sobhe-no.ir
1258
یکشنبه، ۲۸ شهریور ۱۴۰۰
3
رقبای دولت به‌دنبال منافع جناحی از پذیرش ایران در سازمان شانگهای هستند

بازی سیاسی مخالفانِ تعامل با شرق

جواد بخشی / عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، علی‌رغم تحلیل‌ها و مواضع نادرست برخی در ماه‌های گذشته، حالا به‌شکل جدی‌تری وارد ادبیات سیاسی-اقتصادی ایران شده است. سازمان همکاری شانگهای یک سازمان بین‌المللی و نهاد بین‌الدولتی است که همکاری‌های مهم چندجانبه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی ذیل این سازمان شکل گرفته و اعضا با عضویت در این سازمان، منافعی جمعی را پیگیری می‌کنند.

نگاه

ادعای نخ‌نمای امارات

صبح نو

رقبای دولت به‌دنبال منافع جناحی از پذیرش ایران در سازمان شانگهای هستند

بازی سیاسی مخالفانِ تعامل با شرق

جواد بخشی / عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، علی‌رغم تحلیل‌ها و مواضع نادرست برخی در ماه‌های گذشته، حالا به‌شکل جدی‌تری وارد ادبیات سیاسی-اقتصادی ایران شده است. سازمان همکاری شانگهای یک سازمان بین‌المللی و نهاد بین‌الدولتی است که همکاری‌های مهم چندجانبه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی ذیل این سازمان شکل گرفته و اعضا با عضویت در این سازمان، منافعی جمعی را پیگیری می‌کنند.

این سازمان از زمان شکل‌گیری در سال2001 تاکنون مدام بر ظرفیت‌های خود افزوده است و نه‌تنها موفقیت‌هایی را به دست آورده بلکه اعضای جدیدی را پذیرفته و ایران نیز آخرین عضوی است که با موافقت اعضا به این سازمان پیوست.وجه اقتصادی سازمان شانگهای با توجه به موقعیت جغرافیایی و کثرت جمعیتی بسیار حائز اهمیت است که این سازمان در این حوزه موفق عمل کرده است. عضویت دو کشور پرجمعیت جهان در این سازمان یعنی چین و هند، تصویر متفاوتی از این سازمان را به جهانیان نمایش داده است. این سازمان در طول سالیان گذشته در چارچوب توافقنامه‌های اقتصادی موفق شده است که به توسعه همکاری‌ها بین کشورهای عضو بپردازد؛ البته در ابعاد دیگر مانند بعد همکاری‌های امنیتی نیز این کشورها سعی کردند در موضوعاتی به‌ویژه مبارزه با افراط‌گرایی و تروریسم، قاچاق موادمخدر با یکدیگر همکاری داشته باشند.سازمان شانگهای در سال‌های گذشته نه‌تنها همکاری‌های منطقه‌ای را توسعه بخشیده بلکه زمینه‌های همکاری‌های دوجانبه را نیز تسهیل کرده که این موضع منجر به گسترش صلح و امنیت در منطقه شده است. عضویت ایران در این سازمان پیام مهمی را به کشورهای غربی مخابره کرد.
 
