sobhe-no.ir
1195
یکشنبه، ۳۰ خرداد ۱۴۰۰
3
نحوه سازماندهی و کنشگری اصلاح‌طلبان چطور باعث عقب ماندن همتی از آرای باطله شد؟

اصلاحات بلای جان همتی

روز گذشته نتایج سیزدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری اعلام شد و سیدابراهیم رئیسی توانست با 17میلیون و 800هزار رأی پیروز شود. پس از او، محسن رضایی با سه‌میلیون و 300هزار، عبدالناصر همتی با دومیلیون و 400هزار و سیدامیرحسین قاضی‌زاده هاشمی با حدود یک‌میلیون رأی رده‌های دوم تا چهار را نصیب خود کردند. نکته جالب‌توجه درباره این آمار رأی بسیار پایین عبدالناصر همتی بود. او که در ساعات پایانی منتهی به انتخابات، ازسوی بخشی از نخبگان اصلاحات موردحمایت قرار گرفت، نتوانست در مقام مدعی آنچنان که رسانه‌های اصلاح‌طلب بازنمایی می‌کردند، ظاهر شود. دلیل شکست بلامنازع همتی چه بود؟ آیا مشکل از شخصیت و موقعیت او بود یا نحوه سازمان‌دهی اصلاح‌طلبان هم تاثیر داشت؟

وکیلی در گفت‌وگو با «صبح‌نو»:

نهاد اجماع‌ساز از مسوولیت شانه خالی کرد

جریان انقلاب برنده انتخابات ریاست جمهوری شد

رییس‌جمهور سیزدهم ؛ سید ابراهیم رئیسی

صبح نو

نحوه سازماندهی و کنشگری اصلاح‌طلبان چطور باعث عقب ماندن همتی از آرای باطله شد؟

اصلاحات بلای جان همتی

روز گذشته نتایج سیزدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری اعلام شد و سیدابراهیم رئیسی توانست با 17میلیون و 800هزار رأی پیروز شود. پس از او، محسن رضایی با سه‌میلیون و 300هزار، عبدالناصر همتی با دومیلیون و 400هزار و سیدامیرحسین قاضی‌زاده هاشمی با حدود یک‌میلیون رأی رده‌های دوم تا چهار را نصیب خود کردند. نکته جالب‌توجه درباره این آمار رأی بسیار پایین عبدالناصر همتی بود. او که در ساعات پایانی منتهی به انتخابات، ازسوی بخشی از نخبگان اصلاحات موردحمایت قرار گرفت، نتوانست در مقام مدعی آنچنان که رسانه‌های اصلاح‌طلب بازنمایی می‌کردند، ظاهر شود. دلیل شکست بلامنازع همتی چه بود؟ آیا مشکل از شخصیت و موقعیت او بود یا نحوه سازمان‌دهی اصلاح‌طلبان هم تاثیر داشت؟

 بالاخره ماراتن انتخابات ریاست‌جمهوری 1400 به پایان رسید و از روز 12مردادماه سال جاری، دولت جدید با اهداف و رویکردهای جدید بر قوه اجرایی کشور تسلط خواهد یافت. روز گذشته نتیجه آرای چهار نامزد حاضر در رقابت از سوی معاون وزیر کشور اعلام و بر این اساس، ابراهیم رئیسی با کسب 17میلیون رأی پیروز این دوره از انتخابات شد. محسن رضایی، همتی و قاضی‌زاده‌هاشمی نیز رده‌های بعدی را از آن خود کردند. چندین نکته در این اعلام نتایج جلب‌توجه کرد؛ اول تعداد بالای آرای باطله به میزان بیش از چهارمیلیون بود که در مقایسه با آرای باطله انتخابات گذشته بی‌سابقه است. دومین نکته آرای اندک عبدالناصر همتی نامزد جناح اصلاحات با وجود تبلیغات فشرده روزهای گذشته بود. همانطور که گفته شد با وجود وضعیت نامناسب اقتصادی و اجتماعی موجود، بسیاری از نظرسنجی‌ها مشارکت کمتر از 40درصد و حتی کمتر از 30درصد را پیش‌بینی می‌کردند اما مشارکت قریب 50درصدی در نوع خود پیروزی و موفقیت محسوب می‌شود؛ این میزان مشارکت کم البته آن جایی ذوق‌زننده می‌شود که بدانیم در ادوار گذشته انتخابات ریاست‌جمهوری (جز انتخابات دوره ششم در سال 1372) میزان مشارکت همواره بالای 60درصد بوده است. اما سوال اصلی گزارش پیش رو چیز دیگری است. چرا همتی ضعیف ظاهر شد؟
 
