sobhe-no.ir
1212
سه شنبه، ۲۲ تیر ۱۴۰۰
7
گزارش «صبح‌نو» درباره دلایل رفتارهای دور از انتظار برخی جوانان را بخوانید

مورد عجیب هلیا

علی جواهری / هلیا» دختر دهه هشتادی است که فیلم قمه‌کشی‌اش در یک بوستان دست‌به‌دست می‌شود. محتویات این فیلم وقاحتی را به نمایش می‌گذارد که واکنش‌های بسیاری را در پی داشته است. دهه هشتادی‌ها نوجوان‌هایی هستند که هرازچندگاهی با کارهای عجیب و غیرمتعارف در صدر خبرهای روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها قرار می‌گیرند. نوجوان‌هایی مثل همان دو دختر اصفهانی که قبل از خودکشی از خودشان فیلم سلفی گرفتند یا همان جماعت دوهزارنفری که در یکی از پاساژهای معروف پایتخت قرار دورهمی گذاشتند. دهه هشتادی‌ها قبل از آن هم خودشان را نشان داده بودند، همان‌هایی که خیابان را برای مراسم تشییع یکی از خواننده‌های پاپ بند آوردند یا با یک قرار آب‌بازی دسته‌جمعی، خودشان را به یکی از پارک‌های تهران رساندند. این اما همه ماجرا نیست، آن‌ها حاکمان مطلق دنیای مجازی هستند، جزءبه‌جزء زندگی‌شان را در فضای مجازی به اشتراک می‌گذارند و حضور فعالی در صفحات چهره‌های مشهور و سلبریتی دارند و حالا دخترک قمه‌کش دهه هشتادی در صدر خبرها قرار گرفته است. این یک واقعیت است که دهه هشتادی‌ها دنیای دیگری دارند و به نظر می‌رسد مسیر دیگری را می‌پیمایند و فضای مجازی هم به کنارشان آمده و حتی نوع گفتمان‌شان را هم تغییر داده است. اما سوال اینجاست که این فیلم و اتفاقاتی که از نسل دهه80 شاهدش هستیم چه چیزهایی را به نمایش می‌گذارد؟ «صبح‌نو» برای پاسخ به این سوال با دکتر «بهاره همت‌پور» استاد دانشگاه و پژوهشگر مسائل اجتماعی گفت‌وگو کرده است.

صبح نو

گزارش «صبح‌نو» درباره دلایل رفتارهای دور از انتظار برخی جوانان را بخوانید

مورد عجیب هلیا

علی جواهری / هلیا» دختر دهه هشتادی است که فیلم قمه‌کشی‌اش در یک بوستان دست‌به‌دست می‌شود. محتویات این فیلم وقاحتی را به نمایش می‌گذارد که واکنش‌های بسیاری را در پی داشته است. دهه هشتادی‌ها نوجوان‌هایی هستند که هرازچندگاهی با کارهای عجیب و غیرمتعارف در صدر خبرهای روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها قرار می‌گیرند. نوجوان‌هایی مثل همان دو دختر اصفهانی که قبل از خودکشی از خودشان فیلم سلفی گرفتند یا همان جماعت دوهزارنفری که در یکی از پاساژهای معروف پایتخت قرار دورهمی گذاشتند. دهه هشتادی‌ها قبل از آن هم خودشان را نشان داده بودند، همان‌هایی که خیابان را برای مراسم تشییع یکی از خواننده‌های پاپ بند آوردند یا با یک قرار آب‌بازی دسته‌جمعی، خودشان را به یکی از پارک‌های تهران رساندند. این اما همه ماجرا نیست، آن‌ها حاکمان مطلق دنیای مجازی هستند، جزءبه‌جزء زندگی‌شان را در فضای مجازی به اشتراک می‌گذارند و حضور فعالی در صفحات چهره‌های مشهور و سلبریتی دارند و حالا دخترک قمه‌کش دهه هشتادی در صدر خبرها قرار گرفته است. این یک واقعیت است که دهه هشتادی‌ها دنیای دیگری دارند و به نظر می‌رسد مسیر دیگری را می‌پیمایند و فضای مجازی هم به کنارشان آمده و حتی نوع گفتمان‌شان را هم تغییر داده است. اما سوال اینجاست که این فیلم و اتفاقاتی که از نسل دهه80 شاهدش هستیم چه چیزهایی را به نمایش می‌گذارد؟ «صبح‌نو» برای پاسخ به این سوال با دکتر «بهاره همت‌پور» استاد دانشگاه و پژوهشگر مسائل اجتماعی گفت‌وگو کرده است.

