sobhe-no.ir
1077
دوشنبه، ۲۴ آذر ۱۳۹۹
11
گفت‌وگو با تهیه‌کننده و مجری برنامه سینمایی شبکه چهار

خواب زمستانی برنامه‌های سینمایی تلویزیون

در شاخه‌های مختلف هنر، سینما همواره یکی از جذاب‌ترین و پرمخاطب‌ترین‌ها بوده است. به‌همین‌خاطر و باتوجه به علاقه جامعه ایرانی به سینما، تلویزیون در دوره‌های مختلف سعی کرده با تولید و پخش برنامه‌های تخصصی در حوزه سینما، مخاطبانش را با اخبار و اتفاقات سینمای ایران آشنا و از طرفی براساس سیاست‌های کلی فرهنگی کشور ذائقه آن‌ها را هدایت کند. در دوره‌های مختلف برنامه‌هایی در این زمینه ساخته شده است. اما شروع جدی برنامه‌‌‌سازی در حوزه سینما با بخش گفت‌وگوی سینمای برنامه «دو قدم مانده به صبح» بود. مجری مستر برنامه، محمد صالح‌اعلا و مجری‌-کارشناس برنامه، فریدون جیرانی بود. ​​​​​​چهارشنبه‌شب‌ها فریدون جیرانی مقابل مهمانان می‌نشست و درباره سینما گفت‌وگو می‌کرد. ذهن جیرانی در حوزه تاریخ سینما بسیار غنی بود. همین باعث شد که برنامه هنری شبانه شبکه چهار مخاطب زیادی پیدا کند.

صبح نو

گفت‌وگو با تهیه‌کننده و مجری برنامه سینمایی شبکه چهار

خواب زمستانی برنامه‌های سینمایی تلویزیون

در شاخه‌های مختلف هنر، سینما همواره یکی از جذاب‌ترین و پرمخاطب‌ترین‌ها بوده است. به‌همین‌خاطر و باتوجه به علاقه جامعه ایرانی به سینما، تلویزیون در دوره‌های مختلف سعی کرده با تولید و پخش برنامه‌های تخصصی در حوزه سینما، مخاطبانش را با اخبار و اتفاقات سینمای ایران آشنا و از طرفی براساس سیاست‌های کلی فرهنگی کشور ذائقه آن‌ها را هدایت کند. در دوره‌های مختلف برنامه‌هایی در این زمینه ساخته شده است. اما شروع جدی برنامه‌‌‌سازی در حوزه سینما با بخش گفت‌وگوی سینمای برنامه «دو قدم مانده به صبح» بود. مجری مستر برنامه، محمد صالح‌اعلا و مجری‌-کارشناس برنامه، فریدون جیرانی بود. ​​​​​​چهارشنبه‌شب‌ها فریدون جیرانی مقابل مهمانان می‌نشست و درباره سینما گفت‌وگو می‌کرد. ذهن جیرانی در حوزه تاریخ سینما بسیار غنی بود. همین باعث شد که برنامه هنری شبانه شبکه چهار مخاطب زیادی پیدا کند.

پیدایش ‌برندی به نام «هفت»
در همان ایام بود که فریدون جیرانی در شبکه سه سیما برنامه تخصصی سینمایی هفت را به روی آنتن برد. این برنامه که جمعه‌ها به‌صورت زنده پخش می‌شد، به سرعت در بین مخاطبان و اهالی سینما شناخته شده و جایش را باز کرد.
 با اتمام فعالیت جیرانی در هفت، تیم‌های دیگری تولید این برنامه را برعهده ‌گرفتند؛ محمود گبرلو، بهروز افخمی و حالا محمدحسین لطیفی. از هفت خنثی در دوره گبرلو تا برنامه پرسروصدای دوره افخمی هرکدام شیوه خودشان را داشتند؛ البته با تمام مشکلات دارای مخاطب قابل‌توجهی بودند.
 
ماکتی از هفت
مدت‌هاست هفت توسط لطیفی اجرا می‌شود و تهیه‌کننده ثابتی دارد اما انگار نمی‌خواهند یا نمی‌شود که هفت یک برنامه تاثیرگذار باشد. هفت که زمانی یک برنامه جریان‌ساز در سینما بود، حالا به یک محصول کم‌رمق و بی‌خاصیت تبدیل شده که گویا روی دست مدیران سیما مانده و رویشان نمی‌شود تعطیلش کنند.
هفت به‌صورت تولیدی و در ساعات پایانی شب به روی آنتن می‌رود؛ بحث‌های تکراری با مهمانان تکراری. دیگر خبری از چالش‌های سازنده در هفت نیست. ظاهرا سیاست مدیران بر این بوده که هفت باشد اما فقط در حد یک نام.

