sobhe-no.ir
1215
یکشنبه، ۲۷ تیر ۱۴۰۰
4
«صبح‌نو» سرنوشت 3فرد اصلی مذاکره‌کننده هسته‌ای را بررسی کرده است

عراقچی؛ آخرین بازمانده

از سال۱۳۸۲ که فعالیت‌های هسته‌ای ایران موردتوجه شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار گرفت، مذاکرات هسته‌ای ایران در تهران آغاز شد و تا تیرماه94 که مذاکرات در وین اتریش به پایان رسید اما به‌دلیل بدعهدی طرف آمریکایی و خروج از توافق هسته‌ای مجددا این مذاکرات از فروردین‌ماه1400 در وین آغاز شده است و بعد از 6دور مذاکره هنوز به نتیجه نرسیده است. در این 12سال اعضای بسیاری در تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران روند گفت‌وگوهای دیپلماتیک را از طرف جمهوری اسلامی ایران با کشورهای خارجی و نهادهای بین‌المللی عهده‌دار بودند اما از سال92 و با روی‌کارآمدن دولت روحانی بود که تیم مذاکره‌کننده موردتوجه رسانه‌ها قرار گرفتند؛ تیمی که قرار بود با زبان دیپلماسی و توافق برد- برد پرونده هسته‌ای ایران در برابر قدرت‌های بین‌المللی را دنبال کنند.

صبح نو

«صبح‌نو» سرنوشت 3فرد اصلی مذاکره‌کننده هسته‌ای را بررسی کرده است

عراقچی؛ آخرین بازمانده

از سال۱۳۸۲ که فعالیت‌های هسته‌ای ایران موردتوجه شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار گرفت، مذاکرات هسته‌ای ایران در تهران آغاز شد و تا تیرماه94 که مذاکرات در وین اتریش به پایان رسید اما به‌دلیل بدعهدی طرف آمریکایی و خروج از توافق هسته‌ای مجددا این مذاکرات از فروردین‌ماه1400 در وین آغاز شده است و بعد از 6دور مذاکره هنوز به نتیجه نرسیده است. در این 12سال اعضای بسیاری در تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران روند گفت‌وگوهای دیپلماتیک را از طرف جمهوری اسلامی ایران با کشورهای خارجی و نهادهای بین‌المللی عهده‌دار بودند اما از سال92 و با روی‌کارآمدن دولت روحانی بود که تیم مذاکره‌کننده موردتوجه رسانه‌ها قرار گرفتند؛ تیمی که قرار بود با زبان دیپلماسی و توافق برد- برد پرونده هسته‌ای ایران در برابر قدرت‌های بین‌المللی را دنبال کنند.

با پایان یافتن دوره ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد و پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۲، روحانی پرونده هسته‌ای ایران را از اختیار شورای‌عالی امنیت ملی خارج و چهارمین تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در دولت یازدهم کار خود را آغاز کرد. بر این اساس، حسن روحانی مسوولیت این دور از مذاکرات را به وزیر امورخارجه خود یعنی محمدجواد ظریف سپرد. 
محمدجواد ظریف که در اولین دوره مذاکرات نیز در تیم حسن روحانی حضور داشت، این‌بار اما با به‌کارگیری دیپلمات‌ها و مذاکره‌کنندگان کارکشته تلاش کرد، با زبان دیپلماسی با جهان سخن بگوید اما دوره دولت روحانی درحالی 
رو به اتمام است که هنوز پرونده هسته‌ای ایران باز است و این تیم هم نتوانست در برابر خدعه و نیرنگ طرف غربی، طرفی ببندد. 
اینک به گفته رسانه‌های خارجی، پرونده مذاکرات هسته‌ای در دولت روحانی به اتمام رسیده و هفتمین دور مذاکرات در وین منتظر تیم جدید مذاکره‌کننده ایران در دولت سیدابراهیم رئیسی است. در ادامه این گزارش، سرنوشت اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در دولت روحانی را مرور می‌کنیم.

