sobhe-no.ir
1270
شنبه، ۱۷ مهر ۱۴۰۰
15
عبدالرزاق گورنا، جایزه نوبل ادبیات را برد

فریاد علیه استعمار

جایزه نوبل ادبیات به‌عنوان یکی از جوایز مطرح ادبی در سطح جهان، برنده سال۲۰۲۱ خود را شناخت و عبدالرزاق گورنا از تانزانیا (۷۲ساله) به‌دلیل «کاوش سازش‌ناپذیر و قانع‌کننده درباره اثرات استعمارگری و سرنوشت پناهجویان در شکاف میان فرهنگ‌ها و قاره‌ها» این جایزه را از آن خود کرد.

اخبار کوتاه

صبح نو

عبدالرزاق گورنا، جایزه نوبل ادبیات را برد

فریاد علیه استعمار

جایزه نوبل ادبیات به‌عنوان یکی از جوایز مطرح ادبی در سطح جهان، برنده سال۲۰۲۱ خود را شناخت و عبدالرزاق گورنا از تانزانیا (۷۲ساله) به‌دلیل «کاوش سازش‌ناپذیر و قانع‌کننده درباره اثرات استعمارگری و سرنوشت پناهجویان در شکاف میان فرهنگ‌ها و قاره‌ها» این جایزه را از آن خود کرد.

برخلاف بسیاری از پیش‌بینی‌ها، جایزه امسال به عبدالرزاق گورنه رسید که در زنگبار (تانزانیا) به دنیا آمده و در انگلستان زندگی می‌کند. او برای به تصویر کشیدن رویدادهای دوران استعمار در کتاب‌ها و داستان‌های خود، برنده جایزه نوبل در رشته ادبیات شد. به گزارش همشهری‌آنلاین، پیش‌تر کارشناسان بخت نویسندگانی چون هاروکی موراکامی، آنی ارنو و نگوگی وا تیونگو را برای بردن جایزه نوبل ادبیات بیش از دیگران می‌دانستند. گورنه نخستین نویسنده سیاهپوست آفریقایی است که در ۳۵سال اخیر برنده جایزه نوبل می‌شود. آخرین بار وله سوینکا، نویسنده نیجریه‌ای بود که در ۱۹۸۶معتبرترین جایزه دنیای ادبیات را برده بود. عبدالرزاق گورنه سال۱۹۴۸ در یکی از جزایر زنگبار به دنیا آمد و بزرگ شد و در دهه۱۹۶۰ همراه خانواده خود به انگلستان مهاجرت کرد. او ۱۰رمان و چند داستان کوتاه در کارنامه دارد و در بسیاری از داستان‌هایش موضوع مهاجرت و پیامدهای دوران استعمار بر زندگی‌ها و خانواده‌ها پیداست. ارزش مادی جایزه نوبل ادبیات ۱۰میلیون کرون سوئد برابر با یک‌میلیون و ۱۴۰هزار دلار آمریکاست. او امسال هم با «زندگی پس از مرگ» نامزد دریافت جایزه ادبی جورج اورول برای بهترین اثر سیاسی سال۲۰۲۱ در بخش داستانی بود که رقابت را به «تابستان»، چهارمین کتاب از چهارگانه الی اسمیت درباره خروج انگلیس از اتحادیه اروپا با موضوع همه‌گیری کرونا واگذار کرد.
 
