برنامه‌های هفته کتاب در یزد در حالی آغاز شد که انتظارات را برآورده نکرد

کم‌رمق و بی ‌سر و صدا

گزارش مصطفی وثوق‌کیا /تصور می‌شد که انتقال برنامه‌های هفته کتاب به شهرستان‌ها و مراکز استان‌ها بتواند کمی از دولتی و سازمانی‌بودن هفته کتاب بکاهد اما به غیر‌از تک و توک برنامه‌های انجام‌شده، این مدل برگزاری فرقی با سایر برنامه‌هایی که در تهران برگزار می‌شد، نداشت، هر چند نفس برگزاری برنامه‌هایی در وسعت ملی در خارج از تهران، اقدامی مثبت است و باید ادامه پیدا کند.

رفت و برگشت طرح پاییزه کتاب!
بیست‌وهفتمین دوره کتاب در حالی آغاز به کار کرده بود که حذف طرح پاییزه کتاب از اجرا در شهرستان‌ها به دلیل کمبود بودجه خیلی‌ها را شوکه کرد. این طرح در سال‌های اخیر به دلیل اعطای مستقیم به مصرف‌کننده مورد حمایت اکثر اهالی فرهنگ بود و کم‌کم مشکلات آن حل شده بود با این حال نیکنام حسین‌پور، مدیر خانه کتاب در نشست خبری خود اعلام کرد که این طرح با حمایت شهرداری فقط در تهران اجرا خواهد و شهرستان‌ها به دلیل عدم تامین بودجه حذف می‌شوند. حذف شهرستان‌ها در حالی صورت می‌گرفت که یکی از برنامه‌های خانه کتاب در برنامه‌ای فصلی، تقویت شهرستان‌های کم‌برخوردارتر بود که با این اقدام به کلی دچار شکست می‌شد اما خبرنگاران در حالی دوشنبه عصر عازم یزد شدند که خبردار شدند وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دستور برگزاری این طرح در تمام استان‌ها را داده است؛ هر چند این ابهام به وجود آمد که چگونه بودجه این طرح هماهنگ شده و آیا نمی‌شد که این هماهنگی‌ها قبل از اعلام رسمی انجام شود.

پایتخت کتاب ایران خالی از کتاب
یزد در سال 98 به‌عنوان پایتخت کتاب ایران انتخاب شده است و این بهانه‌ای بود که شروع هفته کتاب هم با یزد باشد. با این حال آنچه از سطح شهر یزد دیده می‌شد عدم‌تبلیغات کافی برای برنامه‌های پیش‌بینی‌شده بود، هر چند برنامه‌ها هم طوری چیده شده بود که غیر ‌از چند مورد خیلی نقشی برای مردم و مشارکت آنان پیش‌بینی نشده بود. با اینکه شهر یزد در اکثر اوقات سال دارای گردشگرانی از خارج کشور هست اما غیر ‌از چند مورد معدود حتی تابلوهای شهری نیز نشان نمی‌داد که این شهر پایتخت کتاب ایران در سال 98 است و قرار است افتتاحیه برنامه‌ای ملی در حوزه فرهنگ و کتاب در آنجا انجام شود. بافت تاریخی یزد نیز که مورد رجوع مردم و گردشگران خارجی است به تبع همین اقدام خالی از تابلوهایی برای معرفی هفته کتاب بود. هر چند رییس اداره ارشاد شهر مشهد و مسوول دبیرخانه پایتخت کتاب ایران در یکی از برنامه‌ها این ایراد را سعی کرد با بهانه‌هایی چون نبود بودجه، عوض‌شدن شهردار یزد و دیگر مسائل بپوشاند اما حتی میدانی که به نام کتاب در شهر یزد انتخاب شده است در هشتمین ماه سال 98 خالی از هر نوع المان کتابی بود و به نظر می‌رسید که تا پایان سال نیز اتفاق خاصی درآن رخ ندهد. یکی از اتفاقات خوب، افتتاح چهلمین کتاب‌فروشی استان یزد بود که در فضایی بالغ بر 500 متر مربع با بودجه 600 میلیون تومانی افتتاح شده بود. افزایش سرانه فرهنگی کتاب‌فروشی‌ها اقدامی خوب و مبارک است به شرطی که این فضاها به آفاتی چون عرضه کالاهای غیرفرهنگی لاکچری تبدیل نشوند.

