sobhe-no.ir
1203
چهارشنبه، ۰۹ تیر ۱۴۰۰
15
مروری بر زندگی و کارنامه استاد محمدرضا حکیمی

فیلسوف عدالت

از زمان شیوع ویروس کرونا در کشور تا امروز متاسفانه به‌واسطه این بیماری مهلک بسیاری از هنرمندان، فرهیختگان و صاحبان اندیشه و قلم را از دست داده‌ایم. تازه‌ترین شخصیتی که این روزها خبر ابتلای او به ویروس کرونا منتشر شده، استاد محمدرضا حکیمی، فیلسوف، متفکر و نویسنده نامدار ایرانی است که در پی ابتلا به این ویروس و ضعف شدید جسمانی در بیمارستان بستری شده و تحت مراقبت‌های ویژه قرار دارد. مرتضی کیا، از نزدیکان استاد محمدرضا حکیمی گفت: استاد پس از دریافت دوز دوم واکسن کرونا با ضعف شدید جسمانی مواجه و در یکی از بیمارستان‌های تهران بستری شد. البته خبرها حکایت از آن دارد که خوشبختانه حال عمومی استادرو به بهبودی نسبی است.

اخبار کوتاه

صبح نو

مروری بر زندگی و کارنامه استاد محمدرضا حکیمی

فیلسوف عدالت

از زمان شیوع ویروس کرونا در کشور تا امروز متاسفانه به‌واسطه این بیماری مهلک بسیاری از هنرمندان، فرهیختگان و صاحبان اندیشه و قلم را از دست داده‌ایم. تازه‌ترین شخصیتی که این روزها خبر ابتلای او به ویروس کرونا منتشر شده، استاد محمدرضا حکیمی، فیلسوف، متفکر و نویسنده نامدار ایرانی است که در پی ابتلا به این ویروس و ضعف شدید جسمانی در بیمارستان بستری شده و تحت مراقبت‌های ویژه قرار دارد. مرتضی کیا، از نزدیکان استاد محمدرضا حکیمی گفت: استاد پس از دریافت دوز دوم واکسن کرونا با ضعف شدید جسمانی مواجه و در یکی از بیمارستان‌های تهران بستری شد. البته خبرها حکایت از آن دارد که خوشبختانه حال عمومی استادرو به بهبودی نسبی است.

