sobhe-no.ir
1255
سه شنبه، ۲۳ شهریور ۱۴۰۰
7
«صبح‌نو» اعتراضات مخالفان واکسیناسیون در داخل و خارج از کشور را بررسی کرده است

ترس از علم

فائزه مومنی / مخالفت با واکسیناسیون، پدیده جدیدی نیست و سابقه آن به ساخت اولین واکسن‌ها و اوایل دهه ۱۸۰۰میلادی بازمی‌گردد که واکسن آبله مورد استفاده گسترده قرار گرفت. این ایده که بخشی از ویروس وارد بدن می‌شود تا از آن مراقبت کند در ابتدا با انتقادهای فراوانی مواجه شد که این انتقادها بنا به دلایل مذهبی و سیاسی بود. در دهه۱۹۷۰ میلادی وقتی ارتباط بین دریافت واکسن سه‌گانه با اختلالات عصبی مشخص شد، موجی از مخالفت‌ها به راه افتاد اما تحقیقات نشان داده که این ارتباط بسیار اندک و ناچیز است. همزمان با تلاش دانشمندان برای ساخت واکسن کووید۱۹ گروه کوچکی از جنبش واکسن‌ستیزان مخالفت‌ با آن را آغاز کردند و مدعی شدند از این واکسن‌ها برای کاشت ریزتراشه‌ها در بدن افراد استفاده می‌شود. این مخالفت‌ها از آمریکا شروع شده و تعدادی از مردم با استفاده از پلاکاردهایی که روی آن‌ها شعارهایی در مخالفت با واکسن نوشته شده بود از سیاست‌های قرنطینه اجباری انتقاد کردند. تئوری توطئه‌ای که در یک ویدیو در یوتیوب منتشر و بعدها حذف شد، بدون ارائه شاهدی ادعا می‌کرد که واکسن‌ها باعث مرگ میلیون‌ها نفر خواهند شد و جالب اینکه این ویدیو را بیش از هشت‌میلیون نفر لایک کردند. در ایران نیز به‌مرور چنین جنبش‌هایی شکل گرفت و برخی از مخالفان واکسن با تجمع در مقابل وزارت بهداشت و کشور شعارهایی سر دادند. شعارهایی که برخی‌شان مایه‌های طنز دارد اما در ذهن برخی افراد اثرگذار است و دلایلی نیز برای اثبات آن ازسوی مخالفان واکسن طرح می‌شود.

صبح نو

«صبح‌نو» اعتراضات مخالفان واکسیناسیون در داخل و خارج از کشور را بررسی کرده است

ترس از علم

فائزه مومنی / مخالفت با واکسیناسیون، پدیده جدیدی نیست و سابقه آن به ساخت اولین واکسن‌ها و اوایل دهه ۱۸۰۰میلادی بازمی‌گردد که واکسن آبله مورد استفاده گسترده قرار گرفت. این ایده که بخشی از ویروس وارد بدن می‌شود تا از آن مراقبت کند در ابتدا با انتقادهای فراوانی مواجه شد که این انتقادها بنا به دلایل مذهبی و سیاسی بود. در دهه۱۹۷۰ میلادی وقتی ارتباط بین دریافت واکسن سه‌گانه با اختلالات عصبی مشخص شد، موجی از مخالفت‌ها به راه افتاد اما تحقیقات نشان داده که این ارتباط بسیار اندک و ناچیز است. همزمان با تلاش دانشمندان برای ساخت واکسن کووید۱۹ گروه کوچکی از جنبش واکسن‌ستیزان مخالفت‌ با آن را آغاز کردند و مدعی شدند از این واکسن‌ها برای کاشت ریزتراشه‌ها در بدن افراد استفاده می‌شود. این مخالفت‌ها از آمریکا شروع شده و تعدادی از مردم با استفاده از پلاکاردهایی که روی آن‌ها شعارهایی در مخالفت با واکسن نوشته شده بود از سیاست‌های قرنطینه اجباری انتقاد کردند. تئوری توطئه‌ای که در یک ویدیو در یوتیوب منتشر و بعدها حذف شد، بدون ارائه شاهدی ادعا می‌کرد که واکسن‌ها باعث مرگ میلیون‌ها نفر خواهند شد و جالب اینکه این ویدیو را بیش از هشت‌میلیون نفر لایک کردند. در ایران نیز به‌مرور چنین جنبش‌هایی شکل گرفت و برخی از مخالفان واکسن با تجمع در مقابل وزارت بهداشت و کشور شعارهایی سر دادند. شعارهایی که برخی‌شان مایه‌های طنز دارد اما در ذهن برخی افراد اثرگذار است و دلایلی نیز برای اثبات آن ازسوی مخالفان واکسن طرح می‌شود.

