مقایسه‌ پول ثابت و پول اعتباری در نشست فقهی حوزه علمیه

پول اعتباری؛ قابلیت استفاده از عقود اسلامی را ندارد

شنبه شب نشست علمی ارائه و نقد دیدگاه «پول‌طلا» از سوی انجمن‌های علمی حوزه علمیه قم با همکاری خبرگزاری رسا و پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل با حضور حجت‌الاسلام دکتر محمدحسین متولی‌امامی، رییس مؤسسه تحقیقات راهبردی تمدن اسلامی و حجت‌الاسلام دکتر سید‌عباس موسویان، عضو شورای فقهی بانک مرکزی جمهوری اسلامی و حجت‌الاسلام جواد محقق‌نیا، مدرس حوزه و دانشگاه برگزار شد.

حجت‌الاسلام متولی‌امامی: خلق پول بانکی برداشت از جیب مردم و اکل مال به باطل است
در این نشست حجت‌الاسلام متولی‌امامی، رییس مؤسسه تحقیقات راهبردی تمدن اسلامی گفت: در ۹۰‌سال گذشته ارزش ریال ۲‌میلیون برابر فروریخته است، قانون پولی و ریالی که در سال‌۵۱ تصویب و در سال‌۹۶ مجدد تأیید شده است تضمین داده که هر ۱۰‌ریال معادل یک گرم طلاست اما در سال‌۹۷ شاهد بودیم که ریال از نظر ارزشی فروریخت و این حاصل اتکا به پول اعتباری است، روزانه ۱۲هزار و ۵۰۰‌تومان از جیب هر ایرانی به‌دلیل خلق پول بانکی برداشته می‌شود. وضعیت پولی و بانکی کشور امروز آشفته است و روز‌به‌روز اموال مردم کاسته می‌شود، امروز یک کیلو طلا باید معادل ۱۰‌هزار تومان باشد نه ۶۰۰‌میلیون تومان، این سؤال پیش می‌آید که آیا فقه و شورای فقهی بانکی در این زمینه موضع و برنامه عملیاتی دارند یا خیر؟ امروز در این زمینه 2‌راهکار داریم؛ نخست آن چیزی است که حجت‌الاسلام موسویان به‌عنوان عضو شورای فقهی بانک مرکزی می‌گوید و آن انضباط مالی است که غرب به سمت آن می‌رود و معتقد هستم این انضباط مالی مانند حرکت مستقیم در مسیر انحرافی است.

 موضع شورای فقهی بانک مرکزی مشخص نیست
وی درباره اشکالات پول‌ طلا گفت: خلق پول بانکی اجازه می‌دهد پول پرقدرت در اختیار یک قشر خاصی قرار بگیرد و پول ضعیف در اختیار مردم باشد، مانند آنچه در شرکت‌های هرمی رخ می‌دهد، امروز  یک درصد مردم دنیا به اندازه نیمی از دنیا ثروت دارند، آیا فقه برای این موضوع برنامه‌ای دارد؟ جنبش‌هایی که در سال‌ها و دهه اخیر در اقصی نقاط جهان شاهد آن بوده‌ایم نشان‌دهنده جدی بودن این مشکل در جهان است.
بانک مشغول به یک دزدی سیستمی است، یعنی فقرا در حال تخلیه‌شدن در اغنیا هستند، بانک أکل مال به باطل انجام می‌دهد و کسی هم به این موضوع توجه ندارد، در شورای فقهی بانک مرکزی به روی عقود کار می‌شود درحالی که مسأله اصلی ما خلق پول بانکی و ربوی بودن بانک است. ذلتی که ما امروز در اقتصاد برخلاف دیگر عرصه‌ها شاهد هستیم یکی از مشکلاتی است که باید با آن مقابله کنیم، بستر پول اعتباری تمام دنیا را برده آمریکا کرده است، اینکه برخی می‌گویند باید «FATF » و قراردادهایی از این قبیل را بپذیریم به‌دلیل تسلط آن‌ها بر اقتصاد ماست. پول اعتباری قابلیت استفاده از عقود اسلامی را ندارد، ریال نمی‌تواند نشان‌دهنده ارزش واقعی کالا باشد، خمس را با ریال نمی‌توان محاسبه کرد، گاهی به جای ۲۰‌درصد که باید در خمس اخذ شود ۶۰‌درصد گرفته می‌شود و این به‌دلیل مشکلاتی است که ریال پدید آورده، پول اعتباری بستر و امکان ویژه‌خواری را پدید آورده است.قبل از انقلاب علما ریال را از مهریه ساقط کردند، اگر قرار است الگو و سیستم ما برخاسته از مدل اروپایی و آمریکایی باشد پس چه نیازی به حوزه علمیه و مباحث فقهی داریم؟ از خارج عده‌ای اقتصاد‌دان وارد کرده و کارها را بر مبنای آن‌ها پیش ببریم.

