sobhe-no.ir
1099
چهارشنبه، ۲۴ دی ۱۳۹۹
6
سئول باید عزم خود برای آزادسازی پول‌های بلوکه شده تهران را نشان بدهد

پایان بهانه تحریم‌ها

توقیف نفتکش کره‌جنوبی در آب‌‌‌‌های خلیج‌فارس توسط نیروی دریایی سپاه، بار دیگر مساله پول‌های بلوکه‌شده ایران در این کشور را بر سر زبان‌ها انداخت و باعث شد تا هیات دیپلماتیک کره‌‌ای پس از مدت‌ها برنامه‌ریزی، مجبور به سفر به ایران شود و تلاش کند با رایزنی‌‌‌‌های سیاسی، ایران را به آزادی نفتکش خود مجاب کند. در مقابل، اصلی‌‌ترین مطالبه تهران از سئول، آزاد‌‌سازی هفت میلیارد دلار ارز بلوکه‌شده کشورمان است؛ ارزی که در صورت آزاد‌‌سازی، می‌تواند منابع خوبی برای تامین داروهای مورد نیاز ایران باشد.

اتحادیه اروپا منتظر دولت جدید آمریکا برای حل اختلاف ترکیه و یونان است

مدیترانه؛ نمادی تازه برای ناکارآمدی اروپا

سمیرا کریمشاهی / در هزاره سوم، حمله آمریکا به خاک عراق بدون کسب مجوز از شورای امنیت و عدم توانایی اتحادیه اروپا در فعلیت بخشیدن به کارآمدی برجام پس از خروج آمریکا از آن را می‌توان مهم‌ترین تکه‌های پازل ناکارآمدی نهادی دانست که آن را تکمیل کرده. دهه‌هاست حوادث در صحنه روابط بین‌الملل تأیید‌کننده این ادعا شده‌اند که زور و قدرت حرف اول را می‌زند و تا آنجایی که بتواند و به نفعش نباشد مچ ساختارهای قانونی را زمین می‌زند. و چنین مسأله‌ای روز‌به‌روز عدم‌کارایی نهادها و سازمان‌هایی از جمله سازمان ملل متحد را عریان‌تر ساخته. اما دور تازه این دومینوی ناکارآمدی را در تنش‌های شرق مدیترانه بر سر مالکیت منابع انرژی شاهد هستیم.

صبح نو

اتحادیه اروپا منتظر دولت جدید آمریکا برای حل اختلاف ترکیه و یونان است

مدیترانه؛ نمادی تازه برای ناکارآمدی اروپا

سمیرا کریمشاهی / در هزاره سوم، حمله آمریکا به خاک عراق بدون کسب مجوز از شورای امنیت و عدم توانایی اتحادیه اروپا در فعلیت بخشیدن به کارآمدی برجام پس از خروج آمریکا از آن را می‌توان مهم‌ترین تکه‌های پازل ناکارآمدی نهادی دانست که آن را تکمیل کرده. دهه‌هاست حوادث در صحنه روابط بین‌الملل تأیید‌کننده این ادعا شده‌اند که زور و قدرت حرف اول را می‌زند و تا آنجایی که بتواند و به نفعش نباشد مچ ساختارهای قانونی را زمین می‌زند. و چنین مسأله‌ای روز‌به‌روز عدم‌کارایی نهادها و سازمان‌هایی از جمله سازمان ملل متحد را عریان‌تر ساخته. اما دور تازه این دومینوی ناکارآمدی را در تنش‌های شرق مدیترانه بر سر مالکیت منابع انرژی شاهد هستیم.

