sobhe-no.ir
1175
یکشنبه، ۰۲ خرداد ۱۴۰۰
6
مهمانپرست در گفت‌وگوی تفصیلی با «صبح‌نو»:

اصرار به توافق، انتخاباتی است

جواد بخشی / یک دیپلمات ششدانگ است. با حساب و کتاب می‌نشیند و دقیق حرف می‌زند. به‌دنبال نشستن بر صندلی پاستور است و می‌گوید برای آینده کشور برنامه مدون و تیم متخصص دارد. 35سال خدمت در دستگاه سیاست خارجی از وی انسانی کارآزموده ساخته و حالا نامزد سیزدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری است. رامین مهمانپرست در گفت‌وگوی تفصیلی با «صبح‌نو» درباره مسائل مختلف گفت که شرح آن در زیر می‌آید:

صبح نو

مهمانپرست در گفت‌وگوی تفصیلی با «صبح‌نو»:

اصرار به توافق، انتخاباتی است

جواد بخشی / یک دیپلمات ششدانگ است. با حساب و کتاب می‌نشیند و دقیق حرف می‌زند. به‌دنبال نشستن بر صندلی پاستور است و می‌گوید برای آینده کشور برنامه مدون و تیم متخصص دارد. 35سال خدمت در دستگاه سیاست خارجی از وی انسانی کارآزموده ساخته و حالا نامزد سیزدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری است. رامین مهمانپرست در گفت‌وگوی تفصیلی با «صبح‌نو» درباره مسائل مختلف گفت که شرح آن در زیر می‌آید:

 شما قبل یا پس از اعلام احراز صلاحیت‌ها، از کاندیداتوری کناره‌گیری خواهید کرد؟
 قطعا خیر. کسانی کنار می‌روند که وابسته به یک جریان سیاسی سنتی کشور هستند. ممکن است به نفع همدیگر کنار بروند؛ زیرا می‌خواهند در دوقطبی دست برتر را داشته باشند، غیر از این دو جریان سنتی سیاسی که با یکدیگر رقابت می‌کنند، ما می‌خواهیم یک گفتمان جدید ملی و یک جریان فراجناحی را که می‌خواهد از همه نیروهای دلسوز کشور استفاده کند تشکیل دهیم. اسم دولت ما دولت «وحدت ملی» است، با گفتمان جدید می‌آییم.
 
یعنی نمی‌خواهید هیچ نسبتی با دو جریان اصلی کشور داشته باشید؟
از همه آن‌ها استفاده می‌کنیم. از نیروهای خوب آن‌ها استفاده می‌کنیم اما خیلی‌ها در کشور دو جریان اصولگرایی و اصلاح‌طلبی را قبول ندارند و عملکرد آن‌ها را مفید نمی‌دانند و افراد مفید هم دارند، آن‌ها را جذب خواهیم کرد. رویکرد دولت وحدت ملی «فراجناحی» است و از همه نیروهای دلسوز و متخصص در کشور استفاده خواهیم کرد. دولت وحدت ملی چند ویژگی دارد: تعداد افرادی که متعلق به جریانات سیاسی مختلف هستند، جناحی و حذفی چیده نشده است. تعداد خانم‌هایی که در کابینه هستند قابل توجه است. حداقل هفت عضو اصلی کابینه خانم هستند. از طرف دیگر، دید قومیتی خاص نداریم و از همه اقوام در کابینه ما هستند. از اهل تسنن هم در کابینه داریم. از همه کسانی که ایرانی هستند استفاده خواهیم کرد. دولت ملی تشکیل خواهیم داد و ایرانی بودن ملاک است.
 
 در صحبت‌ها فرمودید در انتقاد به وضع موجود و نارضایتی‌های موجود پا به عرصه انتخابات گذاشته‌اید، اگر بخواهید اصلی‌ترین عیب دولت فعلی را بگویید، به چه موضوعی اشاره خواهید کرد و آیا جلوی تکرار آن را نیز خواهید گرفت؟
به نظر من، دولت آقای روحانی «درد» مردم را درک نکرد. متوجه نیستند مردم در چه شرایط سختی زندگی می‌کنند. کسی که درد مردم را احساس نکند، خودبه‌خود انگیزه‌ای برای حل آن ندارد. بی‌تفاوتی و اطلاع‌نداشتن از وضعیت مردم بزرگ‌ترین اشکال دولت فعلی بود. فسادی که برخی بستگان اعضای اصلی دولت دارند، در بین مردم اثر بدی گذاشته است. مردم ما در زمان جنگ هم با کمبودها روبه‌رو بودند و تحمل می‌کردند؛ زیرا کمبود برای همه بود اما الان جوان ما می‌بیند که از اولین امکانات برخوردار نیست اما یکی فرزندان فلان مسوول، ماشین چندمیلیاردی سوار می‌شود و از امکانات فوق‌العاده‌ای برخوردار است. یک کارمند بازنشسته ما درگیر اجاره‌خانه است اما برخی مسوولان ما کاخ‌های چند میلیاردی یا چند صدمیلیاردی دارند.
 
