sobhe-no.ir
1261
چهارشنبه، ۳۱ شهریور ۱۴۰۰
7
گزارش «صبح‌نو» درباره وضعیت آلودگی هوا و بررسی عملکرد کاهش آلودگی هوا در کلانشهرها را بخوانید

روزهای آلوده پاییزی

علی جواهری / پاییز نزدیک است، باز دوباره حکایت وارونگی دما و آلودگی هوا در صدر خبرها قرار خواهد گرفت. این معضل هرساله است که اتفاقا برایش راهکارهای متعددی ارائه شده است که تاکنون هیچ‌کدام‌شان نتیجه‌بخش و بهبوددهنده هوای کلانشهرها نبوده است. براساس پیش‌بینی‌های کارشناسان هواشناسی پاییز امسال، نسبت‌به دوره‌های مشابه سال‌های اخیر، کم‌بارش‌تر و گرم‌تر خواهد بود اما این به معنای این نیست که آلودگی هوای روزهای سرد سال را نخواهیم داشت. این روزها آلودگی هوا در کلانشهرهای اصفهان، اراک، قم، تبریز، کرج و اهواز پدیده غالبی بوده و در شرق کشور نیز خیزش گرد و غبار افزایش یافته است. هوای تهران در 6ماه گذشته تنها دو روز پاک بوده و 31روز ناسالم برای گروه‌های حساس داشته‌ایم. این در حالی است که سال گذشته 41روز ناسالم برای گروه‌های حساس سپری شده است. این آمارها حکایت از سالی با هوای ناسالم را دارد. برای همین به‌زودی باید در انتظار موج جدیدی از آلودگی زودرس باشیم. تجربه سال‌های اخیر نشان داده، اگرچه بارندگی به‌ویژه در آلودگی هوای شهرهای بزرگ اثر اندکی دارد اما به‌واسطه ناپایداری‌هایی که با خود ایجاد می‌کند، از شدت و غلظت آلاینده‌‌ها می‌‌کاهد. اما با این تفاسیر، آیا پاییز امسال آلودگی هوا بیشتر خواهد بود؟ دلیل این افزایش آلودگی چیست؟ اگر راهکارها همان مسائل قبلی مثل کیفیت نامناسب سوخت، ناوگان فرسوده حمل‌ونقل عمومی، خودروهای بی‌کیفیت است چرا اقدام برای برطرف شدنش اجرایی نمی‌شود؟ «صبح‌نو» برای پاسخ به این سوالات با کارشناسان حوزه هواشناسی گفت‌وگو کرده است.

صبح نو

گزارش «صبح‌نو» درباره وضعیت آلودگی هوا و بررسی عملکرد کاهش آلودگی هوا در کلانشهرها را بخوانید

روزهای آلوده پاییزی

علی جواهری / پاییز نزدیک است، باز دوباره حکایت وارونگی دما و آلودگی هوا در صدر خبرها قرار خواهد گرفت. این معضل هرساله است که اتفاقا برایش راهکارهای متعددی ارائه شده است که تاکنون هیچ‌کدام‌شان نتیجه‌بخش و بهبوددهنده هوای کلانشهرها نبوده است. براساس پیش‌بینی‌های کارشناسان هواشناسی پاییز امسال، نسبت‌به دوره‌های مشابه سال‌های اخیر، کم‌بارش‌تر و گرم‌تر خواهد بود اما این به معنای این نیست که آلودگی هوای روزهای سرد سال را نخواهیم داشت. این روزها آلودگی هوا در کلانشهرهای اصفهان، اراک، قم، تبریز، کرج و اهواز پدیده غالبی بوده و در شرق کشور نیز خیزش گرد و غبار افزایش یافته است. هوای تهران در 6ماه گذشته تنها دو روز پاک بوده و 31روز ناسالم برای گروه‌های حساس داشته‌ایم. این در حالی است که سال گذشته 41روز ناسالم برای گروه‌های حساس سپری شده است. این آمارها حکایت از سالی با هوای ناسالم را دارد. برای همین به‌زودی باید در انتظار موج جدیدی از آلودگی زودرس باشیم. تجربه سال‌های اخیر نشان داده، اگرچه بارندگی به‌ویژه در آلودگی هوای شهرهای بزرگ اثر اندکی دارد اما به‌واسطه ناپایداری‌هایی که با خود ایجاد می‌کند، از شدت و غلظت آلاینده‌‌ها می‌‌کاهد. اما با این تفاسیر، آیا پاییز امسال آلودگی هوا بیشتر خواهد بود؟ دلیل این افزایش آلودگی چیست؟ اگر راهکارها همان مسائل قبلی مثل کیفیت نامناسب سوخت، ناوگان فرسوده حمل‌ونقل عمومی، خودروهای بی‌کیفیت است چرا اقدام برای برطرف شدنش اجرایی نمی‌شود؟ «صبح‌نو» برای پاسخ به این سوالات با کارشناسان حوزه هواشناسی گفت‌وگو کرده است.