انتشار فیلم‌هایی از مخالفان واکسیناسیون و تنوع افراد حاضر در این گردهمایی که مشخص نیست با مجوز بوده یا نه، واکنش‌های بسیاری را بین مردم برانگیخته است. بسیاری دوست دارند بدانند مخالفان واکسن چه نگاه‌هایی دارند؟ گروه اول کسانی هستند که از اساس و بدون هیچ منطق علمی با هرگونه واکسن مخالف و معتقدند که واکسن‌ها نه‌تنها بدن را در مقابل بیماری ایمن نمی‌کنند که موجب ضعیف‌تر شدن آن می‌شوند. در این گروه علت‌های دیگر غیرمنطقی و علمی برای مقاومت در برابر واکسن کرونا وجود دارد که می‌گویند سرچشمه آن بی‌اعتمادی به تولیدکنندگان واکسن است. قراردادن میکروچیپ در واکسن‌ها، خاصیت سرطان‌زایی و تاثیر معکوس بر سلامت از استدلال‌های اشتباه دیگری است که این گروه می‌آورند و روی آن پافشاری دارند. برخی از آن‌ها در اظهارات‌شان می‌گویند: «واکسن به ویروس داخل بدن اضافه می‌شود و بسیار مضر است.» یا روی پلاکاردهای‌شان می‌نویسند: «واکسن نزنید تا آی‌کیو فرزندان‌تان بالا برود!»، «واکسن از نجاست، سرب و جیوه 
پر شده است.»
گروهی دیگر هستند که مخالفت خود را به اعتقادات دینی گره می‌زنند که تاثیر سوئی برای جایگاه دین اسلام که توجه زیادی به علوم پزشکی دارد، گذاشته و برخی اسلام‌ستیزان و معاندان را به‌سمت جهت‌گیری‌ها و طرح ادعاهای مضحک علیه دین سوق می‌دهد. این در حالی است که رهبر انقلاب خود واکسن کرونا دریافت کرده و همزمان هیچ‌یک از علمای دینی کشور، مخالفتی درباره تزریق واکسن نداشته‌اند؛ برای مثال، برخی مخالفان مذهبی واکسن می‌گویند: «کشورهای غیرمسلمان از طریق واکسن موادی وارد بدن مسلمان‌ها می‌کنند که عقیم شوند، فلج شوند، زشت شوند، قدرت تعقل خود را از دست دهند یا مطیع و سرسپرده عوامل بیگانه شده تا بتوانند به‌راحتی کنترل مملکت را در دست گیرند و به اسلام ضربه بزنند.»
 این در حالی است که در کشور واکسن‌هایی چون برکت و فخرا مجوز تزریق اضطراری گرفته‌اند و مخالفان واکسن‌های خارجی برای درخطر نینداختن جان خود و دیگران، می‌توانند با اطمینان از این نوع واکسن‌ها استفاده کنند.
در مقابل، برخی دیگر همه‌گیری کرونا را صرفا یک فریب بزرگ ازسوی دولت‌های دنیا برای تحمیل واکسیناسیون اجباری و کسب درآمد شرکت‌های بزرگ داروسازی می‌دانند. آن‌ها می‌گویند: «پشت واکسن‌درمانی یک تجارت پرسود خوابیده و سرمایه‌گذاران در شیپور تبلیغات می‌دمند و ترس ایجاد می‌کنند تا واکسن‌های‌شان فروش برود.»  برخی دیگر نیز مخالفت‌شان فقط با واکسن کروناست به این معنی مواد به‌کاربرده‌شده در برخی واکسن‌ها ازجمله سینوفارم و آسترازنکا را برای سلامتی مضر می‌دانند.