مدت‌هاست اتحادیه اروپا و ناتو از حل منازعه میان ترکیه و بلوک یونان عاجز مانده‌اند. و گویا همه طرف‌ها منتظر دور تازه از سیاست‌خارجه دولت جدید آمریکا هستند تا بلکه بن‌بست را به نفع یکی از طرفین از بین ببرد.
از تلاش‌های ترکیه به منظور پیوستن به اتحادیه اروپا چندین دهه می‌گذرد اما همیشه با موانعی مواجه بوده که مهم‌ترین آن عدم رضایت کشورهای با نفوذ اتحادیه از جمله آلمان و فرانسه از پذیرفتن ترکیه به‌عنوان عضوی از اتحادیه‌شان است. هرچند آلمان در تنش اخیر سعی می‌کند بیشتر نقشی میانه را به عهده گیرد اما همواره به ترکیه با عنوان کشوری به دور از خط‌مشی‌های اروپایی نگریسته شده و غیر دانستن آن زمانی تشدید شد که کودتای نافرجام2016 موجی از سرکوب در داخل ترکیه را به همراه داشت و باعث افزایش تمرکزگرایی در ساختار قدرت ترکیه شد. بدین ترتیب اردوغان بیش از پیش دولت و کشورش را از دروازه اتحادیه به دور دید. اما ناسازگاری اتحادیه اروپا با آنکارا محدود به عضویت ترکیه نمی‌شود بلکه اقداماتی نظیر اعطای پناهندگی به اعضای جریان فتح‌الله گولن و حمایت پنهان و آَشکار از شبه نظامیان کردی که به طور دائم با ترکیه درگیر هستند، موجب نارضایتی این کشور شده و در تازه‌ترین مورد مسأله تنش مدیترانه است که اتحادیه به صراحت بارها از طرف یونانی حمایت کرده است. ژوزف بورل، مسوول سیاست‌خارجی اتحادیه اروپا در سخنرانی‌های متعدد خود مدعی شده اقدامات ترکیه ممکن است ما را ناچار به اعمال تحریم و محدودیت‌های اقتصادی علیه این کشور کند. در این میان می‌توان فرانسه را مهم‌ترین حامی یونان در خصومت با ترکیه دانست که حتی کار به دعواهای لفظی میان اردوغان و مکرون کشیده شد. البته این انتهای تقابل نبود و رقابت پاریس و آنکارا به غرب آسیا رسید و پای تنش مدیترانه‌ای به انفجار بیروت هم باز شد. اردوغان به فاصله کمی از حادثه بندر بیروت، معاون خود را راهی لبنان کرد. فؤاد اوکتای در دیدار با مقامات لبنانی از عزم آنکارا به جهت حمایت همه‌جانبه از لبنان سخن گفت و اعلام کرد ترکیه آمادگی دارد بندر مرسین را تا بازسازی بندر بیروت در اختیار لبنان قرار دهد. اما در این میان فرانسه با استفاده از مزیت نفوذ گسترده خود در میان گروه‌ها و احزاب لبنانی و حضور دو مرحله‌ای امانوئل مکرون در بیروت و یادآوری غیر‌مستقیم از تاریخ لبنان که با نقش فرانسه در هم تنیده شده باعث شد روند تحولات لبنان پس از انفجار بیش‌از هر بازیگر خارجی تحت الشعاع فرانسوی‌ها باشد و مکرون با چنین کنشگری برای آنکارا خط و نشانی کشید به این منظور که اجازه نخواهند داد دامنه نفوذشان به سواحل مدیترانه‌ای لبنان کشیده شود. اما چند روز گذشته دولت اردوغان میزبان سعد حریری، گزینه جدید نخست‌وزیری لبنان بود و در مورد آینده همکاری‌های بیروت-آنکارا تبادل نظر شد تا ترکیه صرفا  تماشاچی تغییرات لبنان نباشد. از طرفی همزمان با سفر کاظمی به پاریس، اردوغان از او برای سفر به ترکیه دعوت به عمل آورد. سفری که چند هفته گذشته انجام شد و آنکارا استقبال گرمی از نخست‌وزیر عراق داشت. اتحادیه اروپا صرفا  توانسته شاهد افزایش این تنش‌ها و تقابل‌ها باشد و جز تهدید به تحریم ترکیه ابزار موثری برای خواباندن شعله‌های آتش مدیترانه نداشته اما از طرفی تغییر دولت در آمریکا، ترکیه‌ای‌ها را به تکاپوی کاهش تنش‌ها انداخته تا ابزارهای تهدید بالقوه علیه کشورشان را از دستان بایدن دور نگه دارند. انعقاد قرارداد