sobhe-no.ir
1051
یکشنبه، ۱۸ آبان ۱۳۹۹
11
گفت‌وگوی «صبح‌نو» با سیاوش صفاریان‌پور

برای ترویج علم به دنبال زبان جدیدی هستیم

سیاوش صفاریان‌پور به‌عنوان یکی از نفرات اصلی برنامه‌‌‌سازی تلویزیون در حوزه علم است. او بعد از ساخت و حضور در برنامه‌های مختلف و در جایگاه‌های متفاوت این شب‌ها در رادیوجوان «رادیوم» را اجرا می‌کند. به گفته صفاریان‌پور، این برنامه به سفارش رادیوجوان است که برای پخش در ساعات پایانی شب تولید شده و در ساعت ۱۱ تا ۱۲ شب به مفاهیم علمی می‌پردازد. در این شماره با صفاریان‌پور در خصوص «رادیوم»، جدایی از برنامه «اتفاق»، و سایر فعالیت‌هایش به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید.

صبح نو

گفت‌وگوی «صبح‌نو» با سیاوش صفاریان‌پور

برای ترویج علم به دنبال زبان جدیدی هستیم

سیاوش صفاریان‌پور به‌عنوان یکی از نفرات اصلی برنامه‌‌‌سازی تلویزیون در حوزه علم است. او بعد از ساخت و حضور در برنامه‌های مختلف و در جایگاه‌های متفاوت این شب‌ها در رادیوجوان «رادیوم» را اجرا می‌کند. به گفته صفاریان‌پور، این برنامه به سفارش رادیوجوان است که برای پخش در ساعات پایانی شب تولید شده و در ساعت ۱۱ تا ۱۲ شب به مفاهیم علمی می‌پردازد. در این شماره با صفاریان‌پور در خصوص «رادیوم»، جدایی از برنامه «اتفاق»، و سایر فعالیت‌هایش به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید.

چطور اسم «رادیوم» برای این برنامه انتخاب شد؟
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های تولید برنامه رادیویی و تلویزیونی، انتخاب اسم برنامه است. نتیجه جلساتی که میان برنامه‌سازان و مدیران شهری برگزار شد، انتخاب این نام بود. اسم «رادیوم» انتخاب درستی است. در واقع به نظر می‌رسد که ما برند جدیدی را با ورود «رادیوم» به رادیو اضافه کرده‌ایم. کلمه «رادیوم» نسبت نزدیکی با رادیو دارد. از طرفی «رادیوم» یکی از عناصر جدول تناوبی مندلیف با عدد اتمی ۸۸ است؛ رادیوجوان هم روی موج ۸۸ اف‌ام پخش می‌شود. این عنصر توسط ماری کوری کشف شد و در مقایسه با دیگر عناصر جدول مندلیف مدت زمان کمتری از کشف آن می‌گذرد. داستان کشف این عنصر که بخش مهمی از علم مدرن 
به حساب می‌آید برای ما بسیار جالب بود. تمام این موارد منجر به انتخاب اسم «رادیوم» شد.
 
با توجه به سابقه اجرا و برنامه‌‌‌سازی شما در رادیو و تلویزیون، برنامه «رادیوم» ویژگی‌های مثبت و تکامل‌یافته‌تری نسبت به برنامه‌های پیشین‌تان دارد.
امروز برای پاسخ دادن به این سوال کمی زود است زیرا ما در ابتدای راه هستیم. نکته‌ای که می‌تواند «رادیوم» را از دیگر برنامه‌ها متمایز کند، شیوه پرداختن آن به موضوعات است که پیوند مستقیمی با رسانه دارد. ما می‌دانیم که رادیو رسانه‌ای گرم است. مخاطبان رادیو جوان هم متفاوت از دیگر شبکه‌های رادیویی هستند. همچنین این نکته را هم می‌دانیم که رادیو در مقایسه با تلویزیون مخاطبان کمتری دارد؛ پس تمام تلاش ما این است که برنامه‌ای تولید کنیم تا متناسب با جذابیت‌های خاص شبکه رادیویی جوان باشد و ازطرفی مناسب پخش در بازه زمانی ۱۱ شب؛ در عین حال مانند برنامه‌های علمی گذشته به‌روز بودن موضوعات و وفاداری به مفاهیم علمی اهمیت زیادی برای ما دارد. ما به دنبال زبان جدیدی برای ترویج علم هستیم که نمی‌دانم به خلق این زبان می‌رسیم یا نه؟ چالش اصلی من در «رادیوم» در مقایسه با دیگر برنامه‌های علمی که تولید کرده‌ام، مواجهه با مخاطب جوان است. این مخاطب باید دلیل کافی برای شنیدن ما را پیدا کند و این کار را برای ما سخت می‌کند.