 در ویدیویی‌هایی که منتشر شده، برخی‌شان می‌گویند: «سینوفارم واکسن چینی است، اجناس چینی استفاده نمی‌کنیم، چرا باید واکسن چینی تزریق کنیم؟» آسترازنکا را هم جمعیتی دیگر واکسن خوبی نمی‌دانند، می‌گویند: «سابقه لخته خون دارد».
 از سویی برخی اخبار ضدونقیض درباره واکسن‌ سینوفارم که در ماه پیش منتشر شد به این بی‌رغبتی دامن زده و افراد بیشتری را بی‌تمایل کرده است. برخی رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در آن زمان شایعاتی منتشر کردند مبنی بر اینکه واکسن سینوفارم واردشده به ایران از نوع ساخته‌شده در ووهان است که تاییدیه سازمان جهانی بهداشت را ندارد؛ خبری که البته مسوولان وزارت بهداشت و سازمان غذا و‌دارو آن را تکذیب کرده و اشتباه دانسته‌اند. مسوولان دراین‌باره هم اطمینان دادند که تمام واکسن‌های خریداری‌شده سینوفارم محصول انستیتو دارویی پکن است، نه ووهان. البته این خبر در کنار اخبار مربوط به کم‌اثر بودن سینوفارم و ابتلای افراد پس از تزریق هر دو دوز این واکسن و حتی شایعه مرگ برخی دیگر باعث شده افراد بیشتری از تزریق سینوفارم سر باز بزنند. اما گروه دیگری که تاکنون به‌رغم فراخوان‌های عمومی برای دریافت واکسن کرونا به مراکز واکسیناسیون مراجعه نکرده‌اند، کسانی هستند که نسبت‌به کل واکسن‌های موجود در ایران دید خوبی ندارند. گروه دیگری هم هستند که منتظرند اثربخشی واکسن‌های تزریق‌شده در افراد جامعه را ببینند و بعد برای واکسیناسیون خود اقدام کنند؛ اما جالب اینجاست که تمام مخالفان واکسن در دوره کودکی خود انواع واکسن‌های لازم برای رشد کودک را دریافت کرده و البته به هیچ مرض و عارضه‌ای نیز دچار نشده‌اند.
 
     خبرهای ضد واکسن از کجا می‌آید؟     
 ممکن است برخی از کسانی که درباره تاثیرات واکسن‌ها شک دارند یا نگران‌اند، با شنیدن نظرات بقیه مردم یا خواندن مطالبی در فضای مجازی یا رسانه‌های اجتماعی از دریافت واکسن خودداری کنند.
اطلاعات غلط یا اخبار جعلی معمولا ازسوی افرادی منتشر می‌شوند که احتمالا خودشان هم از غلط بودن آنچه می‌خوانند و به اشتراک می‌گذارنند بی‌خبر هستند. شما هم ممکن است چنین مطالبی را دیده باشید که اعضای خانواده یا دوستان‌تان به اشتراک گذاشته‌اند. حتی برخی از نظرات مخالف واکسن را افراد سرشناس و مشهور منتشر کرده‌اند. معمولا افرادی که این ادعاهای ضد واکسیناسیون را منتشر می‌کنند سوابق علمی و پزشکی ندارند و خود ادعاهای مطرح‌شده هم گاهی دور از ذهن به نظر می‌رسند. اکثر این ادعاها درصدد القای بی‌خطر نبودن واکسن‌ها و متقاعد کردن دیگران به وجود نظریه توطئه هستند. تئوری توطئه نیز به این معناست که وقایع یا موقعیت‌ها نتیجه برنامه محرمانه‌ای است که ازسوی افراد قدرتمند طراحی شده، بدون اینکه شواهد و دلایل محکمی برای اثبات این ادعا وجود داشته باشد.
 