دکتر مهمانپرست چهره شناخته‌شده سیاست خارجی است. این نقطه ضعف است یا نقطه قوت؟
اشکالی که در ذهن برخی مردم و مسوولان ممکن است باشد، این است که فکر می‌کنند کسانی که مسوولیت سیاست خارجی داشته باشند، مقام اجرایی در کشور به حساب نمی‌آیند. این درست نیست. ما وقتی سفیر می‌شویم، نماینده دولت و نماینده این نظام هستیم و برای همه پیگیری‌های اقتصادی، حقوقی، سیاسی و امنیتی مطلع خواهیم بود. پس شما باید از میزان توانایی‌های کشور اطلاع داشته باشید. در آن کشوری که به‌عنوان سفیر فعالیت می‌کنید، باید بدانید از چه راه‌هایی آن ضعف‌های داخلی را می‌توان برطرف کرد و چه فرصت‌هایی از داخل کشور می‌توان برای خارج از کشور ایجاد کرد. در واقع شما باید برنامه‌های اقتصادی را دانسته و دنبال کنید. در واقع سفرا رییس‌جمهور کوچک‌تر در آن کشور هستند.
 
 انتقادی که به آقای ظریف همواره بود، این بود که نمی‌تواند در سیاست داخلی موفق باشد و بیشتر در عرصه سیاست خارجی تبحر دارد؟
آقای دکتر ظریف تقریبا عمر سیاست خارجی‌شان تماما در بخش بین‌الملل بوده است؛ یک بخش مهمی‌ از آن در سازمان ملل در آمریکا بوده است، درصورتی که بسیاری از مدیران وزارت خارجه در سفارتخانه‌های مختلف کار دوجانبه کرده‌اند و بعد از هر دوره ماموریت که در ایران بوده‌ با فضای مسائل داخلی ایران آشنا بوده‌اند. من سه دوره در منطقه‌های مختلف دنیا سفیر بوده‌ام و کارهای دوجانبه را پیگیری کرده‌ام.
 
 پس شما نسبت‌به آقای ظریف از مسائل داخلی و مشکلات داخلی، مطلع‌تر هستید؟
بله. ضمن اینکه ما معتقدیم در سیاست خارجی، دیپلماسی اقتصادی باید سیاسی باشد. دیپلماسی اقتصادی در وزارت خارجه بسیار کمرنگ است.
 
 در حوزه سیاست خارجی با توجه به سابقه 35ساله‌ای که دارید، ضعف‌های سیاست خارجی دولت روحانی را چه می‌دانید؟ و چه اقداماتی انجام خواهید داد؟
مشکلی که الان مطرح است، بحث برجام و تحریم‌هاست. قطعا دولت بعدی اگر در اختیار بنده و دوستانم باشد، موضوع برجام را به‌شدت پیگیری کرده و سعی می‌کنیم در اولین فرصت تحریم‌ها را لغو کنیم.
 
 در قالب همین مذاکرات وین، این موضوع را مطرح کردید؟
قرار نیست مذاکره‌ای صورت بگیرد. قرار نیست موضوع جدیدی مورد بحث قرار بگیرد. توافقی امضا شده و آمریکا از آن خارج شده است، حالا دوباره می‌خواهد بازگردد. چارچوبی که مقامات ارشد نظام مشخص کرده‌اند، این است که همه تحریم‌ها که براساس فعالیت هسته‌ای علیه ما طراحی کرده‌اند، لغو شود و تحریم‌هایی که در دوره آقای ترامپ اضافه شده است نیز لغو شود اما در عمل باید ببینیم که واقعا تحریم لغو شده و روابط اقتصادی ما با سایر کشورها به‌صورت عادی درآمده است. در این صورت، ما همه تعهدات خود را دوباره باز خواهیم گرداند.
 