بحث‌هایی میان شما و مدیر شبکه چهار در توییتر 
به وجود آمد و اظهارنظرهای متفاوتی مطرح شد.
 متفاوت از پاسخ‌های مطرح‌شده بود. بحث‌های ناخواسته‌ای در توییتر اتفاق افتاد که من چندان رغبتی برای ادامه آن نداشتم. همچنین حدس می‌زنم مدیر شبکه چهار نیز راغب به انجام این بحث‌ها در توییتر نبود. در هر حال مجادله تصادفی اتفاق افتاد که حاصل چندانی هم نداشت. 

ما به دنبال زبان جدیدی برای ترویج علم هستیم که نمی‌دانم به خلق این زبان می‌رسیم یا نه؟ چالش اصلی من در «رادیوم» در مقایسه با دیگر برنامه‌های علمی که تولید کرده‌ام، مواجهه با مخاطب جوان است. این مخاطب باید دلیل کافی برای شنیدن ما را پیدا کند و این کار را برای ما سخت می‌کند


این سوال و جواب‌ها از آنجا شکل گرفت که برای من عجیب بود تا حقیقت به شکل دیگری نشان داده شود. حقیقت واضح و روشن این است که هر رسانه‌ای در هر زمانی اگر بخواهد کاری را انجام دهد، می‌تواند اما اینکه می‌گویند: «برنامه «آسمان شب» می‌توانست ادامه پیدا کند اما تهیه‌کننده یا من راغب به ادامه آن نبودیم، خلاف واقع است». 
در حقیقت  شبکه چهار تمایلی به ادامه برنامه «آسمان شب» نداشت. اینکه می‌گویند ما می‌خواستیم ادامه دهیم و شما نخواستید، شبیه شوخی است. واقعیت این است که اگر رسانه‌ای بخواهد برنامه‌ای ساخته شود، مذاکراتی برای بقای آن انجام می‌دهد. همیشه به دلیل نوع مخاطبان شبکه چهار، محبوبیت برنامه و اینکه عامل زایش یک اتفاقی جدید بود، بدون اینکه تمنای مالی داشته باشم در آن حضور پیدا می‌کردم. ما با عشق و علاقه برنامه را پیش می‌بردیم اما مساله اصلی، عدم‌تمایل شبکه نسبت به ادامه پیداکردن این برنامه بود. مصداق بارز آن هم برنامه مشابهی بود که بعد از تعطیلی «آسمان شب» تولید شد. من در جایگاه قضاوت نیستم اما گذشت زمان ثابت می‌کند که برنامه تولیدشده فعلی هم نتوانسته اتفاق جدیدی را رقم بزند و جایگزین «آسمان شب» شود. واقعیت این است که «آسمان شب» یک جریان برنامه‌‌‌سازی در تلویزیون بود؛ جریانی که در نتیجه آن مخاطبان علاقه‌مند کم‌کم به کارشناسان برنامه تبدیل شدند. «آسمان‌شب» نه‌تنها مورد توجه مخاطبان داخلی قرار گرفت بلکه در خارج از ایران هم مورد تحسین واقع ‌شد؛ حتی بولتن اتحادیه بین‌المللی نجوم در مورد آن مطلبی منتشر کرد. «آسمان شب» تجربه رسانه‌ای موفقی بود که توقف آن به هر دلیلی یا بهتر بگویم به هیچ دلیلی برای رسانه‌ای مانند تلویزیون که به شدت به دنبال جذب مخاطب است، مقرون به‌صرفه نبود.