کیا می‌گوید: استاد حکیمی پس از دریافت دوز اول واکسن کرونا یک ضعف عمومی داشت اما دو هفته پیش با دریافت دوز دوم واکسن کرونا ضعف جسمانی ایشان بسیار افزایش یافت، به‌گونه‌ای که اشتهای‌شان به غذا کمتر شد.
 بر این اساس، برای تقویت جسمانی استاد، اقدام به تزریق سرم شد که دیروز با تشخیص تیم پزشکی تصمیم گرفته شد استاد محمدرضا حکیمی در یکی از بیمارستان‌های تهران بستری و حال جسمانی‌شان بیشتر تحت کنترل باشد. ضمن آرزوی سلامتی کامل و طول عمر باعزت برای استاد حکیمی، مروری بر زندگی و فعالیت‌های این استاد بزرگ و گران‌قدر فلسفه داشته‌ایم.
محمدرضا حکیمی، 14فروردین‌ماه سال1314 در مشهد، چشم به جهان گشود. پدرش عبدالوهاب که از یزد به مشهد مهاجرت کرده بود، از معتمدان و محترمان بازار مشهد بود. از حکیمی با عناوین فقیه و مجتهد شیعه، فیلسوف عدالت، متفکر، نویسنده ایرانی، علامه، استاد و مرزبان توحید یاد می‌شود. کتاب «الحیات» او یک دایره‌المعارف اسلامی است و از شهرت و اعتبار خاصی در جهان اسلام برخوردار است.
محمدرضا حکیمی سال1320 تحصیلات خود را آغاز کرد و سال1326 وارد حوزه علمیه خراسان شد. او 20سال از عمرش را در این حوزه به تحصیل دروس مقدمات و سطح، خارج، فلسفه، 
ادبیات عرب، نجوم و تقویم گذراند.
از  مهم‌ترین اساتید او می‌توان به محمدتقی ادیب نیشابوری، شیخ مجتبی قزوینی‌خراسانی، سیدمحمدهادی میلانی، احمد مدرس یزدی، اسماعیل نجومیان، حاج سیدابوالحسن حافظیان و حاجی‌خان مخیری اشاره کرد. سال1348 حکیمی اجازه اجتهاد را از آقابزرگ تهرانی دریافت کرد.
او از مجددان مکتب معارفی خراسان، مشهور به مکتب تفکیک است که معتقد به جدایی دین از فلسفه و عرفان است. حکیمی-به گفته محمدرضا زائری-معتقد است: «اسلامی که در آن عدالت نباشد، اسلام نیست.»
او سال۱۳۸۱ خورشیدی در رابطه با مبانی اسلام نامه‌ای به فیدل کاسترو نوشت و مدتی بعد و در دیدار با یک هیات کوبایی گفت: «اگر اتفاقی برای فیدل کاسترو بیفتد، یک فاجعه بشری 
رخ داده است»!
پس از انتخاب حکیمی به‌عنوان یکی از اساتید برگزیده برای خدمت 50ساله به علوم انسانی در جشنواره فارابی (آذر۸۸)، او طی پیامی اعتراضی، این عنوان و جایزه را رد کرد. در بخشی از این پیام آمده بود: «تاکید می‌کنم تا هنگامی‌که در جامعه ما فقر و محرومیت مرئی و نامرئی بیداد می‌کند، برگزاری چنین جشنواره‌هایی ازنظر اینجانب در اولویت نیست. در این جشنواره از فاضلان و استادانی، بنام خدمت پنجاه‌ساله به علوم انسانی تجلیل شده است. پرسش این است آیا این علوم برای ثبت در کتاب‌ها و در دنیای ذهنیت است یا برای خدمت به انسان و حفظ حقوق انسان و پاسداری از کرامت انسان است در واقعیت خارجی و عینیت؟»
استاد حکیمی، پیوسته در آثار خود از شاعران متعهد شیعه همچون کمیت بن‌زید اسدی، دعبل بن‌علی خزاعی، ابوفراس حمدانی، سید حمیری و... تجلیل کرده و یاد نام‌آوران شعر پارسی را که در آفاق حماسه و اقدام، ارزش‌بانی کرده‌اند، گرامی داشته‌اند. شیوه ایشان در مصاحبت با ادیبان و اهل هنر، یادآور سیره عالمانی چون 
شیخ مفید، سیدرضی، سیدمرتضی، شیخ ابوالنضر عیاشی، شیخ طوسی، بحرالعلوم و... در مجالست و دوستی با این طایفه است. حکیمی با شاعران بزرگی همچون مرحوم عماد خراسانی، مرحوم غلامرضا قدسی، مرحوم امیری فیروزکوهی، مرحوم شهریار و نعمت‌الله آزرم دوستی داشت.
ایشان سال1349 با یاری و مساعدت دوستی دیرین، مرحوم دکتر سیدجعفر شهیدی، یادنامه‌ای سترگ در تجلیل از صاحب الغدیر فراهم آورد. تعلیقات استاد بر کتاب‌هایی نظیر «اسلام در ایران» اثر «پطروشفسکی»، 
«تاریخ فلسفه در جهان اسلامی» تالیف «حناالفاخوری» و «خلیل‌الجر»، «سیری در اندیشه سیاسی عرب» تالیف دکتر حمید عنایت، نشان‌دهنده جایگاه رفیع ایشان در شناخت تاریخ، فلسفه و اصول نقادی است. سروده‌های استاد در قالب‌های غزل، قصیده، مسمط و نیمایی، در ردیف برترین و ماندگارترین آثار ادبی است.
علامه حکیمی از معدود شاعرانی است که «ذواللسانین» است، یعنی به دو زبان فارسی و تازی، طبع‌آزمایی کرده است. نگارش دائره‌المعارف حدیثی «الحیات»، ازجمله آثار ارزشمند اوست که به قول ظریفی، «کار اسلام را با همه یکسره کرد». از این اثر پرارج که استاد با همکاری برادرانش، شیخ محمد و شیخ علی حکیمی نگاشت، تاکنون هشت مجلد به چاپ رسیده که دوره کامل الحیات 14جلد است.
اخلاص حکیمی در دفاع از مکتب اهل‌بیت؟ع؟و حقوق محرومان و مستضعفان جامعه، به حدی بوده که هیچ جایزه‌ای را از هیچ ارگانی نپذیرفته و به برگزاری هیچ آیینی در تجلیل از او و آثارش، رضایت نداده است. واژه‌واژه آثار او بوی حماسه و خون می‌دهد؛ حماسه آزادی و برابری، راستی و فرزانگی، توحید و یگانگی، عدالت و جاودانگی. هیچ‌گاه برای خوشامد این و آن، تعالیم والای قرآن و روایات را فرونمی‌گذارد و پیوسته عمل به این آموزه‌ها را از مدعیان مطالبه می‌کند. او در پی حکومتی است که کرامت انسان‌ها را پاس می‌دارد و ادب و اخلاق و انسانیت را در پیشگاه ظلم و تکاثر، ذبح نمی‌کند. جامعه‌ای آکنده از عدل و مساوات؛ نه در شعار و ادعا که در کردار و عمل.
 آثار استاد را می‌توان در پنج دسته، طبقه‌بندی کرد:
1- آثاری که در معرفی و شناساندن مکتب تفکیک نگاشته شده‌اند، مانند «مقام عقل»، «اجتهاد و تقلید در فلسفه»، «معاد جسمانی در حکمت متعالیه»، «الهیات الهی و الهیات بشری» و «مکتب تفکیک».
2- آثاری که در زمینه روایات اهل‌بیت؟عهم؟و ترجمه و تبویب احادیث تالیف شده، ازجمله دایره‌المعارف «الحیات».
3- آثاری که شناساننده اسلام نجات‌بخش و آموزنده دستورات فردی و اجتماعی این آیین آسمانی‌اند، مانند «کلام جاودانه»، «خورشید مغرب»، «امام در عینیت جامعه»، «مرام جاودانه»، «جامعه‌سازی قرآنی»، «پیام جاودانه» و «ادبیات و تعهد در اسلام».
4- آثاری که در تجلیل از زحمات و مجاهدات مفاخر اسلام نوشته شده و تصویرگر چهره روشنی‌بخش این رادمردان است، مثل «سپیده‌باوران»، «بیدارگران اقالیم قبله»، «حماسه غدیر»، «شیخ آقابزرگ»،‌ «میرحامدحسین» و «شرف‌الدین».
5- آثاری که مجموعه‌ای از مقالات استاد را در برمی‌گیرند، نظیر «عقل سرخ»، «آن‌جا که خورشید می‌وزد»، «نان و کتاب»، «عاشورا و غزه» و ...
 

captcha
شماره‌های پیشین