sobhe-no.ir
1214
شنبه، ۲۶ تیر ۱۴۰۰
11
اصغر فرهادی در «كن» چه گفت و چه شنید

تناقض های آقای كارگردان

در سال۲۰۱۲ فیلم «جدایی نادر از سیمین» وی برنده جایزه‌ اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان شد و همزمان، نامزد دریافت جایزه‌ اسکار بهترین فیلمنامه غیراقتباسی (اورجینال) برای این فیلم شد. وی همچنین در سال۲۰۱۲ برنده جایزه بهترین فیلم خارجی گلدن‌گلوب به‌خاطر کارگردانی و نویسندگی فیلم «جدایی نادر از سیمین» شد. فرهادی در جشنواره فیلم کن۲۰۱۶، جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره فیلم کن را برای نگارش فیلمنامه فیلم «فروشنده» دریافت کرد. همچنین در هشتادونهمین دوره جوایز اسکار، فروشنده به نویسندگی و کارگردانی‌اش توانست جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان را کسب کند. پیش‌تر او برنده سه جایزه سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی جشنواره فیلم فجر در سال‌های ۱۳۸۴، ۱۳۸۷ و ۱۳۸۹ شده ‌است. خرس نقره‌ای جشنواره فیلم برلین به‌عنوان بهترین کارگردان برای فیلم «درباره الی» و خرس طلایی جشنواره فیلم برلین به خاطر فیلم «جدایی نادر از سیمین» از دیگر دستاوردهای اوست. وی اولین فیلمساز ایرانی است که توانسته این جایزه را به خود اختصاص دهد.

صبح نو

اصغر فرهادی در «كن» چه گفت و چه شنید

تناقض های آقای كارگردان

در سال۲۰۱۲ فیلم «جدایی نادر از سیمین» وی برنده جایزه‌ اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان شد و همزمان، نامزد دریافت جایزه‌ اسکار بهترین فیلمنامه غیراقتباسی (اورجینال) برای این فیلم شد. وی همچنین در سال۲۰۱۲ برنده جایزه بهترین فیلم خارجی گلدن‌گلوب به‌خاطر کارگردانی و نویسندگی فیلم «جدایی نادر از سیمین» شد. فرهادی در جشنواره فیلم کن۲۰۱۶، جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره فیلم کن را برای نگارش فیلمنامه فیلم «فروشنده» دریافت کرد. همچنین در هشتادونهمین دوره جوایز اسکار، فروشنده به نویسندگی و کارگردانی‌اش توانست جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان را کسب کند. پیش‌تر او برنده سه جایزه سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی جشنواره فیلم فجر در سال‌های ۱۳۸۴، ۱۳۸۷ و ۱۳۸۹ شده ‌است. خرس نقره‌ای جشنواره فیلم برلین به‌عنوان بهترین کارگردان برای فیلم «درباره الی» و خرس طلایی جشنواره فیلم برلین به خاطر فیلم «جدایی نادر از سیمین» از دیگر دستاوردهای اوست. وی اولین فیلمساز ایرانی است که توانسته این جایزه را به خود اختصاص دهد.

فرهادی از آن دسته فیلمسازان سینمای ایران است که کارش را با نویسندگی و کارگردانی در تلویزیون آغاز کرده است. او پس از شروع کارگردانی در سینما و شهرت گسترده چند تجربه‌ای را هم در خارج از ایران داشت. او در سال2013 «گذشته» را در فرانسه ساخت که البته با موفقیت چشمگیری روبه‌رو نشد. فرهادی سپس در سال94 باز به ایران بازگشت و «فروشنده» را ساخت. هرچند برخی اسکار «فروشنده »را به دلایل غیرسینمایی و تقابل آکادمی با ترامپ می‌دانستند اما به‌هرحال این موضوع نشان داد که انگار اصغر فرهادی برای موفقیت‌های بین‌المللی باید به روی فیلمسازی در ایران تمرکز کند. او سپس در سال2018 «همه می‌دانند» را با حضور ستارگان بین‌المللی سینما مثل خاویر باردم و پنه‌لوپه کروز ساخت. این فیلم که در اسپانیا ساخته شده بود موافقان و منتقدانی داشت اما باز هم مانند فیلم دیگر ساخته شده در خارج از ایران، برای فرهادی افتخار خاص بین‌المللی کسب نکرد. حالا او دوباره به کشور بازگشته تا در «زمین بازی» خودش کار کند. فرهادی «قهرمان» را ساخت و رونمایی‌اش را به جشنواره کن موکول کرد. سبک، زبان و اتمسفر فیلم‌های فرهادی طوری است که برحسب تجربه، گویا جایی بهتر از ایران برای ساخت آن وجود ندارد. فرهادی هرچقدر هم که بین‌المللی شده باشد و با کمپانی‌های اروپایی -نه نمونه‌های تاپ هالیوودی- همکاری کند، باز هم وقتی موردتوجه است که قصه‌ای ایرانی -لااقل در این اتمسفر و با آدم‌هایش- را بسازد. اما گویا فرهادی فیلمسازی است که در کنار تمام توانایی‌های تکنیکی‌اش، باید در حاشیه‌ هم مورد بررسی قرارش داد.
 