کارشناسان درباره بروز رفتارهایی مانند هلیا را مدلی از خودنمایی بیان می‌کنند. دکتر «بهاره همت‌پور»، استاد دانشگاه و پژوهشگر  مسائل اجتماعی درباره خصوصیات نهفته در متولدان دهه80 به خبرنگار «صبح‌نو» می‌گوید: «این نسل برای خودنمایی به هر کاری دست می‌زنند و حتی حاضرند به حرکات از پیش برنامه‌ریزی‌شده دست  بزنند. نسلی بسیار باهوش و با اطلاعات بالا هستند که نمی‌دانند چگونه خود را مدیریت کنند. دهه هشتادی‌ها، نسل جدیدی هستند که الان به سن نوجوانی و جوانی رسیده‌اند. در رفتار این نسل یک‌جور خودنمایی را می‌بینیم؛ دهه هشتادی‌ها خیلی در خفا کارهای‌شان را انجام نمی‌دهند، در اصطلاح جامعه‌شناسی، گرفتار خودتن‌نمایی هستند یعنی با زبان بدن‌شان حرف می‌زنند، تلاشی برای پوشیده نگاه‌داشتن حالات و احساسات‌شان ندارند، همه آنچه را دارند همه‌جا به نمایش می‌گذارند؛ مثلا خصوصی‌ترین احساسات‌شان را در اینستاگرام به نمایش می‌گذارند، اصلا قضاوت دیگران برای‌شان مهم نیست. درحالی‌که برای نسل‌های قبلی مخصوصا دهه60 و قبل از آن، قضاوت دیگران مهم بود، اصلا بیشتر وقایع زندگی نسل قدیم روی قضاوت دیگران شکل می‌گرفت؛ البته ملاک‌ها و ارزش‌های دهه‌های گذشته که به نسل‌های جدید منتقل می‌شود هم به‌سرعت تغییر می‌کند. زمانی بود هر ۱۰سال یک‌بار مثلا چارچوب‌های اجتماعی و… تغییر می‌کرد اما الان شده هر چهارسال و پنج‌سال یک‌بار. اختلاف‌نظرها در کوتاه‌ترین زمان رخ می‌دهد. همین ارتباط را سخت کرده است.»
این تحلیلگر مسائل اجتماعی می‌افزاید: «به‌خاطر گسترش فضای‌مجازی و دسترسی گروه‌های مختلف سنی به این فضاست که این مهم رخ داده است. حتی تغییر دیگر این است که فاصله شهرستان‌ها و پایتخت هم کم شده است. زمانی که من از شهرستان به تهران آمدم تفاوت در پوشش و رفتار مردم در تهران را به‌وضوح می‌دیدم اما الان شما به مراکز شهرها بروید دست‌کم در ظاهر تفاوتی حس نمی‌کنید. باز هم گسترش فضای مجازی به نظرم دخیل است که باعث شده اختلاف دیدگاه‌ها حتی در جهان در معرض دید باشد. مهم‌ترین خصوصیت، زندگی آن‌ها در فضای مجازی است، چیزی که به افکار، خصوصیات و نگرش آن‌ها جهت می‌دهد همین فضاست. در بعدی فراتر، آن‌ها مشتری‌های دائمی فضای رسانه‌ای هستند، از همین فضای مجازی به‌عنوان یک رسانه فعال گرفته تا ماهواره و شبکه‌های تلویزیونی آن‌ور آبی و ... را دنبال می‌کنند. درواقع این نسل، در معرض بارش‌های رسانه‌ای قرار دارند و خواسته یا ناخواسته از این موضوع تاثیر می‌پذیرند. این تاثیرپذیری هم اقتضای سن‌شان است، یعنی به‌واسطه اینکه تجربه کمتری دارند، خیلی راحت‌تر اخبار و وقایع مختلف را مثلا در دنیای مجازی باور می‌کنند. مساله بعدی هم کم‌کاری‌ای است که در فرهنگ خودمان دیده می‌شود، سست شدن بار ارزشی و فرهنگی خودمان، عرصه را برای یکه‌تازی فرهنگ غربی باز گذاشته و برنامه‌ریزی فرهنگ غرب هم، تاثیرگذاشتن روی افکار نسل جدید است.»