مبنای اقتصاد اسلامی پول ثابت است/ در سیستم پولی موجود زکات جایگاه درستی ندارد
رییس مؤسسه تحقیقات راهبردی تمدن اسلامی در ادامه با اشاره به مبانی اسلام در حوزه اقتصاد گفت: مبنای اقتصاد اسلامی پول ثابت است نه پول اعتباری، طلا و نقره جزء کالاها هستند و نوسان ندارند، در کالاها اگر ارزش‌ها بالا‌و‌پایین می‌شود مبتنی بر عرضه‌و‌تقاضاست و این مشروع است، اما تورم‌زایی برمبنای پول اعتباری آسیب‌زا و خلاف شرع است. امروز شاهد هستیم طلا گران نشده بلکه پول ما بی‌ارزش شده است، طلا با ثبات‌ترین پول است و به همین دلیل اسلام بر طلا تأکید دارد. طلا تقسیم‌پذیری و چکش‌پذیری بالایی دارد، ارزش فراوانی را در خود جا داده و اکسید‌ناپذیر هم هست، انسان امکان تولید طلا را ندارد و ویژگی‌های برجسته و خاص طلا باعث شده است این فلز بتواند جایگاه خاصی در عرصه اقتصاد داشته باشد و بتوان از آن به خوبی استفاده برد.راهی جز اجرای احکام با پول ثابت نداریم و قرض واقعی جز با طلا محقق نخواهد شد، وضعیت فعلی کشور حاصل ساده‌انگاری ما نسبت به تمدن غرب و تلاش برای الگو‌برداری از غرب برای حل مشکلات کشور است که هم عملی نیست و هم مشکل‌ساز خواهد بود، اگر شرایط نظام پولی و بانکی به همین نحو پیش برود می‌تواند لطمات و ضربات جدی به نظام مقدس اسلامی وارد کند.امروز در بسیاری از کشورهای اسلامی نظیر کویت و مالزی و امارات پول‌طلا یا تراکنشات با طلا وجود دارد، اینکه مردم قدرت خرید خود را از دست داده‌اند و توان خرید آن‌ها در ابتدای سال با پایان سال متفاوت و ضعیف‌تر است در حقیقت دزدی است که بانک از جیب همه انجام می‌دهد و اختصاص به سپرده‌گذاران ندارد بلکه شاهد اثرگذاری آن بر همه جامعه هستیم.

بانکداری اسلامی همچون ذبح شرعی خوک است
حجت‌الاسلام متولی‌امامی با اشاره به تجریبات دیگر کشورها درباره پول‌طلا گفت: طلا هفت هزار سال تاریخ دارد اما پول اعتباری سه قرن است پدید آمده، اینکه تورم را با دلار بسنجیم غلط است، چرا که دلار دچار نوسان و تلاطم است و ذات این پول تورم‌زاست.در کشور امارات تراکنش طلایی وجود دارد، یعنی اینکه تراکنش دیجیتالی پدید آمده است که افراد به حساب یکدیگر طلا واریز کنند، امروز بسیاری از اندیشمندان و دانشگاه‌های جهان اسلام طرفدار پول‌طلا هستند و در حال محقق کردن این مسأله در کشورشان برای مقابله با مشکلات پول اعتباری هستند. طلا و نقره همیشه مورد تأکید ائمه اطهار ؟ع؟ در روایات برای استفاده در زمینه معاملات و اخذ زکات بوده است.امروز شرایط پول اعتباری به‌نحوی پیش رفته که شکاف طبقاتی در حال افزایش است و شاهد هستیم اغنیا قدرتمندتر و فقرا ضعیف‌تر می‌شوند و این حاصل اتکای ما بر پول اعتباری است. برندگان نوبل اقتصادی و اندیشمندان اقتصادی جهان به‌دنبال پول‌طلا و ضرورت بازگشت به آن هستند، بحران اقتصادی آمریکا و اروپا که شاهد آن بوده‌ایم حاصل همین خلق پول است و ما امروز در سیستم بانکی بر این موضوع تأکید داریم؛ سیستم بانکی که امروز برخی از آن دفاع و سعی در مشروع جلوه‌دادن آن هستند مانند ذبح شرعی خوک است، قرار نیست که مشکلات مالی دولت را به قیمت، بیچاره‌کردن و فقیر کردن مردم برطرف کنیم.