تجاری_اقتصادی با بریتانیا، گفت‌وگوی وزرای خارجه ترکیه و فرانسه به منظور دستیابی به راه‌حل عادی‌سازی روابط و مذاکره با آلمان برای حفظ نقش تعدیل‌کننده برلین همه در این چارچوب می‌گنجد که اروپا فاقد یک نقش تماما  مستقل از آمریکایی‌هاست و سایه تغییرات و تصمیمات واشنگتن بر سر آن‌هاست. وضعیت در ناتو هم بر همین منوال است. منزوی‌سازی ترکیه توسط اروپا محدود به اتحادیه اروپا نیست و سطحی از آن در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی(ناتو) دیده می‌شود. هرچند برخلاف اتحادیه اروپا در ناتو از سال‌1952 ترکیه به‌عضویت این سازمان در آمده اما بارها با دیگر اعضای این پیمان دچار چالش شده و در برهه‌هایی مانند بحران سوریه از عملکرد ناتو ابراز نارضایتی کرده. از طرفی اروپایی‌ها ابایی نداشته‌اند حتی به شکل غیر‌متعارف و خارج از عرف، دشمنی خود با ترکیه در قالب ناتو را آشکار کنند. به‌عنوان مثال حدود سه سال گذشته بود که در رزمایشی که برای نیروهای ناتو در نروژ مهیا شده بود، از تصاویر اردوغان و آتاتورک برای سیبل تیراندازی استفاده شد و دولتمردان ترکیه را چنان عصبانی کرد که این کشور را تا آستانه خروج از ناتو پیش برد.
اما همچنان ترکیه عضوی از ناتو است و همینطور یونان. احتمال رویارویی نظامی دو عضو ناتو که باهدف پشتیبانی نظامی اعضا از یکدیگر تشکیل شده، می‌تواند ضربه جدی به اعتبار آن وارد کند. به‌همین منظور است که ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو به دنبال نشاندن طرف‌های درگیر در مدیترانه پشت میز مذاکره است. ناتو به‌دنبال میانجی‌گری و ابتکاری است که هرچند موقت معضل مدیترانه را آرام کند. اما آغاز مذاکرات فنی میان هیات‌های یونانی و ترکیه‌ای به میزبانی ناتو پایان نامعلومی را داشته و سرنوشت آن با تعویق‌های متعدد مبهم است. فضای حاکم بر ناتو هم در کنشگری مقابل ترکیه تحت تأثیر آمریکا قرار دارد. ماجرای خرید سامانه اس400 روسی توسط ترک‌ها به شدت آمریکایی‌ها را عصبانی کرده و سعی می‌کنند از طریق ناتو و به بهانه عضویت ترکیه، آن را تبدیل به اهرم فشار علیه آنکارا به کار بگیرند. خرید سامانه‌روسی همواره هزینه سایه تحریم آمریکا را برای ترکیه به همراه داشته اما جریانی در آمریکا به‌دنبال اقدامی فراتر از تحریم‌اند رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا در دولت‌های بوش و اوباما، گفته است تحریم علیه ترکیه برای شروع خوب است اما بایدن باید فراتر عمل کند و حتی به فکر جدا کردن ترکیه از ناتو باشد. معضل مدیترانه شرقی تبدیل به استخوان لای گلوی ناتو شده و اعضای آن با پذیرش یکجانبه‌گرایی های آمریکا منتظر مانده‌اند تا ببینند کابینه جدید کاخ سفید چه تدبیری در مقابل ترکیه به کار خواهد گرفت که اکثر آن‌ها تمایل به افزایش فشار به ترکیه دارند.
تعبیر مقام معظم رهبری از وابستگی اروپایی‌ها به آمریکا با عنوان «اروپای آویزان آمریکا» صرفا  نمود یافته در ماجرای برجام نیست، و مسأله‌ای مانند تنش‌های شرق مدیترانه میان بلوک اروپا و ترکیه حاکی از آن است که دولت‌های اروپایی عاجز از حل و فصل مشکلات مشترک خود در حوزه سیاست‌خارجی هستند و به معادله‌چینی یا به تعبیر بهتر تعیین تکلیف نیروی سوم یعنی آمریکا وابستگی دارند. در چنین وضعیتی کارآمدی نهادی از جمله سازمان ملل، اتحادیه اروپا و ناتو در مسائل بین‌المللی به‌ویژه وجهه حقوقی آن روز‌به‌روز بیشتر زیر سؤال می‌رود.

captcha
شماره‌های پیشین