 مواضع مقامات آمریکایی و بایدن به شکلی است که گویا لغو تحریم‌ها قرار نیست اتفاق بیفتد و به نوعی زمانبر بودن مذاکرات را مطرح می‌کنند.
عده‌ای اصرار دارند که این مساله یعنی لغو تحریم در یک دوره زمانی خاص تا قبل از انتخابات شکل بگیرد و ممکن است بعد تبلیغاتی یا سیاسی و انتخاباتی داشته باشد؛ اگر شما برای این توافق عجله داشته باشید، ممکن است کمتر به منافع ملی توجه کنید. یعنی یک توافق صوری ناقص برایتان اولویت پیدا می‌کند.
 عده‌ای دنبال این هستند که به هر قیمتی است، این توافق زودتر انجام نشود؛ زیرا می‌گویند ممکن است رقیب بخواهد از آن استفاده کند و به بعد بیفتد. برنامه ما این است که منافع ملت را در نظر بگیریم، حتی اگر فردا تمام تحریم‌ها لغو و فشار از روی دوش مردم برداشته شود، باید انجام شود. اگر به هر دلیلی این کار زمان می‌برد، نباید عجله کرد. پس ما دنبال منافع ملی هستیم. در دولت آقای روحانی این توافق انجام‌پذیر نیست؛ یعنی زمان دولت کافی نیست. اگر در اختیار بنده و دوستانم باشد، تمام تلاش‌مان را خواهیم کرد تا در اولین فرصت تمام تحریم‌ها را لغو کنیم.
 
 به نظر شما آمریکایی‌ها تحریم‌ها را لغو خواهند کرد؟
بستگی دارد به چه شکلی وارد مذاکره شویم. تا موقعی که احساس کنند ما ضعیف هستیم و داریم خواهش می‌کنیم تا تحریم‌ها لغو شود، موضع آن‌ها سخت‌تر خواهد شد. اگر بدانند در کنار مذاکراتی که انجام می‌شود، برنامه‌هایی طراحی کرده‌اید و می‌خواهید نقاط آسیب‌پذیر خود را به‌سرعت برطرف کنید، به مردم کمک می‌کنید که از نظر معیشتی امیدوار باشند و بخش خصوصی را تقویت می‌کنید و روابط دوجانبه را با همه کشورها به‌سرعت گسترش می‌دهید، طور دیگری رفتار خواهند کرد.
 
 این موارد را ضعف سیاست خارجی فعلی می‌دانید؟
بله، ما در هشت‌سال گذشته بیش از حد لازم روی برجام متمرکز شده و از روابط دوجانبه و روابط با همسایگان غفلت کرده‌ایم. شما وقتی که بحث قرارداد ۲۵ساله ایران و چین را مطرح می‌کنید، کلی سروصدا می‌کند؛ زیرا برای مردم عجیب است و اصلا انتظار نداشتند چون نشنیدند. استراتژی سیاست خارجی ما باید استراتژی مشخص باشد. یعنی بدانیم در کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت با قدرت‌های بزرگ دنیا، چه می‌خواهیم بکنیم.
ما در کنار رابطه با چین، رابطه با آلمان را هم می‌خواهیم؛ درکنار رابطه با فرانسه، رابطه با روسیه را هم می‌خواهیم. ما در کنار رابطه بلندمدت با هند، رابطه با ایتالیا را هم می‌خواهیم؛ باید بدانیم چه می‌خواهیم.

 در هفته‌های اخیر شاهد انتشار فایل صوتی آقای ظریف بودیم. بخشی از آن راجع به همین ارتباط با روسیه بود. آقای ظریف به نظر شما در چه قالبی این تحلیل را دارد؟
جریانات سیاسی ما هنوز فکر می‌کنند ما در دوران جنگ سرد هستیم؛ یعنی باید به بلوک شرق متصل باشیم یا به بلوک غرب. اولا اگر فرض کنیم، می‌خواهیم با چین کار کنیم، معنی آن است که دیگر با اروپا نباید کار کنیم. بعضی‌ها فکر می‌کنند اگر می‌خواهیم در برجام درباره رابطه با غرب برنامه‌ریزی کنیم، دیگر نباید نیازی به روسیه و چین داشته باشیم. ما به‌دنبال منافع ملی هستیم و با هر کشوری که بتواند برخی از منافع ملی ما را تامین کند، رابطه خواهیم داشت. حتی آمریکا؛ اگر آمریکا دست از دشمنی با ملت ایران بردارد و حسن نیت خود را در چند مرحله به اثبات برساند که یکی از آن‌ها همین برجام است و نشان دهد که می‌خواهد با ما از موضع برابر و احترام وارد همکاری شود، با خود آمریکا هم می‌توانیم منافع ملی خود را تامین کنیم. چرا با عربستان رابطه خوبی نداشته باشیم؟ اگر سیاست خود را تغییر دهد، ما می‌خواهیم بهترین رابطه را با همسایگان داشته باشیم.
 
