sobhe-no.ir
1184
چهارشنبه، ۱۲ خرداد ۱۴۰۰
13
«صبح‌نو» به بهانه پخش «زیرخاکی2» کارنامه هنری جلیل سامان را بررسی می‌کند

توازن بین فرم و محتوا

میلاد نجفی / چند شبی است که فصل دوم سریال «زیرخاکی» به نویسندگی و کارگردانی جلیل سامان به روی آنتن شبکه یک سیما رفته است. عمده فعالیت سامان در سال‌های اخیر در حوزه‌ سریال‌سازی برای تلویزیون بوده است. از سال‌ها پیش کارش را به‌عنوان نویسنده و فیلمساز شروع کرده بود. چند فیلم، مستند و سریال ساخته بود اما نقطه اساسی حرکتش در مسیر حرفه‌ای که نامش را به دیگران شناساند، مجموعه «ارمغان تاریکی» بود.

گزارش

هفت قصه از هفت پری زمینی برای تو

صبح نو

«صبح‌نو» به بهانه پخش «زیرخاکی2» کارنامه هنری جلیل سامان را بررسی می‌کند

توازن بین فرم و محتوا

میلاد نجفی / چند شبی است که فصل دوم سریال «زیرخاکی» به نویسندگی و کارگردانی جلیل سامان به روی آنتن شبکه یک سیما رفته است. عمده فعالیت سامان در سال‌های اخیر در حوزه‌ سریال‌سازی برای تلویزیون بوده است. از سال‌ها پیش کارش را به‌عنوان نویسنده و فیلمساز شروع کرده بود. چند فیلم، مستند و سریال ساخته بود اما نقطه اساسی حرکتش در مسیر حرفه‌ای که نامش را به دیگران شناساند، مجموعه «ارمغان تاریکی» بود.

یک سه‌گانه سخت
دهه فجر سال89 سریال «ارمغان تاریکی» به کارگردانی جلیل سامان به روی آنتن رفت و توانست مخاطبان زیادی را با خود همراه کند. نکته جالب درباره این مجموعه روایت قصه‌ای عاشقانه در بستر حوادث اوایل انقلاب و فعالیت‌های سازمان منافقین بود. کنار هم قرار دادن این دو مساله مهم کار ساده‌ای نیست. فیلمسازان کمتر به سراغ ورود به این حوزه می‌روند. فعالیت‌های سازمان منافقین، مناسبات‌شان و خشونت ذیل آن به‌قدری است که بسیاری از کارگردانان یا به سمتش نمی‌روند یا اگر بروند ترجیح می‌دهند به لایه‌های مختلف ورود نکنند. «ارمغان تاریکی» با آنکه اسم بزرگی را به‌عنوان بازیگر در تیتراژ نداشت توانست با استقبال زیاد مخاطبان 
مواجه شود. قصه دل‌نشین، کارگردانی خوب، بازی‌های قابل دفاع، موسیقی گوش‌نواز و... باعث شد تا سریال جلیل سامان به یکی از مجموعه‌های موفق سیما در حوزه انقلاب اسلامی تبدیل شود.
اما سریال بعدی او که گویای تلاش او برای تولید یک سه‌گانه در حوزه انقلاب اسلامی و سازمان منافقین بود، مجموعه «پروانه» بود. قصه مجموعه در اواخر دهه50 می‌گذرد و روایتگر داستان جوانی است که در سال‌های دهه50 با گروهی مبارز همراه شده و زندگی پرحادثه‌ای را تجربه می‌کند؛ بازهم یک عاشقانه دیگر در بستر حوادث اوایل انقلاب و با نگاهی به فعالیت‌های سازمان منافقین. «پروانه» نشان‌دهنده عزم سامان برای حرکت در یک مسیر مشخص بود. هرچند که «پروانه» نسبت‌به سریال قبلی‌اش روبه‌جلو نبود اما بااین‌حال بازهم «پروانه» خروجی موفقی داشت.
سومین سریال از سه‌گانه جلیل سامان «نفس» بود. این‌بار همان دغدغه‌ها و فضایی که در عین پیچیدگی‌های تولیدی، می‌توانست جذاب باشد. ناهید دختر دانشجویی است که با روزبه عضو سازمان مجاهدین، آشنا می‌شود. در بحبوحه وقایع انقلاب رازی در زندگی‌اش فاش می‌شود. او برای رسیدن به حقیقت حوادث پیچیده‌ای را پشت سر می‌گذارد. سومین مجموعه در ماه رمضان به روی آنتن رفت و به عقیده برخی از اهالی فن از ابعاد مختلف نسبت‌به «پروانه» جلوتر بود. سامان با «نفس» جایگاه و توانایی‌اش در ساخت درام را بیش‌ازپیش ثابت کرد.
 