«قهرمان» در کن
اصغر فرهادی پس از مراسم فرش قرمز «قهرمان» در کن گفت: گرچه فیلم‌هایم در مسیر مشابهی هستند اما با هر فیلمی که می‌سازیم دنیای جدیدی کشف می‌کنیم، زوایایی که قبلا فرعی بودند و شاید به آن کمتر می‌پرداختیم، به موضوع اصلی تبدیل می‌شود و گرچه همان مسیر را می‌رویم ولی عمیق‌تر می‌شویم. ادعایم این است که آدم باید فیلم به فیلم عمیق‌تر شود.» فرهادی در پاسخ به این سوال که در اجتماعی که زندگی می‌کنیم تعریف خوب و بد بسیار سخت شده است و آیا شما سعی در نشان دادن این موضوع را داشتید، بیان کرد: «هدف اصلی من در نوشتن داستان این نبوده و این موضوع به‌طور ناخودآگاه در داستان وجود دارد. چون بین خوبی و بدی خط مشخصی وجود ندارد یک فاصله‌ای است که تشخیص آن سخت می‌شود.» وی تاکید کرد: «نیت اول من این بود که یک قصه را خوب تعریف کنم همیشه با این موضوع شروع می‌کنم که قصه‌ای را که در ذهنم است به بهترین شکل تعریف کنم، این مهم‌ترین هدف در قدم اول است تا تماشاگر هیچ جای فیلم خسته نشود.»
در ساعات پس از اکران «قهرمان» در کن به مرور نظر برخی منتقدان منتشر شد؛ البته پرواضح بود که تمرکز انتشار نظرات منتقدان در رسانه‌های داخلی، عمدتا روی نقدهای مثبت بود. به گزارش مهر، اوون گلیبرمن، منتقد ورایتی هم از فیلم به‌عنوان اثری یاد می‌کند که در بخش‌هایی از تعلیق بی‌نظیر داخلی «جدایی» و «فروشنده» برخوردار است اما پراکنده‌تر است و قدرت کمتری دارد. دیوید الریش، منتقد ایندی‌وایر که به فیلم امتیاز «ب مثبت» داده و زودتر از هر منتقد دیگری نقدش را منتشر کرد، در نقد مفصل خود از فیلم به‌عنوان جدیدترین تصویر فرهادی از معضلی اخلاقی یاد می‌کند و آن را بهترین فیلم اصغر فرهادی پس از «جدایی» می‌خواند. پیتر بردشاو، منتقد گاردین با دادن 
سه ستاره از پنج ستاره به فیلم «قهرمان» از آن به‌عنوان فیلمی درهم‌تنیده درباره شبکه‌ای درهم‌تنیده یاد می‌کند که وقتی شروع به فریب دادن می‌کنیم، دور خود می‌تنیم.


 فیلمی که همانقدر ناخوشایند است که زندگی واقعی هست. وی با تمجید از بازی هوشمندانه و ظریف امیر جدیدی در نقش رحیم، او را مردی با لبخندی درخشان اما درعین‌حال عجیب و ناامید می‌خواند که یادآور شخصیت‌های بیچاره دیکنزی و در جست‌وجوی ایجاد روابط دوباره با اطرافیان است. روزنامه آل‌پائیس اسپانیا در مقاله‌ای به قلم «کارلوس بایِرو» (CARLOS BOYERO) منتقد سینما ضمن تحسین «قهرمان» فیلم جدید اصغر فرهادی نوشت: قهرمان، بهترین فیلمی که فرهادی ساخته است، نیست اما قدرت زیبایی‌شناختی و احساسی او برای بیان دنیای خود، دست‌نخورده باقی مانده است.
 
