sobhe-no.ir
1151
یکشنبه، ۲۹ فروردین ۱۴۰۰
13
جمشیدی در گفت‌وگو با «صبح‌نو»:

سیاست بر عالم اندیشه تسلط پیدا کرده است

مسئله اندیشه آغازگر بسیاری از تغییرات در تمام نهادها و نظام‌های جهان است و توجه به آن نه‌تنها می‌تواند بسیاری از موضوعات را حل کند، بلکه به رشد جامعه هم کمک شایانی می‌کند.

گزارش

آشتی 3طایفه در «مثل ماه»

صبح نو

جمشیدی در گفت‌وگو با «صبح‌نو»:

سیاست بر عالم اندیشه تسلط پیدا کرده است

مسئله اندیشه آغازگر بسیاری از تغییرات در تمام نهادها و نظام‌های جهان است و توجه به آن نه‌تنها می‌تواند بسیاری از موضوعات را حل کند، بلکه به رشد جامعه هم کمک شایانی می‌کند.

به همین منظور، توجه به این مقوله که وجه ارتباط با تمام موضوعات مهم حاکمیتی است از اهمیت بسیاری برخوردار است که باید موردمطالعه و توجه بسیار ویژه قرار گیرد و اندیشمندان این مقوله را باز کنند و موشکافانه به جزئیات آن بپردازند.
اهمیت پرداخت به جزییات توجه به مقولات سیاستی در اندیشه انقلاب اسلامی ما را بر آن داشت تا با مهدی جمشیدی، عضو هیات‌علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به گفت‌وگو بنشینیم.
وی درباره فقدان ساختار در حوزه اندیشه گفت: آنچه فعلا به چشم می‌آید و ذهن‌ها را به خود مشغول کرده بی‌ثباتی ساختاری است. بی‌ثباتی ساختاری ناشی از بی‌ثباتی اندیشه است مانند همین تلاطم‌های ساختاری که هم در مناقشه‌ها و گفت‌وگوهای نظام سیاسی مشهود است و هم در معیشت روزمره مردم. من تصور می‌کنم بخشی از این بی‌ثباتی ساختاری برمی‌گردد به بی‌ثباتی اندیشه‌ای یعنی با وجود گذشت بیش از چهار دهه نتوانستیم از نظر فکری و ایدئولوژیک مسیر مشخص چارچوب‌بندی‌شده‌ای را طراحی کنیم که در اثر بیرون‌زدگی‌ها، جامعه دچار تلاطم و تنش نشود. ریشه این چالش‌ها و بحران‌هایی که در دهه اخیر افزایش چشم‌گیری داشته است برمی‌گردد به سیال بودن حوزه اندیشه و جمهوری اسلامی باید به سمتی برود که مقدمات دینی و معرفی خودش را مشخص کند.
وی افزود: این نظام سیاسی که بیش از چهار دهه از آن گذشته، هرچه بیشتر پیش می‌رویم همه‌چیز به این بازمی‌گردد که چقدر توانستیم هویت خود را به‌عنوان ساختار سیاسی تثبیت کنیم. این اتفاق تا امروز نیفتاده، البته رهبر انقلاب تلاش‌هایی را داشتند و این تنها به این دلیل است که ایشان برای اندیشه و فکر جایگاه بالایی قائل هستند.
 