آن روی دیگر سامان
پس از سه سریال موفق در حوزه انقلاب و فعالیت‌های سازمان منافقین، این‌طور تصور می‌شد که جلیل سامان ممکن است بخواهد مثل برخی از فیلمسازان یک ژانر و حال و هوا را تا سال‌های زیادی ادامه دهد. اما این کارگردان نشان داد که برایش دغدغه‌هایش مهم است و مسیر امکان تغییر دارد. گاه می‌تواند درام با رگه‌های حادثه بسازد و گاه قصه‌ای طنز. البته نقطه مشترک تمام آن‌ها دغدغه‌های شخصی کارگردان است. جلیل سامان در رمضان سال99 «زیرخاکی» را روی آنتن برد. این مجموعه تلویزیونی کمدی-تاریخی که مربوط به دهه‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰خورشیدی است، داستان مردی را به تصویر می‌کشد که به‌دنبال زیرخاکی می‌گردد. او در طی داستان درگیر مسائلی همچون؛ دستگیری به جرم پخش اعلامیه ضدشاه، کمک به برادرش در تعمیر موشک ارتش و... می‌شود. جالب است که در همه این موارد، او از ماجراهایی که حول تحول ایران رخ می‌دهند بی‌خبر و بی‌اعتناست و به کار خودش مشغول است. این مجموعه با استقبال مخاطبان همراه شد و حالا ادامه‌اش در «زیرخاکی2» به روی آنتن 
رفته است. این مجموعه ادامه داستان فصل نخست را روایت می‌کند که با خارج شدن فریبرز از مرز و آغاز جنگ ایران و عراق شروع می‌شود و این فصل نیز مانند فصل قبلی اتفاقات جالب و طنزی را برای خانواده فریبرز باغ‌بیشه به همراه دارد که از این اتفاقات می‌توان به: طلسم، پیداکردن خانه و… اشاره کرد.
 
کارنامه‌ای قابل احترام
راستش را بخواهید برای کارگردانی نه توانایی تکنیکی به‌تنهایی کافی است و نه دغدغه‌های شریف. یک کارگردان برای آنکه خروجی محصولاتش با استقبال همراه شود، باید هردوی این نکات را در خودش داشته باشد. هرچه بیشتر در یک فرد این دو مولفه پررنگ‌تر باشد، خروجی کارش موفق‌تر است. سریال‌های جلیل سامان چند ویژگی مشخص دارد. او دارای دغدغه‌هایی هدفمند در موضوع حوادث انقلاب است و برایش حرف و موضع دارد. در مرتبه بعد توانسته به‌خوبی حوادث را دراماتیزه کند به شکلی که در ذوق مخاطب نزند. او ضمنا نگاه ویژه‌ای به زنان دارد و خصوصا در سه‌گانه‌اش نقش محوری را به شخصیت‌های زن سپرده بود. یکی دیگر از نکات مربوط به سامان سختگیری‌اش در کار است که گاهی موجب طولانی شدن پروسه تولید کارهایش می‌شود اما نهایتا این 
طولانی بودن درجهت موفقیت محصول است. سیر کاری او در حوزه فیلمنامه‌نویسی نشان داده که غنای حرفه‌ای‌اش درحال رشد است و کمتر باگ یا حفره‌ای در مجموعه‌های او دیده می‌شود اما او در «زیرخاکی» ثابت کرده که کارگردانی تک‌وجهی نیست و در کنار تسلط بر درام‌های دهه شصتی، توانایی ساخت کمدی‌های جذاب را هم دارد. بررسی کارنامه حرفه‌ای جلیل سامان بیانگر این است که با فیلمسازی طرفیم که هم تکنیک می‌داند، هم برای کارش ارزش قائل است و هم در بین زرق‌وبرق هنرهای نمایشی اصولش را فراموش نکرده است. کارگردانی که تاکنون چند بازیگر چهره به سینما و تلویزیون معرفی کرده و توانایی زیادی در بازی گرفتن از بازیگران جوان دارد. جلیل سامان امروز کارگردانی است که باید به او احترام گذاشت.

captcha
شماره‌های پیشین