از تانزانیا تا انگلیس
«گورنا» از یک قوم ظلم‌دیده است و ناچار شد پس از پایان دوران تحصیل خانواده‌اش را ترک کند و از تانزانیا بگریزد. در آن زمان او ۱۸سال داشت. «گورنا» تا سال۱۹۸۴ امکان بازگشت به «زنگبار» را پیدا نکرده بود و درنهایت نتوانست پیش از درگذشت پدرش با او ملاقات کند. به گزارش ایسنا، خصوصا «هزار و یک شب» به همراه سوره‌های قرآن نخستین و مهم‌ترین منابع او بوده‌اند. نویسندگی «گورنا» از زمان حضورش در بریتانیا آغاز شده اما در آثار او حس تعلق و ارتباط با مکانی که آن را ترک‌کرده دیده می‌شود که نشانگر این موضوع است که خاطرات از اهمیت حیاتی برای خلق آثار این نویسنده برخوردار است.
«گورنا» در نخستین رمان خود «خاطرات کوچ» که به سال۱۹۸۷ تعلق دارد، از یک خیزش شکست‌خوره سخن می‌گوید و مخاطب را در فضای آفریقا نگه می‌دارد. او در اثر دوم خود، یعنی «میسر مسافران» که در سال۱۹۸۸ به نگارش درآمده است، جنبه‌های مختلف واقعیت زندگی کردن در خارج از میهن را روایت می‌کند. «دوتی»، اثر سوم این نویسنده که به سال۱۹۹۰ تعلق دارد، به داستان یک زن سیاه‌پوست مهاجر می‌پردازد که در شرایط سخت در دهه ۵۰میلادی در انگلستان زندگی می‌کند. «بهشت» چهارمین رمان «گورنا» که در سال۱۹۹۴ نوشته شده است و از آثار قابل‌توجه این نویسنده محسوب می‌شود به‌دنبال سفر او به شرق آفریقا در حوالی سال۱۹۹۰ خلق شد. این کتاب روایتگر داستان عاشقانه غم‌انگیزی است که در آن شاهد رویارویی جهان‌های گوناگون و اعتقادات مختلف هستیم.
در رمان‌های «گورنا» خبری از توصیف‌های کلیشه‌ای نیست؛ او سعی دارد در آثار خود نگاه مخاطب را به شرق آفریقا که از لحاظ فرهنگی بسیار متنوع است جذب کند؛ ُعدی از شرق آفریقا که برای بسیاری از نقاط جهان ناشناخته است. برنده نوبل ادبیات امسال، تاکنون ۱۰رمان و چندین داستان کوتاه منتشر کرده است. مضامین مرتبط با پناهندگی در بسیاری از آثار این نویسنده به چشم می‌خورد. «گورنا» نویسندگی را از ۲۱سالگی و در بریتانیا آغاز کرد و با اینکه «سواحیلی» زبان اصلی او بود اما انگلیسی به زبان ادبی او تبدیل شد.
 
نوبل برای یک نویسنده آفریقایی
 از سال۱۹۸۶ تاکنون هیچ نویسنده آفریقایی سیاه‌پوستی برنده نوبل ادبیات نشده بود. این جایزه اولین و آخرین‌بار به «وله سوینکا» نویسنده و شاعر نیجریه‌ای رسیده بود و او نخستین نویسنده آفریقایی سیاه‌پوست برنده نوبل نام گرفت. حالا «گورنا» به نخستین نویسنده تانزانیایی تبدیل شده است که عنوان برنده نوبل ادبیات را از آن خود کرده است؛ البته در فهرست برندگان جایزه نوبل ادبیات نام سه نویسنده آفریقایی دیگر نیز دیده می‌شود که همگی سفیدپوست هستند؛ «نادین گوردیمر»، نویسنده و فعال سیاسی اهل آفریقای‌جنوبی که در سال‌۱۹۹۱ به‌عنوان نخستین زن سفیدپوست آفریقایی برنده جایزه نوبل ادبیات شد، «نجیب محفوظ»، نویسنده مصری برنده نوبل سال۱۹۸۸ و «جان مکسول کوتسی»، نویسنده هلندی‌تبار اهل آفریقای جنوبی و برنده جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۰۳.  به گفته «آندرس اولسون»، مدیر کمیته نوبل، «گورنا» زمانی که از برنده شدن خود مطلع شد در آشپزخانه بوده و کمیته نوبل گفت‌وگوی طولانی با این نویسنده داشته است.
نوبل ادبیات پیش‌تر ۱۱۸بار اهدا شده بود و در این بین سهم زنان ۱۶جایزه بوده است. در سال۲۰۱۹، آکادمی سوئدی نوبل وعده‌داد این جایزه از این پس کمتر «مردمحور» و «اروپامحور» خواهد بود؛ بااین‌حال این جایزه در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ به دو نویسنده اروپایی یعنی «پیتر هاندکه» و «اولگا توکارچوک» تعلق گرفت. سال گذشته نیز «لوییز گلیک»، شاعر  آمریکایی برای «صدای شاعرانه متمایزی که با زیبایی ساده تجربه‌های شخصی را جهانی کرده است» به‌عنوان برنده نوبل ادبیات۲۰۲۰ معرفی شده بود.

در رمان‌های «گورنا» خبری از توصیف‌های کلیشه‌ای نیست؛ او سعی دارد در آثار خود نگاه مخاطب را به شرق آفریقا که از لحاظ فرهنگی بسیار متنوع است جذب کند

captcha
شماره‌های پیشین