   واکسن‌ها بی‌خطر هستند؟
 به گفته سازمان جهانی بهداشت (WHO) واکسن‌ها بسیار کم‌خطرند و سالانه جان دو تا سه‌میلیون نفر را در جهان نجات می‌دهند. بااین‌حال هیچ واکسنی هم کاملا بی‌خطر نیست اما ریسکی که از تزریق آن‌ها متحمل می‌شویم در مقابل منافعی که به همراه دارند بسیار ناچیز است؛ مثلا درد در ناحیه بازو ازجمله عوارض جانبی تزریق واکسن است ولی این درد معمولا شدید نیست. عوارض جدی‌تر هم ممکن است رخ بدهند ولی احتمال بروز آن‌ها براساس تخمین‌های سازمان جهانی بهداشت بسیار نادر است. به گفته این سازمان، احتمال آسیب دیدن فرد از خود بیماری بسیار بیشتر از آسیب دیدنش بر اثر تزریق واکسن بیماری است. بیشتر واکسن‌هایی که امروزه از آن‌ها استفاده می‌کنیم، برای دهه‌هاست که مورداستفاده هستند و جان میلیون‌ها نفر را نجات داده‌اند. واکسن‌های موردتایید سازمان جهانی بهداشت پیش از آنکه به‌صورت گسترده برای استفاده همگانی ارائه شوند، روندی پیچیده را پشت سر می‌گذراند تا معلوم شود که ایمن هستند. همچنین پزشکان و کارکنان مراکز بهداشتی آموزش می‌بینند تا درصورتی‌که واکسن برای افرادی با مشکلات خاص مناسب نیست، از پیش از ریسک‌های موجود آگاه باشند.
به گفته کارشناسان، بعد از دریافت واکسن، بدن فرد در برابر بیماری بخصوصی ایمن (مقاوم) می‌شود. این ایمنی، نه‌تنها خود فرد را در مقابل بیمار شدن محافظت می‌کند، بلکه درعین‌حال به محافظت از بقیه افراد هم کمک می‌کند، چیزی که از آن تحت عنوان ایمنی جمعی یا اثر گله‌ای یاد می‌شود. اگر اکثر جمعیت جامعه علیه بیماری‌های جدی واکسینه شوند، حتی کسانی که واکسن را دریافت نکرده‌اند هم احتمال کمتری از تماس با ویروس را خواهند داشت. پزشکان می‌گویند؛ واکسینه شدن مساله مهمی است چون واکسن‌ها ما و اطرافیان‌مان را در برابر بیماری‌ها محافظت می‌کنند. آن‌ها به ایجاد ایمنی کمک می‌کنند که درواقع همان شیوه طبیعی بدن برای پیشگیری از بیماری است اما اگر در این شرایط بخشی از جامعه از واکسیناسیون سر باز زنند به معنی بی‌اثر شدن واکسیناسیون بقیه افراد است.