دوگانه‌سازی با سازمان همکاری شانگهای
 هرچند با عضویت دائم ایران در این سازمان رویکرد بسیاری با گذشته متفاوت شد و حرف‌های جدید می‌زنند، اما مسوولان بارها درخصوص این موضوع اظهارنظر کرده‌اند. دولت سابق مسائلی چون وضعیت ایران در FATF را مانع عضویت ما در سازمان همکاری‌های شانگهای می‌دانست و موید این مساله آن است که سال گذشته محمدجواد ظریف در نامه‌ای به مسوولان نظام این ادعا را مطرح کرده بود.با پیوستن ایران به سازمان همکاری شانگهای اما رویکرد جدیدی شکل گرفت و غرب‌گرایان داخلی که مانع‌های زیادی را بر سر راه این مساله می‌دیدند، با طرح بحث‌هایی
 در خصوص تاثیر برجام و برداشته شدن قطعنامه‌ها علیه ایران، در این اتفاق به‌دنبال مصادره به مطلوب این اتفاق بزرگ هستند. درصورتی‌که برجام مدت‌هاست از دور خارج شده است و اگر هم این گفته‌ها درست باشد، پیش از این ایران باید به عضویت دائم این سازمان درمی‌آمد.
برجام و اف‌ای‌تی‌اف اگرچه بهانه دولتمردان سابق برای ناکامی‌های زیادی بوده است اما امروز برای همه مشخص شده که این دو نه‌تنها تاثیری در عدم پذیرش ایران در سازمان همکاری شانگهای نداشته‌اند، بلکه در موارد متعددی مانند خرید واکسن نیز در این‌باره فرافکنی صورت گرفته است.از تمام این راهبردها و فرافکنی‌ها که بگذریم، کم‌اهمیت جلوه دادن عضویت دائم ایران در این سازمان راهبرد دیگری است که پس‌ازاین اتفاق بزرگ در دستورکار مخالفان قرار گرفته است. آن‌ها با نگاه به منافع جناحی و گروهی با موضع‌گیری‌های شاذ، سازمان همکاری شانگهای را بی‌اهمیت جلوه داده و دامنه تاثیراتش را بسیار محدود ارزیابی می‌کنند که این موضوع با توجه به منافع و امنیت ملی منافات دارد.
بهمن: برجام و FATF   تاثیری در پذیرش یا عدم پذیرش ایران در سازمان شانگهای نداشت
 در این زمینه با شعیب بهمن، کارشناس مسائل بین‌الملل به گفت‌وگو نشستیم. وی در گفت‌وگو با «صبح‌نو» با اشاره به موضع‌گیری‌ها درباره نقش برجام و اف‌ای‌تی‌اف در پیوستن ایران به سازمان همکاری شانگهای، گفت: واقعیت این است که نه برجام و نه حتی اف‌ای‌تی‌اف نقش موثری در عدم پذیرش ایران در سازمان همکاری شانگهای نداشتند؛ حتی امضای برجام هم باعث پیوستن ایران به این سازمان نشد.
وی افزود: اساسا سازمان همکاری شانگهای برای این مساله به وجود آمده است که در برابر زیاده‌خواهی غربی‌ها، ایستادگی کند و یکی از اهداف سازمان شانگهای تقویت همکاری بین کشورهای عضو این سازمان است.بهمن تاکید کرد: در گذشته می‌گفتند که اف‌ای‌تی‌اف و تحریم‌ها مانع از عضویت ایران در این سازمان است که اگر اینطور بود و این دو مساله نقش داشتند، در زمان حاضر هم نباید این اتفاق می‌افتاد؛ لذا می‌بینیم که این اظهارنظرها درست نیست. عضویت دائم ایران در این سازمان باطل بودن برخی تحلیل‌ها را نشان داد.  این تحلیلگر مسائل بین‌الملل افزود: در داخل کشور عده‌ای تلاش می‌کردند همه مسائل را به تحریم‌ها و اف‌ای‌تی‌اف گره بزنند و این موضوع محدود به سازمان همکاری شانگهای نبود، در مسائل بسیاری شاهد این موضوع بودیم؛ مثلا درباره واکسن هم شاهد این موضوع بودیم، اگرچه ممکن است حرف آن‌ها درست باشد و تحریم‌ها و اف‌ای‌تی‌اف مانع ورود واکسن از کشورهای غربی می‌شد اما کشورهای دیگری هم بودند که ما می‌توانستیم از آنجا واکسن وارد کنیم.
 