 دیگر برنامه‌ها
در این بین بهروز افخمی به شبکه پنج رفت و نقد سینما را اجرا کرد؛ اما در دوره جدید به واسطه درگیر شدن برای ساخت سریالش، دیگر نتوانست مثل گذشته در نقد سینما باشد. نقد سینما به‌لحاظ زمان پخش وضعیت بهتری از هفت دارد اما شبکه‌ای که بستر پخشش است، مجال رشد را به آن نمی‌دهد؛ اما سومین برنامه سینمایی تلویزیون مربوط به شبکه چهار است. شبکه چهار به سیاق برنامه دو قدم مانده به صبح، مجموعه برنامه «شب‌های هنر» را به روی آنتن
 برده است.
 یکی از شب‌های این برنامه مربوط به سینماست. تهیه‌کننده آن مسعود امجدیان و مجری‌اش جابر قاسمعلی است. قاسمعلی از فیلمنامه‌نویسان قدیمی سینما و تلویزیون است. برای آشنایی با این برنامه سینمایی با جابر قاسمعلی و مسعود امجدیان گفت‌وگویی انجام دادیم که در ادامه می‌خوانید.
 
مجری نیستم!
    چه شد که برای اولین‌بار اجرا در یک برنامه تلویزیونی را قبول کردید؟
حدود سال ۹۰ بود که برنامه‌ای به نام نقطه عطف را به آقای سیفی‌آزاد پیشنهاد دادم. آقای سیفی‌آزاد در آن موقع مدیر گروه فیلم و سریال شبکه چهار بود. چیزی شبیه به برنامه هفت بود اما به‌طور اختصاصی مربوط به فیلمنامه بود. نهایتا  آن برنامه به سرانجام نرسید و گذشت و رسید به ایام کرونای امسال که من یک برنامه لایو اینستاگرامی به راه انداختم. در این لایوها با سینماگران
 گفت‌وگو می‌کردم.


     دیگر خبری از ساخت نقطه عطف برای تلویزیون نشد؟
بله، آقای سیفی‌آزاد با من تماس گرفت تا این برنامه که به‌صورت اینترنتی بود را به تلویزیون بیاورم. ابتدا فکر می‌کردم پیشنهاد ایشان به من صرفا  سردبیری برنامه است اما بعدا  متوجه شدم هدف او این است که من خودم برنامه را اجرا هم بکنم. با آقای سیفی‌آزاد، آقای نوروزی و مسعود امجدیان، تهیه‌کننده برنامه، جلساتی را برگزار کردیم. ازآنجایی‌که خودم را مجری نمی‌دانم، ترجیح می‌دادم که مجری برنامه کس دیگری باشد.
 
    پس چه شد که نهایتا اجرا را قبول کردید؟
واقعا  خودم را مجری نمی‌دانم و فاصله زیادی با مجریان کاربلد تلویزیون دارم. نهایتا  به دلیل اصرار و تاکید دوستانم اجرای این برنامه را قبول کردم.
 
    در انتخاب سوژه و مهمان چه نقشی داشته و اصولا چه اولویت‌هایی دارید؟
در همان جلسات اولی که با دوستان داشتم، بنده فرم‌ها و ایده‌های مختلفی را ارائه دادم. خروجی این جلسات توافق روی یک ایده و فرم شد و قرار شد براساس آن، سوژه‌ها و مهمانان را انتخاب و دعوت کنیم. دعوت از مهمانان برعهده من گذاشته شد. همانطور که در سوال قبل از بی‌تجربگی‌ام در اجرا گفتم، این‌بار هم همان بی‌تجربگی به سراغم آمد و مسوولیت دعوت مهمانان را قبول کردم! اصلا فکر نمی‌کردم دعوت از مهمان اینقدر کار سختی باشد.

    درباره اولویت‌های برنامه توضیح می‌دهید؟
چند نکته است که در انتخاب و دعوت مهمانان برای ما مهم است. دارابودن جایگاه حرفه‌ای در سینما، اشراف به موضوع بحث و توانایی گفت‌وگو در آن حوزه از جمله نکاتی است که در انتخاب مهمانان مدنظر داریم. طبیعتا این مساله دایره گزینه‌ها را محدود كرده و از طرفی تمایل نداشتن برخی دوستان برای شرکت در برنامه هم مشکلات را مضاعف می‌کند.

    تفاوت اجرا و حضور مقابل دوربین در قامت یک نویسنده چیست؟
قاعدتا  حضور در قامت یک کارشناس با حضور به‌عنوان مجری تفاوت زیادی دارد. من خودم را کارشناس سینما و فیلمنامه‌نویسی می‌دانم اما خودم را یک مجری نمی‌دانم. اجرا را صرفا از روی دوستی با آقای سیفی‌آزاد پذیرفتم. این را در نظر بگیرید که فیلمنامه‌نویسانی داریم که کارشناس این حوزه نیستند؛ فیلمنامه‌نویسانی که همزمان کارشناس و مدرس هم باشند، خیلی زیاد نیستند. از آنجایی که سال‌ها کار نقد فیلم انجام داده‌ام، طبیعتا به این حیطه آشنایی دارم و فکر می‌کنم توانایی کارشناسی دارم.
 
