sobhe-no.ir
1253
یکشنبه، ۲۱ شهریور ۱۴۰۰
15
یادداشت «صبح‌نو» درباره کتاب «وحی بر توفان»

غرق در محبت حسین(ع)

مانی پناهپور / احتمالا شما هم در مراسم عزاداری ماه محرم بیت «بلندمرتبه شاهی ز صدر ِ زین افتاد/اگر غلط نکنم عرش بر زمین افتاد» به گوش‌تان رسیده و ممکن است از خودتان پرسیده باشید که شاعر این بیت چه کسی است؟ معمولا و با توجه به سابقه ذهنی، ابیات جذاب و ماندگار عاشورایی را به محتشم کاشانی نسبت می‌دهند و این بیت هم می‌تواند در این دایره قرار بگیرد و کمتر کسی بداند که شاعر این بیت «مقبل اصفهانی» یا «مقبل کاشانی» باشد و حتی دیوان اشعارش هم در بازار موجود است.

خبر

دستاوردهای حوزه سلامت در برنامه «فصل دوم»

اخبار کوتاه

صبح نو

یادداشت «صبح‌نو» درباره کتاب «وحی بر توفان»

غرق در محبت حسین(ع)

مانی پناهپور / احتمالا شما هم در مراسم عزاداری ماه محرم بیت «بلندمرتبه شاهی ز صدر ِ زین افتاد/اگر غلط نکنم عرش بر زمین افتاد» به گوش‌تان رسیده و ممکن است از خودتان پرسیده باشید که شاعر این بیت چه کسی است؟ معمولا و با توجه به سابقه ذهنی، ابیات جذاب و ماندگار عاشورایی را به محتشم کاشانی نسبت می‌دهند و این بیت هم می‌تواند در این دایره قرار بگیرد و کمتر کسی بداند که شاعر این بیت «مقبل اصفهانی» یا «مقبل کاشانی» باشد و حتی دیوان اشعارش هم در بازار موجود است.

اشعار مقبل اصفهانی به‌تازگی در قالب کتابی با عنوان «وحی بر توفان» و با تدوین و تصحیح امیرحسین مدرس و ازسوی انتشارات سوره مهر منتشر شده است. اگر ترکیب نام مقبل و مدرس برای‌تان جالب است باید بدانید که امیرحسین مدرس همان مجری و بازیگر تلویزیون است که سال‌هاست در حوزه شعر و موسیقی عاشورایی و آیینی فعالیت و پژوهش می‌کند.
در «وحی بر توفان» شاهد مقدمه نسبتا مفصل و 50صفحه‌ای مصحح از عزاداری دوران صفوی و مروری گذرا بر روزهای آخر این حکومت و پس از آن و تشریح وضعیت ادبیات در دوره صفوی و همچنین مرثیه‌سرایی حسینی در این عصر هستیم. همچنین در این مقدمه درباره واقعه‌سرایی گفته شده و پس از آن از زندگی و زمانه مقبل و واقعات او و سابقه انتشار واقعاتش مطالب جذاب و آموزنده‌ای را می‌خوانیم. در بخش پایانی مقدمه، شاهد معرفی نسخه‌های بررسی‌شده برای این کتاب و شیوه بررسی، تصحیح و تنظیم و همچنین تصاویر نسخه‌ها هستیم.
بخش اصلی کتاب را هم طبیعتا اشعار برگزیده مقبل اصفهانی تشکیل داده که همراه با توضیحات کلمات و ابیات آمده است و می‌تواند برای دانشجویان یا محققان و علاقه‌مندان به شعر آیینی مفید باشد.
اگر نام مقبل اصفهانی که نام واقعی‌اش محمد شیخا بوده و دلیل تغییر اسمش در این کتاب آمده چندان در ادبیات ما پررنگ نیست به این دلیل است که بنا به گفته مصحح محترم، از منظر استحکام کلام و قوت شعر، مقبل همسنگ شاعرانی مانند سلیم تهرانی، صائب تبریزی، کلیم کاشانی و بیدل دهلوی نیست. تمرکز مقبل بر نگاه عاطفی بر واقعه کربلا بوده و کمتر در حوزه حماسه به سرودن پرداخته است. ظاهرا مقبل آنچنان در شوق و محبت امام حسین(ع) غرق بوده که تمرکز روی وزن و قافیه را اولویت اصلی خودش ندانسته و به همین واسطه، مشکلات وزنی و حتی عدم رعایت نکات دستوری و بعضی عبارات عامیانه در اشعارش دیده می‌شود. با این‌همه عشق و شور نهفته در اشعارش آن‌قدر پرجوش‌وخروش بوده که مخاطب لذت شنیدن اشعار او را بر غلط‌گیری‌های موردی ترجیح می‌دهد.
امیرحسین مدرس، با ذکر خاطره‌ای شاید به‌طور غیرمستقیم، انگیزه‌اش از تدوین و تصحیح اشعار مقبل را در صفحات انتهایی مقدمه بیان
 کرده است؛ آنجا که از شنیدن بیت مشهور «روایت است که چون تنگ شد بر او میدان/فتاده از حرکت، ذوالجناح وز جولان» در دوره نوجوانی‌اش یاد می‌کند و سپس پرسیدن نام شاعرش از حاج علی انسانی و بعد رسیدن به نسخه خطی با نام «مراثی مقبل» که شرحش در مقدمه آمده است.
همانطور که مصحح گفته است این مجموعه، تمامی اشعار مقبل اصفهانی نیست اما شامل بخش مهم و گسترده‌ای از اشعار اوست که تابه‌حال کسی توانسته به‌صورت متمرکز جمع‌آوری کند.
«واقعات» در این مجموعه براساس یک نظم و روند تاریخی قرار دارند و توضیحات نسخه‌های خطی ابیات شماره شده در پاورقی و توضیحات معنای ابیات در انتهای هر «واقعه» آورده شده که کار را برای خواننده این کتاب آسان می‌کند. همچنین در پایان توضیحات ابیات، لغت‌نامه‌ای از کلمات مشکل و حتی آسان دیده می‌شود که جای هیچ ابهامی در درک و فهم معانی ابیات نمی‌گذارد.
در بخش پایانی «وحی بر توفان» و علاوه بر واقعات، نمونه‌هایی از نوحه، مرثیه، غزل، رباعیات و هفت بند مقبل اصفهانی هم آورده شده که مجال مناسبی برای مقایسه این قالب‌ها به مخاطب می‌دهد. نکته‌ای که پس از مطالعه و حتی تورق کتاب اثبات می‌شود زحماتی است که برای تصحیح و تدوین «وحی بر توفان» کشیده شده است. بی‌تردید این کتاب در ماه‌های محرم سال‌های آینده و حتی برای علاقه‌مندان به اشعار آیینی می‌تواند به منبع و مستند قابل‌اعتنایی تبدیل شود.
«وحی بر توفان» ازسوی انتشارات سوره مهر، به شمارگان 1250نسخه و در 580صفحه در سال جاری منتشر شده و در فروشگاه‌های کتاب توزیع شده است.

captcha
شماره‌های پیشین