جلسات اندیشه‌های راهبردی رهبری آغازگر یک مسیر بود
عضو هیات‌علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ضمن تاکید بر توجه ویژه رهبر معظم انقلاب بر موضوع اندیشه گفت: سلسله جلسات اندیشه‌های راهبردی که ایشان در بیش از یک دهه گذشته شروع کردند و در حد چند جلسه ادامه پیدا کرد مقدمه بسیار خوبی بود که مسائل مختلفی در باب آزادی، خانواده، زن و ... موردبحث قرار گیرد؛ زیرا که این‌ها مسائلی علمی-سیاسی بود که وجه تمایز جمهوری اسلامی نیز هستند. ایشان تلاش می‌کردند که ما به سمت دوام‌یافتگی فکری حرکت کنیم و به‌جای تنها پاسخ به سوالات تکراری و نگاه تفریحی به انقلاب در جهت بسط و اجماع حرکت کنیم تا هرچه سریع‌تر ملاک‌های جمهوری اسلامی مشخص شود.
وی در ادامه تاکید کرد: سیاست آیت‌الله خامنه‌ای این بود که این موضوعات را در یک فضای باز و با عقلای جامعه و فرهیختگان در میان بگذارد که مبنای سیاست‌گذاری در جمهوری اسلامی باشد. این جلسات هم جنبه عملیاتی و دینی داشت و هم جنبه نمادین داشت و قطعا مؤثر می‌شد در سیاست‌گذاری البته بجز سخنرانی‌های ایشان، درس گفتارهای عمومی هم می‌توانند حامل این مضامین باشند.
جمشیدی یادآور شد: ما همچنان دچار فقر نرم‌افزاری و فکری هستیم. این ضعف از ابتدای انقلاب شکل گرفته و تا الان مانده است. شهید مطهری زمانی به آفات این مساله اشاره می‌کند؛ از جمله آن این است که ما نقشه‌راه نداریم و آرمان‌های‌مان مشخص نیست و نمی‌دانیم نظام سیاسی و ساختاری قرار است به کدام سمت‌وسو حرکت کند. حداکثر یک طرح کلی در ذهن رهبران نهضت است و جزئیات مشخص نیستند. ابتدا انقلاب متکی به یک ایدئولوژی اندیشه‌ای مکتوب نبود و قرار بود از ساختارهای معرفتی بیگانه استفاده کند اما این استفاده تبدیل به استفاده دائم شد و جایگزین شدند. مساله اول این است که باید اندیشه مخالف و غربی را که در متن حاکمیت نفوذ پیدا کرده است، کنار بگذاریم.
وی در ادامه افزود: مشکل دوم هم چندان سبک‌تر از مشکل اول نیست. این جابه‌جایی‌ها فکر می‌کنم که سخت و سنگین باشد؛ البته آفتی هم که خود نگاه‌های اندیشه‌ای به آن مبتلا هستند این است که اندیشه‌پردازی ما بسیار معطوف به امور غیرسیاسی بوده است، درحالی‌که باید از تراز عقل نظری و عملی هم نگاه کنیم و آن را هم صدرنشین بدانیم چون ما با یک بحث سیاسی روبه‌رو هستیم که نمی‌تواند با بحث‌های انتزاعی جامعه مقابله کند باید حتما نسخه‌ها و راهکارهای عملی داشته باشیم.
 
باید کفه عقل عملی را سنگین کنیم
عضو هیات‌علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی یادآور شد: همان اندازه که حکمت عملی تصویب شد، حکمت نظری هم قوت پیدا کرد و این ادامه پیدا کرد؛ الان باید کفه عقل عملی را سنگین کنیم و اندیشه انتزاعی نباید بیشتر از سهمش باشد و تمام نیروهای فکری به آن معطوف باشند. به‌دلیل اینکه ما در عالم انتزاع مومنانه فکر می‌کنیم اما ساختارها و سیاست‌ها در عالم سکولار به سر می‌بریم که این دوگانگی است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: اندیشه‌پردازی ما باید معطوف به عقل عملی و سیاست‌پردازی باشد. ما تصور می‌کنیم از آن زمان که رهبر انقلاب به دانشجویان و جوانان توصیه کردند تا زمینه‌سازی برای استقلال و استقرار دولت حزب‌اللهی انجام دهند اولویتی صدرنشین شده و آن این است که قطعا یکی از زمینه‌ها این است که نسخه حاکمیتی در میان باشد یعنی دعوت 
آیت‌الله خامنه‌ای صرفا مبنی بر جابه‌جایی اشخاص نیست چراکه مقدمه و پیش‌درآمدی است برای اتفاقات محتوایی و ساختاری، در اینجا مشخص می‌شود که ما نیاز به اندیشه بیشتر و بهتری داریم.
جمشیدی در پایان گفت: این نسخه دو فایده دارد. اول این است که جامعه را برای استقرار دولت جوان حزب‌اللهی به سمت خود جلب می‌کند و بعد از استقرار دولت این نسخه معضلات را از پیش پای آن برمی‌دارد. همین الان می‌دانید که فاخرترین جریان اندیشه‌ای سرگرم اشخاص هستند و این نشان می‌دهد که سیاست بر عالم اندیشه تسلط پیدا کرده است. درحالی‌که اندیشه باید غالب شود و خودش را متناسب با آن جلو ببرد، نه برعکس؛ بنابراین آنچه به ذهنم می‌رسد این است که مهم‌ترین اولویت اصحاب اندیشه این است که تلاش کنند تا نسخه حاکمیت دولت انقلابی را طراحی کنند یعنی بدانند دولت چه فهمی از مسائل دارد و چه راه‌حلی برای مشکلات دارند و ذهنیت جامعه را به این سمت سوق دهند.
 

captcha
شماره‌های پیشین