلوم باشد و آن اینکه جریان اصلاحات برای بیرون شدن از فترت کنونی‌اش بخواهد به مظلوم‌نمایی و قهرمان‌سازی از ظریف ادامه بدهد تا شاید در قالب یک بزنگاه انتخاباتی دیگر، از این مظلوم‌نمایی پیروزی و بازگشت به قدرت را برداشت کند.

این روزها حد اعلای کنشگری سیاسی ظریف، به انتشار گاه‌وبیگاه و غیرمستقیم متون طعنه‌آمیز [در دفاع از خود] محدود می‌شود؛ چه آنکه در واکنش به غائله اخیر درباره بی‌خبری‌اش از کاربست واژه تعلیق در متن نهایی برجام، در فضای مجازی اظهار کرد: «گرفتار را چاره صبر است و بس»
 

captcha
شماره‌های پیشین