کم‌اهمیت جلوه دادن پیوستن ایران به سازمان شانگهای فرافکنی است
  وی با تاکید بر اینکه طرح برخی از موضوعات، حاشیه‌سازی است، گفت: امروز اتفاق بزرگی افتاده و عضویت دائم ایران در سازمان همکاری شانگهای اتفاقی تاریخی است که در برابر این اتفاق عده‌ای باز دست به ابهام‌آفرینی می‌زنند. مشکل عمده و بزرگ در سیاست خارجی ما این است که نگاه جناحی و گروهی نسبت‌به آن وجود دارد و این موضوع صرفا درخصوص سازمان همکاری شانگهای نیست، در مساله افغانستان نیز ما شاهد این اتفاق بودیم و بروز و نمود جدی داشت.بهمن تاکید کرد: تا زمانی که منافع ملی ارجحیت نداشته باشد، شاهد موضع‌گیری‌های این‌چنینی خواهیم بود؛ کم‌اهمیت جلوه دادن پیوستن ایران به سازمان شانگهای فرافکنی است و گروهی که همیشه تمایل دارند دستاوردی بزرگ را کم‌اهمیت جلوه دهند، منافع، حیات و بقای خود را در چنین رویکردی می‌بینند. سازمان شانگهای برای کشورهای عضو منافع زیادی دارد و برای ایران نیز قابل‌توجه است و اگر کسی نگاه ملی دارد نباید آن را کم‌اهمیت جلوه دهد.این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره پیام عضویت ایران در سازمان شانگهای برای غرب، گفت: عضویت ایران در سازمان شانگهای می‌تواند این پیام را به غرب مخابره کند که سیاست اعمال فشار و در انزوا قرار دادن ایران، سیاستی شکست‌خورده است. کمااینکه ایران می‌تواند در حوزه‌های دیگر روابط خودش را با همسایگان و قدرت‌های بزرگ مثل روسیه و چین گسترش دهد.
 
وزارت خارجه در گذشته پیگیر پیوستن به سازمان شانگهای نبود
 وی با اشاره به موانع پیوستن ایران به این سازمان تا پیش از این، افزود: موانع متعددی درمورد عضویت ایران وجود داشت؛ به‌عنوان‌مثال برای سال‌ها سازمان شانگهای هیچ سازوکار مشخصی برای پذیرش اعضای جدید نداشت که البته این مساله در سال‌های اخیر رفع شد و باعث پذیرش پیوستن هند و پاکستان در جمع اعضای دائم این سازمان شد. علاوه‌بر این مشکلات دیگری نیز وجود داشت؛ به‌عنوان‌مثال، برخی از کشورها به دلایل خاصی با حضور ایران مخالفت می‌کردند و چون سازوکار پذیرش اعضای جدید مبتنی بر اجماع است، اگر حتی یک کشور نیز مخالفت می‌کرد، عملا این مساله می‌توانست از دستورکار خارج شود.بهمن با بیان اینکه برخی دیگر هم وجود تحریم‌ها علیه ایران را به‌عنوان یک مانع در طول سالیان گذشته مطرح می‌کردند، گفت: به عقیده من، اگرچه همه این موانع وجود داشته است اما مانع عمده و اصلی در داخل ایران بود. به این معنا که هیچ نهاد خاصی به شکل جدی، مستمر و موثر مساله عضویت ایران در سازمان شانگهای را دنبال نمی‌کرد.این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: عضویت هر کشوری در یک نهاد منطقه‌ای و بین‌المللی نیازمند رایزنی مستمر و دائمی است و چنین چیزی در طول سالیان گذشته دست‌کم در وزارت امورخارجه ما به‌عنوان نهاد متولی کار وجود نداشت. نه‌تنها این مساله پیگیری نمی‌شد، بلکه حتی بسیاری به مخالفت با پیوستن ایران به سازمان‌هایی مانند شانگهای می‌پرداختند. چون این ایده به‌شکل جدی در داخل ایران پیگیری نمی‌شد یا حتی مخالفانی نیز داشت، اساسا این روند به تاخیر افتاده بود.

 کم‌اهمیت جلوه دادن عضویت دائم ایران در سازمان شانگهای راهبرد دیگری است که پس‌ازاین اتفاق بزرگ در دستورکار مخالفان قرار گرفته است. آن‌ها با نگاه به منافع جناحی و گروهی با موضع‌گیری‌های شاذ، سازمان همکاری شانگهای را بی‌اهمیت جلوه داده و دامنه تاثیراتش را بسیار محدود ارزیابی می‌کنند که این موضوع با توجه به منافع و امنیت ملی منافات دارد
 

captcha
شماره‌های پیشین