با مردم کیفیت را هم بالا ببرید
گفتیم که برنامه‌های هفته کتاب طوری هماهنگ شده بود که مردم کمترین دخالت را در آن داشتند اما همان معدود برنامه‌ها هم نشان داد که حضور مردم می‌تواند کیفیت برنامه‌ها را افزایش دهد. شروع برنامه‌های هفته کتاب در دبستان دخترانه شاهد یزد بود و فضای شاد و پرهیجان دبستانی‌ها نشان داد که می‌شود از ظرفیت‌های این کودکان در راستای علاقه‌مندی به کتاب بهره زیادی برد. اجرای برنامه‌ها در این دبستان به صورتی بود که حتی معاون فرهنگی وزیر ارشاد را هم از غالب رسمی خود خارج کرد که این از محسنات آن برنامه بود. دیگر برنامه‌ای که سال‌هاست به صورت ثابت در هفته کتاب برگزار می‌شود، تقدیر از کتابداران و مدیران کتابخانه‌ها در هفته کتاب توسط نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور است. طی چند سالی که در این برنامه شرکت داشته‌ام به چشم دیده‌ام که حضور و انتخاب در این برنامه‌ها برای کتابداران دارای اهمیت بالایی است و برنامه امسال یزد هم این مساله را نشان داد. کتابداران و مسوولان کتابخانه به‌عنوان افرادی که به‌طور مستقیم در کف میدان فعالیت فرهنگی هستند از اهمیت فراوانی برخوردار بوده و توجه مدیریت ستادی به فعالیت‌های آنان حتی در شهرهای دور از مرکز به‌عنوان امری مثبت تلقی می‌شود. البته حاشیه انتخاب یکی از مدیران انتشارات‌های کمک‌آموزشی هم می‌تواند به‌عنوان یک امتیاز منفی در کارنامه برگزارکنندگان این برنامه ثبت شود. نهاد کتابخانه‌ها چند سال قبل نشست‌هایی را تحت عنوان کتابخوان برگزار می‌کرد که امروزه به دورهمی فرهنگی تغییر پیداکرده است. قرار بود گروه مهمانان هفته کتاب در یکی از این دورهمی‌ها شرکت کنند که قرعه به نام دورهمی فرهنگی زنان کتابخوان در کتابخانه جوادی یزد افتاد. حضور در این نشست از آن رو جالب بود که طیف شرکت‌کنندگان در آن از دختران نوجوان تا زنان میانسال و حتی خانه‌دار بودند و جالب‌تر اینکه اکثرا در پرشورتر‌شدن برنامه هم مشارکت می‌کردند. محسن جوادی، معاون فرهنگی وزیر هم که در این نشست موضوعات فلسفی مورد علاقه‌اش (به سبب کتاب انتخابی این گروه) مطرح شده بود در سخنانی به این جمع گرمای خوبی بخشید. یکی از اعضای این گروه خانم ملیحه اقبالی مرحوم می‌شود و خانواده‌اش اعضای بدنش را اهدا می‌کنند. خانم اقبالی همچنین جزء مروجان فعال یزد بود که در مراسم این گروه پوستری برایش رونمایی شد که فضایی احساسی را بر جمع غالب کرد.

دیدار با نویسندگان موفق یزد
از برنامه‌های ثابت در این مدل، حضور اهالی قلم است که دو نشست هم پیش‌بینی شده بود. یک نشست هم با یکی از نویسندگان مطرح یزد، بابک صابری که در حوزه کودک فعال است، برگزار شد که به جهت مباحث مطرح‌شده و حضور یکی از ناشران و نویسندگان موفق ایران در این شهر باعث مسرت بود. گروه میهمان هفته کتاب همچنین در موسسه بین‌المللی چراغ فروزان هدایت اندیشه که موسسه‌ای برای ترویج فعالیت‌های قرانی بود حضور یافتند. مسوول این موسسه، حجت‌الاسلام شاهدی بود که به صورت خودجوش با فرزندانش آنجا را اداره می‌کرد. گزارش این دو نشست را روزهای آینده در «صبح‌نو» خواهید خواند.