sobhe-no.ir
1188
شنبه، ۲۲ خرداد ۱۴۰۰
2
«صبح‌نو» نظرسنجی‌های انتخابات را بررسی می‌کند

رييسی همچنان دور اولی است

با نزدیک شدن به انتخابات سیزدهمین دوره ریاست‌جمهوری، بازار تحلیل‌ها و گمانه‌زنی‌ها درباره میزان مشارکت مردم داغ شده است. در این میان، مراکز افکارسنجی متعددی مشغول کار هستند تا بتوانند تمایلات سیاسی و اجتماعی مردم و میزان گرایش آن‌ها به نامزدها و در نتیجه میزان مشارکت را به شکل کمی و نموداری به تصویر بکشند. یکی از این مراکز که نتایج آن معمولا از اعتبار بالایی برخوردار است، مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) است. بررسی‌های این مرکز نشان می‌دهد که سیدابراهیم رئیسی در میان نامزدهایی که بیشترین توجهات به آن‌ها وجود دارد، وضعیت بسیار بهتری دارد. همچنین برآیند افکارسنجی‌های ایسپا گویای آن است که به‌تدریج و با نزدیک شدن به 28خرداد یعنی روز برگزاری انتخابات، آگاهی و تمایل مردم به مشارکت در حال افزایش است.

چه عواملی در میزان افزایش مشارکت در انتخابات موثر است؟

مشارکت از مسیر کارآمدی

حسن صادقی‌نژاد

صبح نو

چه عواملی در میزان افزایش مشارکت در انتخابات موثر است؟

مشارکت از مسیر کارآمدی

حسن صادقی‌نژاد

امروز مساله مشارکت که نشان‌دهنده مقبولیت نظام در بین مردم است به یکی از چالش‌های انتخابات این دوره تبدیل شده است، مساله‌ای که دستاویزی شد تا نامزدهای ردصلاحیت‌شده و جریانات وابسته به آن این ایده که «تاییدصلاحیت غیرقانونی باعث افزایش مشارکت است» را به‌عنوان مهم‌ترین آلترناتیو برای مقبولیت نظام مطرح کنند و از طرف دیگر، ردصلاحیت خود را عامل کاهش مشارکت و مقبولیت نظام جلوه دهند.  حال برای پاسخ به این پرسش که «آیا میزان مشارکت در انتخابات تابع تاییدصلاحیت شورای نگهبان هست یا خیر؟» باید فهمید که مشارکت در انتخابات تابع چه متغیرهایی است.

کارآمدی و مشروعیت دو رکن مهم 
هر نظام سیاسی
 دو رکن مهم در هر نظام سیاسی، کارآمدی و مشروعیت است؛ لذا یکی از مباحث مهم در کارآمدی، بحث رابطه میان این دو است. توجه به معنای مشروعیت و کارآمدی و جایگاه آن‌ها در ساختار یک نظام سیاسی در درک این نسبت موثر است. مشروعیت در اندیشه سیاسی یعنی «حق فرمان راندن و اعمال حکومت حاکم و تکلیف فرمانبری مردم»؛‌ لذا بحث از مشروعیت در حقیقت بحث از توجیه چنین حق و تکلیفی است؛ به‌عبارت‌دیگر، هر حاکمی از ابتدای حکومت به حق 
فرمان دادن و اعمال سیاست و حکمرانی نیازمند است و بدون این حق، دستورها و کارهای او نامشروع تلقی می‌شود. مردم نیز برای اطاعت و فرمانبرداری از حاکم از همان ابتدا نیازمند دلیلی موجه‌اند، در غیر این صورت، اطاعت آنان نامشروع است.
مقبولیت (مشروعیتlegal) یکی از الزامات هر نظام سیاسی است و دغدغه «مقبولیت حاکمان»، ویژه زمان معینی از تاریخ نبوده، امروزه بیش از هر وقت دیگر در جهان
 شاهد آنیم. مقبولیت و کارآمدی دو شاخصه مهم هر حکومت، نظام سیاسی و حتی سامانه مدیریتی هستند؛ چنانچه گفته می‌شود «مفهوم کارآمدی و کارایی از مهم‌ترین مفاهیم علوم مدیریت و اقتصاد است که تقریبا از چندین دهه گذشته به‌طور جدی در عرصه علم سیاست نیز مطرح بوده است.
از آنجا که هر سامانه مدیریتی و هر سازمانی به‌دنبال افزایش کارآمدی و کارایی خویش است، دولت نیز به‌عنوان گسترده‌ترین و مقتدرترین سازمان موجود، در پی دستیابی به این هدف حیاتی است تا علاوه‌بر مشروعیت اولیه خود به مشروعیت جدیدی که نتیجه کارآمدی است، دست یابد و بدین وسیله دوام و پایداری خود را با تحصیل رضایت بیشتر شهروندان تضمین کند.»
مقبولیت به معنای رضایت مردم از حکومت است و کارآمدی نیز به معنای توانایی حکومت در حل مشکلات مردم. فارغ از این مساله که آیا مقبولیت مشروعیت است یا به‌عکس؛ هیچ‌کس کتمان نمی‌کند که هیچ حکومتی بدون مقبولیت از طرف مردم دوام نخواهد یافت؛ فلذا همواره دغدغه هر نظام سیاسی است که مردم او را بخواهند. یکی از نشانه‌های مقبولیت هر حکومتی میزان مشارکت مردم در انتخابات است، یعنی هرچه مردم بیشتر در یک انتخابات شرکت کنند، نشان می‌دهد که از نظام سیاسی برگزارکننده آن رضایت بیشتری دارند و به عکس هر چه کمتر شرکت کنند، رضایت کمتری دارند.
 
