مهم‌ترین بندر تجاری عراق روز گذشته از دست شورشیان آزاد شد

پاکسازی «ام‌القصر» از شر وابستگان سعودی

از هفته گذشته اعتراضات و تحصن‌ها در دروازه‌های اصلی بندر «ام‌القصر» و میدان نفتی مجنون در استان بصره، باعث نیمه تعطیل شدن این بندر راهبردی و میدان مهم نفتی مجنون در جنوب عراق شده بود.


هر چند مقصد کشتی‌های حامل غلات، روغن‌های نباتی و شکر بندر «ام‌القصر» عراق است و این کشور تا حد زیادی وابسته به واردات غذایی است، اما صادرات روزانه 90‌هزار بشکه نفت از نفت عراق که از طریق این بندر صورت می‌گیرد و این باعث شد تا فعالیت دوباره آن مورد توجه قرار گیرد، چرا که کشورهای غربی که حامی اعتراضات مردمی در عراق بودند پس از قطع صادرات نفت از بندر «ام‌القصر» که منافع آن‌ها در خطر بود، نسبت به اعتراضات عراق دیگر واکنش جدی نشان ندادند، تا هر چه سریع‌تر صادرات نفت این بندر از سر گرفته شود.
گفته می‌شود، همه اسکله‌های این بندر از روز گذشته فعالیت خود را شروع و کشتی‌ها شروع به تخلیه بارهای خود کردند. ارتش عراق پیشتر اعلام کرده بود که بسته‌شدن بندر «ام‌القصر»، بیش از ۶‌میلیارد دلار برای عراق هزینه داشته است. بندر «ام‌القصر» در ۶۰‌کیلومتری جنوب بصره واقع شده و دارای ۱۲‌سکوی اصلی و ۸‌سکوی فرعی است که علاوه بر اینکه یکی از مرزهای مهم آبی عراق برای واردات کالا به شمار می‌رود بیشترین نفت این کشور از طریق این بندر به خارج صادر می‌شود.
همچنین، میدان نفتی «القیاره » در استان نینوا در شمال عراق روزانه 30‌هزار بشکه نفت تولید کرده که با کامیون به بندر جنوبی بصره برای صادرات به مناطق دیگر منتقل می‌شود که در اعتراض‌های اخیر عراق و بسته‌شدن راه‌ها ، صادرات نفت متوقف شده بود.عراق پنجمین کشور صادر‌کننده نفت در جهان است و این کشور روزانه 3,4‌میلیون بشکه نفت را از بندر بصره صادر می‌کند و بیشترین در آمد بودجه کشور از طریق فروش نفت تأمین می‌شود.
در طول این چند روز که تظاهرکنندگان فعالیت بندر «ام‌القصر» در بصره را متوقف کرده بودند ورود کامیون‌های حبوبات‌، شکر و روغن به کشور مختل شده بود و با این اقدام آنان کشور متحمل خسارت 6‌میلیارد دلاری شده است. اعتراضات درعراق بار دیگر از ۲۵‌اکتبر (سوم آبان) آغاز شد و دولت تاکنون با وجود پذیرش اغلب پیشنهادات برای اصلاحات ساختاری و قانونی، ارائه بسته‌های اقتصادی، صدور دستورالعمل‌های مختلف نتوانسته آرامش را به کشور بازگرداند.
مرحله نخست اعتراضات مردم عراق روز اول اکتبر (۹‌مهرماه) ابتدا با درخواست مبارزه با فساد و انجام اصلاحات اقتصادی و گسترش خدمات عمومی آغاز اما رفته‌رفته مطالبات سیاسی به آن اضافه شد، به‌طوری که گروهی از معترضان خواستار اصلاح قانون انتخابات و قانون اساسی شدند و برخی دیگر شعار براندازی دولت را سر دادند.
«ام‌القصر» شهری بندری در جنوب غربی عراق است. این شهر در کناره «خورالزبیر» که خود بخشی از خور عبدالله است واقع شده‌است و از طریق این خور به خلیج فارس راه آبی دارد و تا پیش از جنگ خلیج فارس در سال‌۱۹۹۱ با پلی بر روی خورالزبیر به کشور کویت متصل بود.
 
مهم‌ترین بندر تجاری عراق
برای بررسی بیشتر اهمیت استراتژیک این بندر به سراغ حسن هانی‌زاده، تحلیلگر مسائل بین‌الملل رفتیم. هانی‌زاده در گفت‌وگو با «صبح‌نو»، با اشاره به مختصات بندر «ام‌القصر» گفت: بندر «ام‌القصر» به بخشی از ساحل خلیج فارس اشراف دارد و از بصره و فاو عبور می‌کند و بیشترین کالاهایی که به بندر بصره و فاو می‌رسد از طریق این بندر است.وی با بیان اینکه «‌ام‌القصر»، تنها شاه‌راه ارتباطی جنوب عراق به دریاست گفت: این بندر در گذشته و در جنگ تحمیلی، کاربرد نظامی داشت و تمام تجهیزات نظامی رژیم بعث عراق از طریق این بندر به سایر استان‌های این کشور منتقل می‌شد.

اهداف سیاسی مسدودکنندگان «ام‌القصر»
هانی‌زاده با تاکید بر اینکه‌ «ام‌القصر» امروز مهم‌ترین بندر تجاری عراق است تصریح کرد: کسانی که این بندر را قطع کردند طبیعتاً هدف سیاسی داشتند. بخش مهم تظاهراتی که در عراق شکل گرفته، سیاسی بوده و هدف عمده آن سرنگونی دولت عبدالمهدی است. بسته شدن بندر «ام‌القصر» و مسدودشدن مسیر واردات و صادرات، تاکنون حدود 8‌میلیارد دلار زیان به عراق وارد کرده است.
وی با بیان اینکه مسدودشدن بندر «ام‌القصر» توسط تظاهرکنندگان، باعث شده بود تا کالاهای وارداتی به عراق منتقل نشود و این مشکلی اقتصادی بزرگی برای دولت عراق به‌دنبال داشت اظهار داشت: عوامل پشت پرده‌ای همچنان افراد تظاهرکننده را تشویق می‌کنند تا راه بندر «ام‌القصر» را ببندند. با توجه به اینکه اکثر کالاهای حیاتی عراق از «ام‌القصر» به سایر شهرهای عراق منتقل می‌شود، دولت عراق تظاهرکنندگان را از این بندر دور و راه‌های آن را باز کرد.
این تحلیلگر مسائل سیاسی با اشاره به چرایی موضع منفی اروپایی‌ها نسبت به بسته شدن بندر «ام‌القصر» عراق گفت: اروپایی‌ها یک سری قراردادهای صادرات کالا با عراق دارند و طبیعتاً با بسته‌شدن این بندر، منافع آن‌ها در خطر افتاده بود. امارات و عربستان در 
پشت پرده بستن «ام‌القصر» حضور داشتند چون کالاهایی که نوعاً از غرب وارد می‌شود، عمدتاً از طریق «ام‌القصر» است و عربستان سعودی با همراهی امارات سعی داشتند تا با مسدودکردن این منطقه، دولت عبدالمهدی را تحت فشار 
قرار دهند.