 ارتباط با منطقه در سیاست خارجی ما به نقطه چالشی تبدیل شده است که در هفته‌های اخیر با مفهوم میدان به نوعی بازتاب پیدا کرد. به نظر شما، بین دیپلماسی و میدان تقابل وجود دارد یا تعامل؟
کسانی که معتقدند دیپلماسی و میدان در مقابل یکدیگرند، تعریف درستی از دیپلماسی ندارند. در دنیای امروز دیگر دیپلماسی نمی‌تواند بدون داشتن منافع اقتصادی معنا پیدا کند، نمی‌تواند بدون داشتن راهکاری‌های فرهنگی کامل شود؛ نمی‌تواند جدای از دیپلماسی دفاعی، تعریف مناسبی داشته باشد. در واقع دیپلماسی از مولفه‌های مختلفی تشکیل می‌شود که بخشی از آن دفاعی است. یک بخش از آن دیپلماسی عمومی ‌است. بسته به کشورها و مولفه‌های مختلف این شرایط پررنگ‌تر یا کمرنگ‌تر می‌شود. در جایی باید دیپلماسی دفاعی پررنگ باشد تا منافع ملی استاندارد تامین شود و روابط سیاسی‌تان را شکل بدهد.
دیپلماسی به‌معنای کل از مولفه‌های مختلفی شکل گرفته که یکی از آن‌ها به اصطلاح امروزی‌ها اسمش میدان است؛ همه این‌ها باید یکدیگر را کامل کنند تا منافع ملی را تامین کنیم.
 
 آینده مذاکرات را چطور می‌بینید؟
به نظر من شوک‌های روانی بیشتر جنبه سیاسی و انتخاباتی دارد.
 
یعنی اتفاق مهمی ‌قرار نیست بیفتد؟
می‌خواهند یک بهره‌برداری سیاسی برای انتخابات داشته باشند. با چارچوبی که من از مذاکرات می‌دانم و با چارچوبی که از روند گذشته می‌دانم، اگر قرار باشد توافق بزرگ صورت بگیرد، بالاترین حد آن این است که آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها بگویند تمام تحریم‌ها را لغو خواهیم کرد. اگر این حرف را بزنند تازه موقع آزمایش این موضوع و راستی‌آزمایی است؛ تا ببینیم در عمل این اتفاق خواهد افتاد یا خیر؟ وقتی برجام اتفاق افتاد و زمانی که آقای اوباما و جان کری در توافق برجام در بالاترین حد پشتیبانی از آن بودند، در همان موقع تحریم‌ها در عمل برداشته نشد. بنده در اروپا سفیر بودم. آن موقع ما می‌خواستیم شرکت‌های لهستانی را به ایران بیاوریم تا پروژه‌های بزرگی را اجرا کنند. مراحل مختلف انجام می‌شد و در مرحله آخر، مثلا فاینانس انجام نمی‌شد، می‌گفتیم چرا؟ می‌گفتند که شرکت‌ها از تحریم آمریکا می‌ترسند. می‌گفتند که در عمل آنقدر موانع وجود دارد. می‌خواهند تحت عناوین دیگری گویا تحریم کنند. شرکت‌ها می‌ترسند. هر چه زمان می‌گذرد خواهیم دید که بیشتر خبرهایی که می‌دهند مبنی بر اینکه اتفاقی خواهد افتاد، بیشتر جنبه جنبش سیاسی و تبلیغاتی دارد.
 
 شما احراز صلاحیت نشوید چه خواهی کرد؟
ما باید تابع قانون باشیم. شورای محترم نگهبان سعی می‌کند در یک چارچوبی مصالح نظام را دنبال کند. قطعا ما در این چارچوب تابع خواهیم بود.
 
 اگر نکته پایانی دارید در خدمت شما هستیم.
دولت۱۴۰۰ ازلحاظ تعیین‌کننده بودن شرایط مردم و آینده کشور اهمیت دارد. امیدوارم دولتی روی کار بیاید که متفاوت از دولت‌های گذشته باشد. دولتی باید روی کار بیاید که دیگر دید حذفی و جناحی نداشته باشد و از همه جناح‌ها در کشور استفاده کند.

captcha
شماره‌های پیشین