کوچ آقای خاص دیپلماسی
 یکی از اعضای این تیم، مجید تخت‌روانچی بود که پس از چهارسال دوری از وزارت‌خارجه، با حکم محمدجواد ظریف، معاون اروپا و آمریکای وزارت امورخارجه و به تبع آن، عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای شد. او کارشناسی‌ارشد خود را در رشته اقتصاد سیاسی بین‌الملل و توسعه  از دانشگاه فوردهام آمریکا به پایان رسانده و دکترای علوم سیاسی خود را از دانشگاه برن سوئیس کسب کرده است. او از سال۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ نیز سفیر ایران در سوئیس بود که به زبان‌های مختلفی تسلط دارد. تخت‌روانچی، همراه با آقایان محمدجواد ظریف و سیدعباس عراقچی، بدل به اعضای موثر و تعیین‌کننده تیم دیپلماتیک کشورمان در مذاکرات با گروه 1+5 شدند. اما با اعمال تغییرات گریزناپذیر در ساختار وزارت امورخارجه، وقت کوچ آقای خاص دیپلماسی فرارسید و تخت‌روانچی با حکم محمود واعظی، رییس‌دفتر رییس‌جمهوری، در سال1397 جایگزین آقای حمید ابوطالبی در معاونت سیاسی دفتر شد. 
سمتی که در نگاه اول، چندان تفوق و رجحانی نسبت‌به عضویت در تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای و تبدیل‌شدن به یکی از سه‌چهره تاثیرگذار در روند مذاکرات برجام نداشت. شیفت تخت‌روانچی از ساختمان وزارت خارجه به نهاد ریاست‌جمهوری، چندان به مذاق رسانه‌های همسو با دولت خوش نیامد. روزنامه «آفتاب‌یزد» در گزارشی تحت‌عنوان آیا تخت‌روانچی از تیم مذاکره‌کننده حذف شده است، نوشت: همه می‌دانند که یک تغییر رخ داده؛ تغییری عمده در ساختار سیاست خارجی. آن هم در یکی از سه مرد اول مذاکرات هسته‌ای و توافق برجامی در وین. مجید تخت‌روانچی را نه می‌توان و نه باید از ماجرای برجام حذف کرد.
البته سکه سیاست‌ورزی آقای دیپلمات، روی دیگری هم داشت. در همان زمان شایعات حاکی از آن بود که پس از خروج آمریکا از برجام و به قول عراقچی: «از تعادل خارج شدن برجام» چهره‌ای با دستور رییس‌جمهوری مامور مذاکره مستقیم با طرف آمریکایی شده است تا بلکه کلاف پیچ‌در‌پیچ مذاکرات ایران با اروپایی‌ها هر چه زودتر باز شود که این شایعه به‌شدت ازسوی سخنگوی وزارت خارجه تکذیب شد. او سپس در فروردین98 به‌عنوان سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل راهی نیویورک شد.

عضو تیم مذاکره‌کننده که راهی لندن شد
 حمید بعیدی‌نژاد، از دیگر اعضای تیم که در مذاکرات موارد کارشناسی را دنبال می‌کرد. او تحصیلات خود را در دانشکده روابط بین‌الملل وزارت خارجه به پایان رساند و در همان سال هم جذب این وزارتخانه شد. بعیدی‌نژاد به‌عنوان دبیر اول نمایندگی ایران از سال۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ در نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل متحد در ژنو و معاون نماینده ایران در کنفرانس خلع سلاح (CD) منصوب شد و طی این سال‌ها، در مذاکرات کنفرانس خلع سلاح پیرامون مذاکره معاهده منع آزمایش هسته‌ای شرکت می‌کرد. او نخستین عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای بود که از این تیم بعد از حصول برجام (در شهریورماه 95) جدا و به‌عنوان سفیر ایران راهی لندن شد. او پس از آن به‌عنوان سفیر ایران در انگلیس انتخاب شد که پیش‌تر مناسبات دو کشور پس از یک دوره پنج‌ساله تنش در روابط در سطح کاردار بود و با معرفی بعیدی‌نژاد به‌عنوان سفیر روابط دو کشور به سطح سفیر ارتقا‌ یافت. اینک نیز ماموریت بعیدی‌نژاد در لندن پایان یافته و جای خود را به محسن بهاروند داده است.
 