   با واکسن‌نزن‌ها چه کنیم؟
چندی پیش اعلام شد که در ایران از بین ۱۵میلیون‌ و ۷۰۰هزار فراخوانده‌شده، سه‌میلیون‌ و ۹۲۰هزار نفر برای تزریق واکسن اقدام نکرده‌اند؛ گروهی که در ادامه واکسیناسیون ممکن است تعدادشان بیشتر هم شود که به‌ گفته متخصصان می‌تواند برای سلامت عمومی جامعه خطرآفرین باشد. در برخی کشورها مانند آمریکا سیاست‌های تشویقی برای افراد واکسینه‌نشده در نظر می‌گیرند. به گزارش ایندیپندنت، لری هوگان، فرماندار مریلند اعلام کرده بود: هر کارمند دولت در این ایالت واکسن بزند، ۱۰۰دلار پاداش می‌گیرد. جیم جاستیس، فرماندار جمهوری‌خواه ویرجینیای غربی نیز گفته بود:« برای آنکه بتوان ویروس را در نطفه خفه کرد، به شهروندان ۱۶ تا ۳۶ساله آن ایالت در صورت تزریق واکسن، ۱۰۰دلار اوراق قرضه تعلق می‌گیرد.» تیم‌ یانکیز نیویورک با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد: حاضریم با دادن بلیت رایگان، مردم را به واکسن‌زدن تشویق کنیم. پس به ورزشگاه بشتابید، واکسن بزنید و یانکیز را تشویق کنید!
اما در ایران باید با واکسن‌نزن‌ها چه برخوردی کرد؟ افرادی که هرکدام‌شان می‌توانند حتی به فرض واکسیناسیون حداکثری دوباره کشور را درگیر پیک‌های کرونایی کرده و درنهایت سیستم درمانی را به مرض «کلپس» برسانند. به گفته مرتضی حق‌وردی، روانشناس اجتماعی و استاد دانشگاه؛ در ایران به‌‌دلیل بحران اقتصادی که دولت با آن روبه‌روست از یک‌سو و نرخ بالای تورم از سوی دیگر، تشویق‌های پولی ممکن یا اثرگذار نخواهد بود؛ بنابراین وزارت بهداشت باید از حالا که نرخ مخالفان دریافت واکسن زیاد نشده، برنامه‌ریزی‌های لازم را انجام دهد. اینکه منتظر بمانیم واکسیناسیون تمام شود و بعد فکری به حال واکسینه‌نشده‌ها کنیم، غلط است، چون کار سخت‌تر خواهد شد.
 او همچنین معتقد است که اقناع مخالفان واکسیناسیون در برابر کرونا باید از طریق مراکز مذهبی و مساجد مختلف در دستورکار وزارت بهداشت قرار گیرد. همزمان مردم نسبت‌به مسوولان بی‌اعتماد هستند و حتی صحبت‌های مدیران وزارت بهداشت بر آن‌ها اثری ندارد؛ بنابراین بهتر است از چهره‌های شاخص علمی، روحانیت، هنرمندان و ورزشکاران خواست که جامعه مخاطب خود را تشویق به واکسیناسیون کنند یا از طریق ارائه خدمات رایگان در بخش‌های خصوصی و دولتی مانند ارائه رایگان بلیت مترو و اتوبوس یا بخشودگی بخشی از مالیات یا هزینه آب، برق و گاز این انگیزه را در افراد ایجاد کرد که واکسن بزنند.
    واکسن‌نزن‌ها چه می‌خواهند؟
 اما مروری بر اظهارات افرادی که مخالف زدن واکسن در کشور هستند نشان می‌دهد که آن‌ها خواهان اجباری نشدن واکسیناسیون هستند. این در شرایطی است که چنین درخواستی می‌تواند سلامت کل جامعه را تهدید کند، چه آنکه نزدن واکسن تنها یک مساله شخصی نیست که زندگی دیگران را متوجه خطر نکند. فردی که واکسن نزده و با شدت بالا مبتلابه کرونا شود می‌تواند افراد دیگر که در مرحله اول نزدیکان خود این فرد هستند را مبتلا کرده و پس از شدت یافتن بیماری هزینه‌های درمانی بالایی را متحمل ساختار درمانی کشور کند. غیرازاین مسائل، هزینه‌های مادی و معنوی که خانواده فرد مبتلای واکسن نزده تحمل می‌کند می‌تواند چشمگیر باشد. حالا باید دید نمایندگان مجلس و دولتمردان درباره این خواسته عجیب برخی از هموطنان چه اقدامی انجام می‌دهند؟
 

captcha
شماره‌های پیشین