   الگوپذیری از ضد هنجارها 
دکتر همت‌پور با بیان اینکه ارزش‌های موردقبول متولدین دهه80، با ارزش‌های پدرومادر و مربی‌ها و افراد دیگر جامعه همخوانی ندارد، توضیح می‌دهد: «فرهنگ مصرف‌گرایی که با فرهنگ بومی و اسلامی و ایرانی ما در تضاد است اما در این نسل بسیار زیاد دیده می‌شود؛ ما در بیشتر دهه هشتادی‌ها یک خصوصیت مشترک را می‌بینیم و آن هم بحث لاکچری‌بازی است. نکته اینجاست که آن‌ها این سبک زندگی تجملی را خیلی راحت و عیان در همین دنیای مجازی در معرض دید عموم
 قرار می‌دهند. ارزش‌های موردقبول متولدین دهه80، با ارزش‌های پدرومادر و مربی‌ها و افراد دیگر جامعه همخوانی ندارد. آن‌ها یاد گرفته‌اند که آزادی داشته باشند، اتاق شخصی داشته باشند، به تک‌تک خواسته‌های‌شان اهمیت بدهند، وقتی این موارد با الگوپذیری آن‌ها از نمونه‌های غیرایرانی و غیراسلامی هم همراه می‌شود آن‌ها را به‌جایی می‌رساند که می‌خواهند با یک رفتار اجتماعی اعتراض‌شان را نشان بدهند. درحقیقت، این رفتاری که ما از دهه هشتادی‌ها می‌بینیم، یک نوع اعتراض اجتماعی است؛ اعتراضی که آن‌ها در قالب مراسم‌های مختلف، دورهمی‌ها، حتی مد و فشن و همین ماجرای خودکشی اخیر، نشان می‌دهند یعنی این رفتارها، یک‌جور اعتراض جمعی نسل جدید است به شکاف نسلی‌ای که این وسط بین آن‌ها و متولیان آموزشی، خانواده و... افتاده است.»
وی می‌افزاید: «باید با زمان پیش رفت، نباید جلوی زمان ایستاد. اولین کار به‌روز کردن فرهنگ خودی است، دقت کنید که من اینجا بحث 
به‌روز کردن را مطرح می‌کنم، نه تغییر. فرهنگ ما می‌تواند خوراک مطلوب را برای همین نسل فراهم کند اما تا زمانی که این خوراک فرهنگی را به آن‌ها ندهیم، نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم آن‌ها پای سفره فرهنگ بیگانه ننشینند. در مرحله بعدی باید بستر را برای ابراز هیجان‌ها و علایقی که مخصوص این سن است آماده کنیم؛ هیجان مخصوص این سن را نباید سرکوب کنیم، بلکه باید در جهت درست هدایت کنیم.»
تغییر نسل در حال رخ دادن است
این استاد دانشگاه می‌گوید: «طبق آمارها میانگین مکالمه بین والدین و فرزندان هشت دقیقه است، اگر دست بالا بگیریم و این آمار را 15دقیقه در نظر بگیریم، می‌بینیم ارتباطی این وسط شکل نمی‌گیرد چه برسد به اینکه بخواهند هر دو طرف به یک درک مشترک هم برسند. این درحالی است که سطح توقعات نسل دهه80 هم خیلی بالاتر از دهه‌های قبلی است. تمرکز این نسل روی تفریحات زندگی است، به واقعیت‌ها کاری ندارند. درحالی‌که مثلا علایق نسلی که دهه60 بودند، روی مسائل واقعی زندگی بود، مثلا اینکه سریع‌تر ازدواج کنند، تشکیل خانواده بدهند و زندگی داشته باشند اما توجه دهه80 به مسائل سطحی است. به خاطر همین است که نسل گذشته خیلی نمی‌تواند به سوال‌های این نسل جدید جواب بدهد، چون اصلا درک یکسانی از زندگی و مسائل آن این وسط وجود ندارد. این نسل خیلی وارد عمق مسائل نمی‌شوند، سریع عصبانی می‌شوند، سریع می‌بخشند، سریع یک مسیر دیگر را انتخاب می‌کنند و کلا در حال زندگی می‌کنند و چندان پایبند اصول و ارزش‌ها نیستند، حداقل در ظاهر ما این پایبندی را نمی‌بینیم.»
این پژوهشگر درباره سبک زندگی نسل دهه80 تصریح می‌کند: 
«دهه هشتادی‌ها بحران نیست، ما تنها می‌توانیم بگوییم که این نسل در حال تغییر است، درحال دگردیسی است اما برای اینکه دچار بحران نشود، باید فرهنگ‌مان را به‌روز کنیم و آن‌ها را در مقابل بارش رسانه‌ای غرب در امان نگه داریم. درحقیقت رفتارهای غیرمتعارف این نسل، می‌تواند یک زنگ خطر باشد برای اینکه توجه‌مان به ارتباط برقرار کردن با آن‌ها و وارد شدن به دنیای‌شان جلب شود.»

captcha
شماره‌های پیشین