 در مورد تجربه متفاوت تولید پادکست «هاگیر واگیر» توضیح دهید.
تولید پادکست «هاگیر واگیر» برای من تجربه بسیار متفاوتی است. بعد از اینکه پاندمی کرونا اتفاق افتاد و متوجه شدم که بخشی از زندگی ما در اثر این اتفاق تحت تاثیر قرار می‌گیرد، به این فکر کردم که در روزهایی که مردم در قرنطینه و در خانه هستند، فضای سرگرم‌کننده‌ای برای آنها بسازم. در سال‌های اخیر تولید پادکست را تجربه کرده بودم. در این کار سراغ محمدرضا نوروزی و محمدرضا ماندنی رفتم که افراد تاثیرگذاری هستند. دلیل انتخاب اسم هم این بود که ما در این گیر و دار بحران کرونا چه کاری می‌توانیم انجام دهیم که حال مردم خوب باشد.
 
 «اتفاق» و قطع همکاری با این برنامه در پی وقوع چه مشکلاتی بود؟
یک تلاش جمعی فوق‌العاده متفاوت در شبکه سه اتفاق افتاد که نتیجه آن منجر به تولید برنامه «اتفاق» شد. در واقع خواست متفاوتی در مدیران شبکه رخ داد که برنامه‌ای بسازند تا چهره‌های موفق اجتماعی را در فرمی جدید و متفاوت که شاید کمتر در تلویزیون نمونه‌های آن را دیده بودیم، به نمایش بگذارند. «اتفاق» حضور چهره‌های موفق به سبک سخنرانی‌های TED بود که ماهیت تلویزیونی به آن داده شده بود. در طی مسیر و به‌دلیل همزمان‌شدن آن با کرونا به‌تدریج شکل برنامه تغییر کرد. من مایل بودم مسیر پژوهشی و مطالعاتی‌ای که برنامه در مورد سوژه‌ها و افراد در آن طی کرد، ادامه پیدا کند زیرا تلاش‌های بسیاری انجام و نتیجه مطلوبی هم حاصل شد. در دو قسمتی که برنامه پخش شد، فرم برنامه برای مخاطب جا افتاد. متاسفانه ذوق ساخت چنین برنامه‌ای برای بخشی از گروه برنامه‌ساز وجود نداشت و کم‌کم تغییراتی در آن اعمال شد. این تغییرات شکل برنامه را عوض کرد. انگار که نوزاد به‌‌دنیاآمده کنار گذاشته و نوزاد جدیدی متولد شد. به همین جهت و به دلیل تغییراتی که در فرم برنامه اعمال شد، دیگر شوقی برای ادامه برنامه نداشتم و از پروژه خارج شدم تا خاطره تجربه خوشایند قبلی را حفظ کنم.
 

واکنشی هم در فضای مجازی داشتید.
حرفی که من در فضای مجازی زدم به دلیل افسوس از زمان و پولی بود که برای این برنامه صرف شد. هفت یا هشت ماه برای این پروژه زمان صرف شد و هزینه بسیاری هم به دنبال داشت. در واقع افسوس خوردم از زمان، نیروی انسانی و هزینه‌ای که برای پروژه صرف شد و از همه مهم‌تر برای شیوه برنامه‌‌‌سازی جدیدی که پیش گرفته بودیم و متاسفانه به سرانجام نرسید.
 
  درحال حاضر مشغول تولید کاری هستید؟
درگیر تولید مستند سینمایی «کاپیتان» به همراه بهرام رادان هستم که اولین مستند علمی سینمایی ایران محسوب می‌شود و به عملکرد مغز می‌پردازد. راوی فیلم، بهرام رادان است و تهیه‌کنندگی این مستند را نیز بر عهده دارد. در تلاش هستیم که کار برای جشنواره سینماحقیقت آماده شود اما اگر برای این جشنواره هم آماده نشود، قطعاً برای جشنواره فجر آماده خواهد شد.

تولید پادکست «هاگیر واگیر» برای من تجربه بسیار متفاوتی است. بعد از اینکه پاندمی کرونا اتفاق افتاد و متوجه شدم که بخشی از زندگی ما در اثر این اتفاق تحت تاثیر قرار می‌گیرد، به این فکر کردم که در روزهایی که مردم در قرنطینه و در خانه هستند، فضای سرگرم‌کننده‌ای برای آنها بسازم. در سال‌های اخیر تولید پادکست را تجربه کرده بودم 

captcha
شماره‌های پیشین