    بابت دعوت از مهمانان چالش‌های زیادی دارید؟
بله، بسیار زیاد! به قول حضرت حافظ «شرح این هجران و این خون جگر، این زمان بگذار تا وقت دگر».

    روند برنامه را تا به امروز چطور ارزیابی می‌کنید؟
شخصا آدم تلخ و واقع‌بینی هستم و حس می‌کنم هنوز به استاندارد لازم نرسیده‌ایم. در این ۱۰جلسه که از شروع برنامه گذشته، هنوز لم کار به عنوان مجری دستم نیامده است. شاید این‌ها تجربه‌ای باشد که من در برنامه‌های بعدی بتوانم از آن‌ها استفاده بکنم. تا الان سکته‌هایی در طول برنامه داشته‌ایم. طبعا برای این مشکلات خودم را مقصر می‌دانم. امیدوارم در آینده روند رو به رشدی داشته باشیم و مخاطب را راضی کنیم.
 
مخاطب مشخصی داریم
    از چه زمانی وارد کار تهیه‌کنندگی شدید؟
ورود من به حوزه تصویر قبل از هر چیز با تصویربرداری و تدوین شروع شد؛ البته بدون اینکه بدانم قدم در چه مسیری می‌گذارم، ولی وقتی دیدم با همه وجودم به رسانه، خصوصا سینما علاقه‌مندم، شروع به مطالعه در حوزه هنر و سینما کردم. نهایتا سال 94 در مجله تصویری علوم انسانی «سیمافکر» برای اولین‌بار به صورت جدی تولید برنامه را آغاز کردم. آن‌زمان در سیمافکر برنامه «دریچه» را با بودجه‌ای بسیار اندک تولید می‌کردم. طراحی دکور، نورپردازی، تصویربرداری، تدوین و کارگردانی برنامه با خودم بود. موفقیت آن کار کوچک باعث شد دو سال بعد همکاری خود را با برنامه «کیوسک» شبکه سه در مقام تدوینگر آغاز کنم. حدود یک‌سال بعد با اعتماد آقای «نوروزی» مدیر گروه ادب و هنر شبکه چهار، تهیه‌ برنامه «شب معماری» به بنده سپرده شد. قبل از تهیه برنامه «شب سینما و تئاتر» نیز، کارگردانی برنامه «از نو» شبکه افق را بر عهده داشتم.
    برنامه شما چه نسبت و شباهتی با برنامه‌های پیشین شبکه چهار دارد؟
برنامه شب‌های سینما به نوعی امتداد برنامه «دو قدم مانده به صبح» و «چشم شب روشن» است؛ اما نظر بنده که ممکن است نظر مدیران شبکه نباشد، این است که جز دو سری اولی که نام بردم، شب‌های هنر در هر دوره مدیریتی و با توجه به وضعیت حاکم بر هنر در آن دوره، شکل و ماهیتی کاملا متفاوت داشته است. تشابه را صرفا در حد برخی خصوصیات ظاهری برنامه می‌دانم، ولی در محتوا به نظرم وضع دیگری داریم.
 
    مثال می‌زنید؟
در مورد «دو قدم مانده به صبح» و «چشم شب روشن» سخن زیادی نمی‌توانم عرض کنم اما شاید بتوان گفت که آن دو برنامه کمتر به سمت چالش می‌رفتند و محتوای برنامه طوری طراحی شده بود که بیشتر به معرفی شخصیت‌ها و گفت‌وگوهای کلی در موضوعات مختلف هنر می‌پرداختند، ولی از زمانی که «شب‌های هنر» شروع به کار کرد، گفت‌وگوها چالشی‌تر شد و بیشتر به مسائل روز هنرها می‌پرداخت.
در زمان ما شروع برنامه همزمان با فراگیری کووید19 بود، خصوصا در شب سینما و تئاتر، از آنجا که صحنه اصلی از هرگونه تولید و اجرایی خالی شده بود، اکران‌ها متوقف و اجراها عمدتا تعطیل شده بودند و عملا امکان پرداختن به موضوعات روز را نداشتیم چون موضوع روزی در کار نبود؛ بنابراین در میز سینما کاملا و در میز تئاتر عمدتا به سراغ موضوعات تخصصی رفتیم؛ هرچند در میز تئاتر چندین جلسه در مورد مشکلات اهالی تئاتر در دوران کرونا بحث شد و این شاید تنها پیوند ما با مسائل روز این دو هنر بود.