حجت‌الاسلام موسویان: وضعیت پولی‌و‌مالی و اقتصادی کشور قابل دفاع نیست
در ادامه این جلسه، حجت‌الاسلام دکتر سید‌عباس موسویان، عضو شورای فقهی بانک مرکزی جمهوری اسلامی در سخنانی گفت: وضعیت پولی‌و‌مالی و اقتصادی کشور قابل دفاع نیست، اما دزدی بانک از جیب همه مردم نیست، بلکه از کسانی است که صاحب مال و وجوه و پول نقد هستند، طبق آمار بخش اصلی سپرده‌ها متعلق به کسانی است که میلیاردها تومان در بانک‌ها دارند و این برداشت از آن‌ها انجام می‌شود، این وضعیت قابل دفاع نیست و این‌طور نیست که همه مردم اموال خود را از دست می‌دهند، بلکه صاحبان سپرده‌های نقدی تنها ارزش پول خود را از دست می‌دهند.اینکه افراد دارای اموال فیزیکی ارزش اموال‌شان افزوده می‌شود درست است اما کسانی که سپرده‌های میلیاردی دارند بخشی از اموال خود را از دست خواهند داد، اکل مال به باطل در ساختار بانکی وجود ندارد، چرا که اکل مال به باطل یعنی معامله باطل نه اینکه افراد به میل خود خرید‌و‌فروش انجام دهند، اینکه کسی سرمایه خود را درون بانک قرار دهد و از سپرده وی دولت دزدی کند موضوعی است که نقشی در کل جامعه ندارد و نمی‌توان گفت از همه جامعه دزدی می‌شود.

توان کنترل پول بین‌المللی را نداریم
حجت‌الاسلام دکتر سید‌عباس موسویان گفت: مسأله خلق پول واقعاً یک مشکل برای کشور است، اما اینکه بحث عقود حل شده است، این هم باید گفت انصافاً مسأله عقود حل نشده و باید روی آن کار شود. موضوع دیگر ذلت اقتصادی و مسائلی نظیر تحریم است، در پول ملی موضوع تحریم مطرح نیست اما بحث پول بین‌المللی که در اختیار ما نیست و ما نمی‌توانیم دنیا را وادار به استفاده از طلا و پول‌طلا کنیم، اما در مسأله پول ملی ممکن است بتوانیم یک پول منضبط ایجاد کنیم و ربطی هم به تحریم نداشته باشد اما اگر دنیا طلا را به‌عنوان پول از ما نپذیرد همچنان مشکل تحریم در عرصه بین‌المللی باقی است. اینکه بگوییم احکامی که به سمت درهم و دینار رفته در حقیقت ما را به پول اسلامی می‌رساند درست نیست، اما اینکه بگوییم پول رایج درهم و دینار بوده است و اسلام خود را با آن در روایات تطبیق داده صحیح و مقبول است، نمی‌توان گفت چون احکام حمل‌و‌نقل ما مربوط به احشام است، دیگر نمی‌توانیم احکامی مربوط به خودروها در نظر بگیریم، این مسائل پدیده‌های زمانی و مکانی هستند و ما در لابه‌لای احکام می‌توانیم اصول را استخراج و روی دیگر مسائلی که امروز با آن مواجه هستیم پیاده کنیم. به‌دنبال پیاده‌سازی نظام اقتصادی غرب‌، آمریکا و ژاپن نیستیم بلکه معتقد هستیم ذاتاً پول اعتباری تورم ندارد، پول می‌تواند اعتباری محض باشد اما تورم‌زا نباشد و این در دنیا ثابت شده است. ما پولی به نام پول اسلامی نداریم و درهم را نیز هزار سال پیش از اسلام فنیقی‌ها در ایران اختراع کردند و اعراب نیز با ایرانی‌ها به‌وسیله درهم معامله می‌کردند، دینار هم پول رومی بود که آن هم بیش از هزار سال قبل از اسلام اختراع شده بود و اعراب نیز آن را پذیرفتند و با آن معامله می‌شد.