مصاحبه عجیب و سوال‌برانگیز
 اما پس از اکران فیلم «قهرمان»، اصغر فرهادی با ورایتی به گفت‌وگو نشست. او در بخشی از مصاحبه جنجالی‌اش در پاسخ به این سوال: ترانه علیدوستی ستاره «فروشنده» بود که سال گذشته ویدیویی را در توییتر به نمایش گذاشت که در آن یکی از اعضای گشت ارشاد به یک زن در خیابان به‌خاطر رعایت نکردن درست حجاب توهین و حمله می‌کرد و این مساله باعث شد او در معرض خطر به زندان افتادن قرار بگیرد. توییت زدن می‌تواند خطرناک باشد، گفت: «این مربوط به این حقیقت است که ایران کشوری سرکو‌بگر است که در آن شما آزادی برای سخن گفتن و بیان تفکرات‌تان ندارید. وقتی واسطه‌ای مانند این دارید که به شما فرصت می‌دهد احساسات‌تان و چیزهایی که سال‌ها مردم درون‌شان نگه داشته‌اند بیان کنید، البته که ناگهان بیرون می‌زند... ». او ضمنا درباره ترامپ و آمدن بایدن بیان کرد: «به نظرم تندروها خیلی مشابه هستند، بدون توجه به کشور یا سیستم‌های سیاسی. البته که بودن جو بایدن کل دنیا را جای بهتری می‌کند. من هیچ شکی نسبت‌به این مساله ندارم اما در ارتباط با ایران و سعی در پیش‌بینی اینکه آیا به اوضاع کمک می‌کند یا نه، خب با وجود اینکه ترامپ رفتار و واکنشی بسیار افراطی نسبت‌به ایران داشت، همان نوع تندروی در ایران هم وجود داشت؛ بنابراین البته که آن‌ها در سمت‌های متضاد قرار داشتند اما نحوه رفتار و برخورد آن‌ها یکسان بود و در ایران همان افراد در قدرت هستند؛ بنابراین باید تغییری هم در سمت ایران صورت بگیرد تا اطمینان حاصل شود که هر دو طرف می‌توانند بهتر شوند.» البته فرهادی سعی کرد لااقل آن بخش «سرکوبگر» را منکر شود. فرهادی درباره اظهارات منتشرشده به نقل از خود در گفت‌وگو با ورایتی درباره سرکوبگری در ایران نیز توضیح داد: با احترام به مصاحبه خبرگزاری ورایتی باید بگویم این تصور خبرنگاری بود که دیروز صحبت‌های من را شنید و ترجمه کرد. ما درباره موضوعی صحبت کردیم که شاید در اروپا نباشد اما در ایران وجود دارد. مردم خارج از ایران فکر می‌کنند فضای مجازی در ایران وجود ندارد بنابراین کسی که با من مصاحبه کرد از وجود فضای مجازی تعجب کرد و من هم گفتم البته که هست، حتی شاید پررنگ‌تر از کشورهای غربی باشد و از من پرسید چرا؟ که من گفتم زیرا فضای بسته‌ای برای بیان نظرات وجود دارد. پس مردم برای ابراز نظرات از فضای مجازی استفاده می‌کنند. در کشوری که می‌توان آزادانه اظهارنظر کرد قطعا فضای مجازی استفاده کمتری دارد.
 
تکذیب یک تکذیب
 پس‌ازاینکه اصغر فرهادی، گفته‌های خود را درباره «کشور سرکوبگر» ایران تکذیب کرد و گفت آنچه منتشر شده برداشت‌های مترجم نشریه «ورایتی» از صحبت‌های او بوده است، خبرنگار این نشریه در پاسخ به سوال خبرگزاری صبا اعلام کرد که «ترجمه تمام مصاحبه را مترجم آقای فرهادی انجام داده است». اصغر فرهادی که با فیلم جدیدش در جشنواره کن امسال مورد تشویق بسیار تماشاگران قرار گرفت، در روزهای اخیر علاوه بر این مصاحبه جنجالی، با حاشیه‌های دیگری نیز همراه بوده است؛ ازجمله اعتراض به نادیده گرفته شدن نقش یک مستند‌ساز جوان، در شکل‌گیری داستان اصلی فیلم «قهرمان» و ادعای حمید نعمت‌الله درباره اینکه ایده اولیه سریال «روزگار جوانی» به او تعلق داشته است.
پس از انتشار این صحبت‌های عجیب واکنش‌های انتقادی زیادی در فضای مجازی شکل گرفت. آیا ایران یک کشور سرکوبگر است؟ این چه کشور سرکوبگری است که اصغر فرهادی سال‌ها در آن فیلم ساخته، جایزه گرفته، به بهانه‌های مختلف انتقادات تند نسبت‌به حاکمیت مطرح کرده و همچنان با عینک دودی در فرش قرمز کن عکس می‌گیرد؟! اما از آن عجیب‌تر صحبت‌های او درباره آمریکا و ایران است. او در ابتدا ترامپ و سیاست‌هایش را با واکنش ایران همسنگ می‌داند و مدعی است که حالا درحال‌حاضر با بایدن دنیا بهتر خواهد شد و الان نوبت تغییر در ایران و تندروهای آن است. انگار که ایران و آمریکا بر سر یک ماجرای کوچک مثل حق حاکمیت بر یک جزیره با هم وارد نزاع شده‌اند و هرکدام به‌طور یکسان اشتباه دارند. 
انگار نه انگار که یک دولت زیر یک سند بین‌المللی زده، تمام کشورها را مجبور به تحریم ایران کرده، اشخاص تاثیرگذار ما را ترور و هرروز ما را تهدید به حمله نظامی کرده است. انگار نه انگار که به‌واسطه این‌ها میلیون‌ها ایرانی دچار مشکلات سنگین اقتصادی شدند، هزاران بیمار آسیب دیده‌اند و ... . شاید هم اصغر فرهادی در یک سیاره دیگر زندگی می‌کند که این بدیهیات را ندیده است.

captcha
شماره‌های پیشین