    انتخاب مجریان به چه صورت بوده است؟
ما گزینه‌های مختلفی را بررسی کردیم؛ از منتقدان سینما و خبرنگاران تئاتر تا کارگردانان و نمایشنامه‌نویسان، اما در نهایت با مشورت اتاق فکر برنامه تصمیم بر آن شد که گزینه‌هایی را پیگیری کنیم که با توجه به مسیر برنامه که قرار بود بر ریلی تخصصی حرکت کند، توانایی مدیریت میزها با مهمانان و موضوعات تخصصی را داشته باشند. نهایتا از میان گزینه‌های موجود، آقای قاسمعلی که از نویسندگان خوب سینما و تلویزیون هستند و آقای ایوب آقاخانی كه بازیگر، کارگردان و نویسنده خوب تئاترند، قبول زحمت ‌کردند و اجرای این دو میز را پذیرفتند.

    انتخاب سوژه‌ها و موضوعات چگونه است؟
همانطور که عرض کردم، برنامه ما در شرایط فراگیری کرونا و تعطیلی سینما و تئاتر شروع شد؛ بنابراین خواه‌ناخواه نمی‌توانستیم به موضوعات روز و ژورنالیستی بپردازیم. از طرفی برنامه‌های مشابه برنامه ما به قدر کافی به مسائل جنجالی پرداخته بودند؛ لذا تصمیم گرفتیم که با رویکردی تخصصی میزها را دنبال کنیم. هرچند میز تئاتر گاهی به مساله معیشت هنرمندان و جشنواره تئاتر فجر پرداخت اما باز موضوعات تخصصی غلبه داشتند. در میز سینما یکسره با پیشنهاد آقای قاسمعلی به سراغ موضوع فیلمنامه رفتیم. در قسمت‌های مختلف با حضور نویسندگان و فیلمسازان سینما، ابعاد مختلف فیلمنامه را در سطح قهرمان، تحول شخصیت، شخصیت مدرن و... پیگیری کردیم و در ادامه هم همین روند را ادامه خواهیم داد. متاسفانه برنامه‌های سینمایی در سال‌های گذشته به‌نوعی فضا را مسموم کرده بودند و با تبدیل برنامه به یک شوی سیاسی از هدف اصلی که کمک به ارتقای سینماست، دور شده بودند كه ما سعی کردیم این روند را احیا کنیم. به جرات می‌توان گفت در میز سینمای ما جز درباره موضوعات تخصصی سینما از چیز دیگری سخن به میان نمی‌آید. اگر گاهی نقدی هم می‌کنیم، نه در جهت تخریب و جنجال که در جهت کمک به سینما و اهالی آن است.

    مخاطب هدف شما کیست؟
رسیدن به تصمیم درباره مخاطب برنامه کار ساده‌ای نبود و نیست. ما باید نقطه‌ای را انتخاب می‌کردیم که علاوه بر حرفه‌ای‌ها و متخصصان سینما و تئاتر، دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه نیز بتوانند بحث‌ها را پیگیری کنند؛ گاهی موفق بودیم. گاهی هم نه، ولی مساله را با مشخص ‌کردن این سه دسته که عرض کردم، یعنی متخصصان سینما و تئاتر، دانشجویان(هنرجویان) و علاقه‌مندان به این حوزه تا حدی حل کردیم. پذیرفتیم که ما در شبکه چهار سیما برنامه می‌‌‌سازیم و مخاطبان این شبکه انتظاراتی متفاوت از شبکه‌های دیگر از ما دارند؛ لذا موضوعات و نحوه اداره بحث تخصصی است اما با ادبیاتی که برای مخاطب کمتر متخصص نیز قابل پیگیری باشد.

مسعود امجدیان : برنامه شب‌های سینما به نوعی امتداد برنامه «دو قدم مانده به صبح»  و «چشم شب روشن» است؛ اما نظر بنده که ممکن است نظر مدیران شبکه نباشد، این است که جز دو سری اولی که نام بردم، شب‌های هنر در هر دوره مدیریتی و با توجه به وضعیت حاکم بر هنر در آن دوره، شکل و ماهیتی کاملا متفاوت داشته است

جابر قاسمعلی: من خودم را کارشناس سینما و فیلمنامه‌نویسی می‌دانم اما خودم را یک مجری نمی‌دانم. اجرا را صرفا از روی دوستی با آقای سیفی‌آزاد پذیرفتم. این را در نظر بگیرید که فیلمنامه‌نویسانی داریم که کارشناس این حوزه نیستند؛ فیلمنامه‌نویسانی که همزمان کارشناس و مدرس هم باشند، خیلی زیاد نیستند 

captcha
شماره‌های پیشین