نکته

درباره سودای آسیب‌شناسی محرم

سید علی سیدانخبرنگار گروه فرهنگ

همزمان با رونق‌گرفتن شور حسینی در ایام محرم، بازار تحلیل‌های آسیب‌شناسانه مناسک عزاداری هم داغ می‌شود. خاستگاه پروژه آسیب‌شناسی را می‌توان سودای «رفرم دینی» و «عقلانی‌سازی دین» دانست که عمدتا روشنفکران پی‌گیری می‌کنند. هرچند نمی‌توان هرگونه تلاشی برای پالایش مناسک عزاداری را پروژه‌ای روشنفکرانه دانست و حتی علما و روحانیون بسیاری در این مسیر گام‌هایی برداشته‌اند، چند ملاحظه درباره آسیب‌شناسی عزاداری قابل‌ذکر است: ۱. بسیاری از این آسیب‌شناسی‌ها نگاهی ابژکتیو و توریستی به دین دارند و نمی‌توانند از افق دید دین‌داران به محرم و مناسکش نگاه کنند؛ ۲. بسیاری از این تحلیل‌ها از ارائه راهکار ایجابی عاجزند؛ چون از اساس با چشم‌فروبستن بر فرصت‌های عظیمی که مناسک دینی دراختیار ما می‌گذارد، متولد شده‌اند. به این می‌ماند که کودکی استعداد شگرفی در نویسنده‌شدن داشته باشد؛ اما به این دلیل که ممکن است یک جا نشست و نوشتن او را دچار کمردرد کند، استعداد او را نادیده بگیریم و پرورش ندهیم. برای مثال، اگر در مجالس روضه‌هایی با سند ضعیف خوانده می‌شود، نباید به این بهانه مردم عادی را به همه روضه‌ها بدبین و مشکوک کرد. بهتر است کتاب‌های نو و مرجعی برای مقتل‌خوانی تولید و ترویج شود.