چرا همتی از آرای باطله هم کم آورد؟
 در ساعات پایانی رأی‌گیری، رسانه‌های اصلاح‌طلب این خط تبلیغاتی را در پیش گرفتند که بدنه رأی اصلاحات و اقشار مردد برای به زعم خودشان برهم‌زدن قاعده ازپیش‌تعیین‌شده انتخابات، در حال سرازیرشدن به مراکز اخذ رأی هستند؛ بااین‌حال و پس از اعلام رسمی نتایج معلوم شد که سبد رأی همتی از سبد آرای باطله هم عقب مانده است. در چرایی نحیف ماندن سبد رأی همتی، سه علت را می‌توان اقامه کرد؛ اول اینکه همتی به‌موجب ریاست بر بانک مرکزی در دولت اعتدال، نماینده وضع موجود ازجمله تلاطم‌های بازار ارز و نابودی اموال مردم در بورس تلقی می‌شد و همین تلقی، جلوی رأی مردم به او را تا حد زیادی گرفت.
 آگاهی از تصویرسازی مردم، همتی را در مناظره‌ها و در تبلیغات پیش و پس از مناظره‌ها بر آن داشت تا میان خود و دولت و به‌ویژه با شخص حسن روحانی خط انفکاک بکشد و این‌چنین وانمود کند که او بر اثر وجود اختلافات، ازسوی رییس‌جمهوری از ریاست کل بانک مرکزی برکنار شده است؛ ادعایی که البته خیلی زود رنگ باخت چون محمود واعظی، رییس‌دفتر رییس‌جمهوری اختلافات میان همتی و روحانی را انکار کرد. علت دوم و سومی که موجب شد همتی حتی از آرای باطله هم عقب بماند، تشکیلاتی و مربوط به نحوه سازمان‌دهی و کنشگری اصلاح‌طلبان بود؛ نخست اینکه اصلاح‌طلبان با وجود ادعای دموکراسی و توجه به نظر و خواست عمومی، نوع نگاه‌شان به مردم در حد نگاه به برگه رأی است و جامعه مدنی را به قدر و قیمت صرف صندوق رأی، تنزل داده‌اند. به بیان واضح‌تر، اصلاح‌طلبان با وجودی که اصولگرایان را به ناباوری نسبت به مردم و رأی مردم متهم می‌کنند، خودشان در میانه دو انتخابات به‌کل از جامعه رویگردان می‌شوند و صرفا در هنگامه انتخابات دست به تشکیل گعده می‌زنند تا بدین وسیله، مردم به‌خصوص اقشار مردد را به کمک انواع و اقسام تکنیک‌های عملیات روانی، به مشارکت همه‌جانبه تحریک و تشجیع کنند. 
همین رویکرد فرصت‌طلبانه و صندوق رأی‌محور اصلاح‌طلبان به مردم، در این دوره از انتخابات ریاست‌جمهوری کار دست ایشان داد و باعث شد تا بدنه اجتماعی ایدئولوژیک اصلاحات پا در رکاب نخبگان این جریان نشود. بدنه اصلاحات این سوال بزرگ را از رهبران و نخبگان خود داشت که چرا بابت مشکلات و معضلات برآمده از ناکارایی دولت روحانی سکوت پیشه کردند و دست به توجیه مسائل زدند.
 با وجود این سوال رسا، پاسخگویی رهبران جبهه اصلاحات نارسا بود و لکنت زبان الیت‌های اصلاح‌طلب در پذیرفتن تام و تمام مسوولیت دولت روحانی، جامعه را بابت اعتماد مجدد به بازی‌های کلامی و هول‌انگیزی‌های مرسوم ایشان علیه رقیب، بی‌میل ساخت. از این منظر می‌توان به‌طور شفاف تصریح کرد که همتی با قرار دادن نقطه اتکای سیاسی و اجتماعی خود بر جریانی که سال‌هاست واجد کمترین وجاهت اجتماعی است، قربانی شد و از آرای باطله جا ماند.
علت دیگر لاغر ماندن سبد رأی همتی، معطوف به چنددستگی و انشقاق در صف موافقان و مخالفان رأی در جبهه اصلاحات بود. اصلاح‌طلبان با اینکه جبهه اصلاحات ایران یا همان نهاد اجماع‌ساز را مامور اداره امور انتخاباتی خود کرده بودند، این جبهه نهایتا درباره حمایت از همتی رأی منفی داد و دست به تعلیق سیاسی زد. بااین‌حال، بخشی از نهاد اجماع‌ساز که به حمایت از همتی رأی مثبت داده بود، انشعاب و با محوریت و جلوداری حزب کارگزاران سازندگی ایران، پشت همتی درآمد. همین دودستگی در میان نخبگان اصلاح‌طلب، موجب تشویش و بلاتکلیفی بدنه اجتماعی اصلاحات شد و بخش قابل‌توجهی از این بدنه، در کشاکش این بلاتکلیفی درنهایت عدم مشارکت را به مشارکت ترجیح داد. این بلاتکلیفی آنقدر عمیق بود که تعدادی از فعالان اصلاح‌طلب در ساعات پایانی رأی‌گیری، از محمدعلی ابطحی درخواست کردند تا خاتمی را به دادن بیانیه برای حمایت از همتی وادار و مجاب کند. ابطحی بنابر آنچه خودش نقل کرد، با وجود تماس با خاتمی نهایتا نتوانست رییس دولت اصلاحات را برای دادن پیام در له همتی مجاب کند.

captcha
شماره‌های پیشین