حال باید پرسید برای افزایش مقبولیت چه باید کرد؟
 مساله اساسی همین است، مشارکت بیشتر در انتخابات نشانه مقبولیت است، نه عامل آن؛
اشتباه رایجی که در این سال‌ها شاهد آن بودیم این است که عده‌ای نشانه مقبولیت را با عامل آن اشتباه گرفته‌اند و به‌جای آنکه دنبال افزایش مقبولیت و رضایت مردم از نظام سیاسی باشند درپی این بودند که شرکت در انتخابات حداکثری شود!
 
ثمره این دیدگاه چه بود؟
 ثمره‌اش آن بود که به جای کسب رضایت مردم از طریق کارآمدی و رفع مشکلات واقعی زندگی‌شان و هدایت آن‌ها به‌سمت رأی افراد کارآمد، به بهانه مشارکت حداکثری رضایتمندی‌های کاذب را جایگزین کارآمدی کردند؛ برای مثال، رجال سیاسی و داوطلبان انتخابات به‌جای آنکه با کارنامه و سوابق خود رضایت مردم را کسب کنند با استفاده از شهرت سلبریتی‌ها این کار را کردند. به‌جای جلسات کارشناسی، میتینگ‌های سیاسی را به دیسکوی دنس تبدیل کردند تا از طریق بازی با هیجانات جوانان کسب رضایت کنند!
مسائل مانند سوءاستفاده از هویت‌های قومی، جنسی، مذهبی، محلی و... همیشه ابزارهایی بوده که در خلأ کارآمدی روش‌های کسب رضایت و مقبولیت بوده‌اند و همیشه بهانه خود را مشارکت حداکثری عنوان کرده‌اند، حالا که این قطب‌بندی‌ها در عمل نه‌تنها مشکلات مردم را حل نکرده‌اند، بلکه عاملی شده‌اند تا کارآمدی به حاشیه برود.
 
راه افزایش مقبولیت چیست؟
اگر در یک کلام بخواهیم بگوییم راه افزایش مقبولیت یا رضایت مردم از حکومت چیست؛ آن کارآمدی است. اگر نظام سیاسی بتواند مشکل تورم و بیکاری را حل کند، معضلات خانوادگی و اجتماعی نظیر اعتیاد، طلاق و مسکن را رفع کند، امنیت را تامین کند و در کل معیشت و حیات طیبه را برای مردمش به ارمغان آورد قطعا محبوب عامه مردم خواهد شد.
در این شرایط است که مردم برای مشارکت در انتخابات انگیزه بالا پیدا می‌کنند؛ برای مثال، وقتی در سال81 دولت اصلاح‌طلب خاتمی از حل مشکلات اقتصادی مردم عاجز بود، شاهد پایین‌ترین نرخ مشارکت تا آن زمان بودیم و از طرفی، در سال۸۸ که دولت انقلابی با طرح‌هایی نظیر مسکن مهر، یارانه‌ها، سهام عدالت و... مشکلات زندگی مردم را حل کرده بود، شاهد بیشتر مشارکت در تاریخ انقلاب بودیم. نتیجه این می‌شود که 
شورای نگهبان و دیگر تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان نظام به‌هیچ‌وجه نباید فریب انگاره‌سازی و محاسبه غلط سهم‌خواهان را بخورند و قانون را به بهانه واهی افزایش مشارکت کنار بگذارند، واقعیت این است که همانند انتخابات مجلس مشارکت در انتخابات ریاست‌جمهوری نیز بالا نخواهد بود و مردم مثل گذشته اقبالی به صندوق‌های رأی نخواهند کرد؛ نه ازاین‌جهت که کاندیدای فلان حزب و قومیت و جنسیت تایید نشدند بلکه به این دلیل که سرمایه‌شان در بورس ذوب شده، آن هم با تخلف آشکار دولت جمهوری اسلامی!
این مساله صرفا از بالا به پایین و از طریق حکومت حل نمی‌شود بلکه خود مردم و از طریق اصلاح پایین به بالا باید در رفعش تلاش کنند. مردم باید بفهمند سیاست و قدرت جای فرصت دادن به محبوبیت‌های کاذب و شهرت نیست، بلکه جای حل مشکلات اساسی زندگی‌شان است، دوقطبی‌های کاذب اگرچه در کوتاه‌مدت باعث ایجاد هیجان و شور نشاط می‌شود لکن در بلندمدت وضعیتی چون وضعیت امروز را پدید می‌آورد. فلذا اگر یک جامعه ایده‌آل را خواهان هستند؛ به‌جای هیجان و قطب‌بندی‌ها با عقلانیت و 
حسب سوابق و برنامه نامزدها، رییس‌جمهور خود را انتخاب کنند.

captcha
شماره‌های پیشین