تنها راه نفس کشیدن در دوران آلودگی هوا، باد و باران است که بهتر از صحبت‌ها و وعده و وعیدها عمل می‌کند. خبر ناخوشایند این است که به گفته اداره کل هواشناسی کشور، بارندگی پاییز امسال دیرهنگام و کمتر از نرمال خواهد بود اما بهبود بارش‌ها از نیمه زمستان رخ می‌دهد. انتظار می‌رود متوسط دما در این مدت در حد نرمال و با تمایل به بیش از مقدار بلندمدت یعنی ۰.۵ تا ۱ درجه بیشتر از نرمال باشد. «حسین شهیدزاده»، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران می‌گوید: پاییز گرم و کم بارش، تاثیر منفی بر کیفیت هوای پایتخت خواهد داشت. در این شرایط جوی و 
با توجه به افزایش نسبی سرعت بادهایی که معمولا در این فصل می‌وزد، باید انتظار خیزش گردوخاک و افزایش غلظت ذرات معلق بیشتری را در تهران داشته باشیم؛ چراکه گرما در کنار نبود بارش می‌تواند باعث افزایش آلاینده ذرات معلق کمتر از ۱۰میکرون یا همان گردوغبار شود. بدین‌ترتیب افزایش دمای هوا در پاییز، تاثیر منفی بر کیفیت هوای پایتخت نسبت‌به سال‌های قبل می‌گذارد. مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، با اشاره به رابطه دمای هوا با لایه اختلاط و میزان غلظت آلاینده‌ها در هوای پایتخت توضیح می‌دهد: «وقتی هوا گرم‌تر باشد، ارتفاع لایه اختلاط؛ یعنی ارتفاعی که آلودگی در آن حبس می‌شود و غلظت آن کمتر می‌شود، بیشتر است. با این حساب در پاییز سال ‌جاری کیفیت هوای تهران بهتر از سال‌های گذشته نخواهد بود.»
«یوسف رشیدی» کارشناس سازمان محیط‌زیست و عضو هیات‌علمی دانشگاه شهید بهشتی درباره وضعیت آلودگی هوا در پاییز به خبرنگار «صبح‌نو» می‌گوید: «امسال قطعا آلودگی هوا  در پیش داریم اما باز باید تحمل کنیم و نسبت‌به کاهش آن مدیریت داشته باشیم. اینکه اگر بتوانیم به برنامه‌ریزی جامعی در مدیریت آلودگی هوا برسیم و یک انسجام عملکرد میان مردم و مسوولان رخ دهد به یک دستاورد بزرگ رسیده‌ایم. مساله آلودگی هوا در پاییز سرجای خودش است و باید مدیران و مسوولان دولتی برایش فکر چاره باشند. عمده عوامل بازدارنده در کنترل آلایندگی هوا خارج از اختیارات شهروندان است و بیشتر باید در ابعاد کلان برنامه‌ریزی و تحولات صورت گیرد.» این کارشناس محیط‌زیست درباره دلایل اجرایی نشدن راهکارهای مطرح‌شده در سال‌های گذشته می‌افزاید: «وقتی بحران اقتصادی در هر کشوری پیش می‌آید موضوعات محیط‌زیستی نخستین قربانیان محسوب می‌شوند. تحول و حفظ محیط‌زیست نیازمند یک برنامه‌ریزی و امکان دسترسی به امکانات است که با مدیریتی همسو و یکپارچه به سرانجام می‌رسد. واقعیت این است که در شرایط اقتصادی و تحریمی کنونی نه می‌توانیم سوخت مناسب تولید کرده و نه می‌توانیم ناوگان حمل‌ونقل عمومی را به‌روز کنیم. بخش عمده‌ای از آلاینده‌ها هم کارخانجات هستند که باید سیستم به‌روز داشته باشند و بخشی دیگر خودروهای شخصی هستند که امکان جایگزین کردن‌شان وجود ندارد. وقتی می‌توانیم به شهروند بگوییم از سرویس حمل‌ونقل عمومی استفاده کن که این امکان را به‌اندازه و مناسب در اختیار بگذاریم.» رشیدی، کارشناس سازمان محیط‌زیست درباره تاثیر فرهنگ‌سازی اجتماعی درباره کاهش آلودگی هوا توضیح می‌دهد: «فرهنگ‌سازی کردن بدون در اختیار گذاشتن امکانات مفهومی ندارد. از شما می‌پرسم مردم چه تاثیری می‌توانند در کاهش آلودگی هوا داشته باشند؟


 وقتی ماشین بی‌کیفیت در اختیارشان می‌گذاریم و حمل‌ونقل عمومی به‌اندازه وجود ندارد؛ پس چگونه باید به‌دنبال رعایت چیزی باشند که اسمش را فرهنگ بگذاریم.»
 