عراقچی ماند و برجام
 اما مهم‌ترین عضو تیم مذاکره‌کننده که از او به‌عنوان مذاکره‌کننده ارشد نام برده می‌شود، سیدعباس عراقچی است.  او که سابقه حضور در دوران دبیری شورای عالی امنیت ملی علی لاریجانی و تیم مذاکره‌کننده سعید جلیلی را داشت با روی‌کارآمدن دولت یازدهم با حکم محمدجواد ظریف به‌عنوان معاون حقوقی و اموربین‌الملل وزارت امورخارجه منصوب شد. 
با شدت گرفتن تب‌وتاب مذاکره بین ایران و 1+5، نام سیدعباس عراقچی، در بین خیلی از کسانی که تصور می‌شد در این تیم باشند، مطرح شد؛ تجربه‌ای که قبلا او در تیم مذاکره‌کننده ایران به ریاست سعید جلیلی هم تجربه‌اش کرده بود. او که در تمامی مذاکرات ایران و کشورهای  1+5 حضور داشت جزو اولین کسانی بود که برای اولین‌بار پیغامی توییتری با مضمون «برخاستن دود سفید از مذاکرات ژنو»، موفقیت در دستیابی به توافق اولیه درباره برنامه‌ای اتمی ایران را اعلام رسانه‌ای کرد. 
وی پس از اجرای برجام موفق به دریافت نشان لیاقت از رییس‌جمهور شد. او که پس از برجام زمزمه جدا شدنش از تیم مذاکره‌کننده و رفتن به پاریس در فضای رسانه‌ای پیچیده بود، تنها عضو مذاکره‌کننده هسته‌ای است که در این تیم مانده و امروز تیم مذاکرات وین راه رهبری می‌کند. حالا او مانده است و برجام؛ برجامی که نه دیگر روحی برایش مانده و نه جسم.
پایان دیپلماسی خوشبینانه
 و اما ظریف که در این هشت سال هدایت تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای را برعهده داشت؛ کسی که برخی رسانه‌ها از او به‌عنوان سردار دیپلماسی و مصدق زمان نام می‌برند. محمدجواد ظریف که در اولین دوره مذاکرات نیز در تیم حسن روحانی حضور داشت این‌بار اما با به‌کارگیری دیپلمات‌ها و مذاکره‌کنندگان کارکشته تلاش داشت، با زبان دیپلماسی با جهان سخن بگوید. او  با 1+9 دیدار دوجانبه با جان کری، وزیرخارجه آمریکا و قدم زدن با او در خیابان‌های ژنو نتوانست این توافق را حفظ کند.
حاصل مذاکرات دوساله ظریف توافق موقت ژنو در سوم آذر۱۳۹۲ برابر با ۲۴نوامبر۲۰۱۳ با حضور وزرای خارجه گروه۱+۵ و مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و آغاز گفت‌و‌گوها برای یک توافق جامع بود؛ از سوی دیگر توافق جامع اتمی (یا برنامه جامع اقدام مشترک) در تاریخ ۲۳تیرماه ۱۳۹۴نیز در راستای سیاست برد-برد نیز بزرگ‌ترین دستاورد این مذاکرات عنوان شد. 
بسیاری از رسانه‌های حامی دولت موفقیت این مذاکرات را حضور دیپلمات‌های کارکشته و هوش بالای ظریف دانسته‌اند اما هوش بالای تیم مذاکره‌کننده حریف نیرنگ و خدعه طرف آمریکایی نشد و آمریکا پس از بدعهدی‌های پیاپی، بالاخره از این توافق هسته‌ای خارج شد و تا به امروز تمام تلاش‌های تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای برای احیای برجام و وادار کردن طرف‌های مقابل به اجرای تعهدات خود بی‌نتیجه بوده است.
 از سوی دیگر، سرنوشت ظریف که اصلاح‌طلبان از او به‌عنوان قهرمان ملی نام می‌بردند با انتشار یک فایل صوتی دگرگون شد و دیگر نتوانست در جایگاه خود نقش‌آفرینی کند. 
به تصویر کشیدن میدان در مقابل دیپلماسی ازسوی ظریف، این تصور را در ذهن مردم نقش بست که او مخالف سیاست‌های نظام است و سعی دارد تمام ناکامی‌های خود را به گردن دیگران بیندازد.
 حال دیگر پرونده مذاکرات هسته‌ای در دولت روحانی به سرپرستی ظریف نیز به پایان رسیده و بعد از هشت سال تیم ظریف هم نتوانست در توافق با غرب تحریم‌های یکجانبه و ظالمانه آمریکا علیه ایران را رفع کند.
 ایدئالیسم دیپلماتیک ظریف همچون ابرهای بهاری زودگذر بود و نتوانست روزهای امیدوارکننده‌ای را که برای اقتصاد و زندگی اجتماعی ایران ترسیم کرده بود به بار بنشاند. او هرچند برجام را حاصل کوششی عاشقانه برای رهانیدن ایران از دام امنیتی‌سازی آمریکا و تحریم‌های ظالمانه می‌داند اما درحقیقت برجام، فصل تضادهای ایران و آمریکا را افزایش داد و تنش‌های میان این دو کشور نیز سایه جنگ را در منطقه گسترانید.

captcha
شماره‌های پیشین