باید رفتارمان را در برابر طبیعت
 اصلاح کنیم
به گفته کارشناسان، افزایش دمای هوا در پاییز، تاثیر منفی بر کیفیت هوای پایتخت نسبت‌به سال‌های قبل می‌گذارد. دکتر «احد وظیفه»، رییس مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی درباره میزان آلودگی هوا در پاییز به خبرنگار «صبح‌نو» می‌گوید: «نخست باید بررسی کنیم که افزایش دمای هوا در پاییز چقدر نسبت‌به سال‌های گذشته بیشتر است؟ البته براساس اعلام کارشناسان در پاییز افزایش گرمای هوا خواهیم داشت و این موضوع بر آلودگی هوا تاثیرگذار خواهد بود. به‌طورکلی جنس آلودگی هوا متفاوت است به‌طور طبیعی هوای پاییز باید پاک‌تر باشد اما ذرات معلق هوا و آلاینده‌های مضرر باعث تغییر وضعیت هوا و نامطلوب شدنش می‌شود. پاییز گرم و کم‌بارش، تاثیر منفی بر کیفیت هوای پایتخت خواهد داشت. در این شرایط جوی و با توجه به افزایش نسبی سرعت بادهایی که معمولا در این فصل می‌وزد، باید انتظار خیزش گردوخاک و افزایش غلظت ذرات معلق بیشتری را در تهران داشته باشیم؛ افزایش آلاینده ذرات معلق کمتر از 10میکرون یا همان گردوغبار. تمام این جوانب باعث تکرار آلودگی هوا می‌شود و باید رفتارهای‌مان را دربرابر طبیعت اصلاح کنیم.»
سالانه چهار تا پنج‌هزار شهروند تهرانی به‌دلیل مواجهه مستقیم با ذرات معلق و دیگر آلاینده‌ها جان خود را از دست می‌دهند و تاثیرات جبران‌ناپذیری را از خود بر جای می‌گذارند. همچنین آلودگی هوا صدمه اقتصادی زیادی برای شهرها در پی دارد و برنامه‌های سازنده برای کاهش آلودگی هوا هزینه‌های بالایی دارد. همه این مسائل ضرورت انجام کاری جدی را در این زمینه ضروری می‌کند. 
شاید بتوان گفت مهم‌ترین عامل آلودگی هوا در سراسر جهان، استفاده از سوخت‌های فسیلی ازجمله بنزین است. با افزایش روزافزون استفاده مردم از خودروهای شخصی، آلودگی ناشی از احتراق سوخت آن‌ها به یک معضل بزرگ برای شهرها تبدیل شده است. گسترش سفرهای هوایی و صنعت گردشگری نیز ازجمله علل افزایش استفاده از سوخت‌های فسیلی هستند. یکی دیگر از عوامل اصلی آلوده کردن هوا، کارخانه‌ها و صنایعی هستند که از سوخت‌های فسیلی برای ادامه فعالیت خود استفاده می‌کنند. انتشار گازها و مواد شیمیایی از این کارخانه‌ها صدمات جبران‌ناپذیری به محیط‌زیست وارد می‌کند اما کشورهای مختلف جهان برای رونق اقتصاد خود، سخت‌گیری‌های لازم را بر فعالیت این کارخانه‌ها اعمال نمی‌کنند. در کشور ما، پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌هایی که از سوخت‌های دیزلی استفاده می‌کنند ازجمله عوامل مهم آلودگی هوا و محیط هستند. تمام این موارد را می‌توان با جایگزین کردن انرژی‌های جایگزین و استفاده از فناوری‌های نوین سازگار با محیط‌زیست برای کاهش آلودگی هوا به کار برد.

عضو هیات‌علمی دانشگاه شهید بهشتی در گفت‌وگو با «صبح‌نو»:  اگر بتوانیم  به برنامه‌ریزی جامعی در مدیریت آلودگی هوا برسیم و یک انسجام عملکرد میان مردم و مسوولان رخ دهد به یک دستاورد بزرگ رسیده‌ایم

captcha
شماره‌های پیشین