سید سعیدرضا عاملی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی شد

فرهنگ در انتظار تحول

اگر بخواهیم یک جمع را در کشور نام ببریم که مهم‌ترین چهره‌های سیاسی و برجسته‌ترین وزنه‌های علمی کشور در آن گرد آمده‌اند، باید به «شورای عالی انقلاب فرهنگی» اشاره کنیم.

رییس‌جمهوری، رییس مجلس، رییس قوه‌قضاییه، وزیرفرهنگ و ارشاد، وزیر علوم، وزیر بهداشت، وزیر آموزش‌و‌پرورش، وزیر‌ورزش، رییس سازمان برنامه‌و‌بودجه، معاون علمی و فناوری رییس‌جمهوری، رییس صداوسیما، رییس سازمان تبلیغات، رییس دانشگاه آزاد، رییس کمیسیون فرهنگی مجلس و ... از چهره‌های سیاسی حاضر در شورا هستند. 
در کنار این، نام‌های پرآوازه سپهر اندیشه و فرهنگ ایران نیز به چشم می‌خورد: آقایان رضا داوری اردکانی، حمید پارسانیا، علیرضا اعرافی، غلامعلی حدادعادل، حسن رحیم‌پور، علی‌اکبر رشاد، محسن قمی، حسین کچویان، مهدی گلشنی، علی‌اکبر ولایتی، منصور کبگانیان و ... . 
هر سازمان یا نهادی باید بتواند از عهده پاسخ به سؤالات بنیادی و کاربردی درباره خودش بربیاید وگرنه مشروعیتش زیر سؤال می‌رود و بقا و ماندگاری‌اش تهدید می‌شود. این قاعده درباره شورای عالی انقلاب فرهنگی هم صادق است. به‌ویژه اینکه شورای عالی انقلاب فرهنگی دارای چنین ترکیب وزین و سنگینی است.
سال‌های اخیر وجاهت شورای عالی انقلاب فرهنگی به‌شدت مورد خدشه قرار گرفته است. این شورا قرار بوده به‌عنوان اتاق فرمان فرهنگی کشور یا ستاد عالی فرهنگی و علمی دستگاه‌های کشور عمل کند. مصوبات شورا مانند قوانین مجلس شورای اسلامی لازم‌الاتباع است و این امر مورد تصریح بنیان‌گذار انقلاب اسلامی و رهبر کنونی انقلاب نیز قرار گرفته است. شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال‌های اخیر سعی کرده است با تصویب اسناد بالادستی مأموریتش را که همان هدایت کلی فرهنگ و علم و هنر کشور است، به انجام برساند؛ اما خاک خوردن اسناد بالادستی مصوب این شورا باعث شده که چهره شورا لطمه ببیند و شورا کارکرد واقعی خود را از دست بدهد. نشانه‌های دیگری نیز به‌ویژه در دو، سه سال اخیر دال بر تضعیف این نهاد استراتژیک مشاهده شده است. در این مدت جلسات شورا که قرار است ماهی دو بار تشکیل شود، کمتر از حد معمول برگزار می‌شود. مصوبات شورا به کمترین حد خود رسیده است. سران دو قوه عمدتاً در جلسات شرکت نمی‌کنند. بودجه پیشنهادی دبیرخانه شورا در سال 98 با کاهش 60درصدی مواجه شده است. مصوبات و دستور جلسات روزمره شورا (مثلاً درباره جزییات اسم دانشگاه‌ها) مورد انتقاد کارشناسان قرار گرفته است. تعطیلات گاه و بی‌گاه شورا آن را عملاً فرمالیته کرده است. تقریباً هیچ کار خاص و مهمی هم در طول این سال‌ها از شورای عالی انقلاب فرهنگی مشاهده نشده است. مهم‌تر از همه این‌ها، هیچ‌یک از اعضای شورا مسوولیتی در این باره به عهده نمی‌گیرند. مسوولان سیاسی و اعضای حقوقی شورا که برنامه‌ها و دستورهای خود را از جای دیگر می‌گیرند. اعضای حقیقی شورا هم عمدتاً معتقدند شورا تحت نفوذ رییس‌جمهوری وقت است و آن‌ها اختیاری برای اصلاح روندها ندارند.
این نارضایتی‌ها و انتقادات کار را به آنجا رسانده که صدای اعتراض از میان خود اعضای شورا به گوش می‌رسد. آقای حسن رحیم‌پور چندی پیش در خطبه‌های پیش از نماز جمعه انتقادات شدیدی به شورای عالی انقلاب فرهنگی وارد کرد و گفت: بیش از پانزده مصوبه مهم همین الان به دفتر رییس‌جمهوری رفته و ایشان نه جوابی داده و نه دستوری ابلاغ می‌کنند که این هم خلاف قانون است؛ رییس شورای عالی انقلاب فرهنگی که رییس‌جمهوری است، حق‌ندارد که مصوبات شورا را ابلاغ و امضاء نکند.
یکی از موضوعاتی که مورد نقد منتقدان بوده است بی‌توجهی به اجرای اسناد بالادستی در عین اجرای اسناد بین‌المللی در حوزه فرهنگ است. 
سند مهندسی فرهنگی شاید مشهورترین سند باشد که از سال‌89 مورد غفلت این دولت و دولت قبل قرار گرفته است. رحیم‌پور این موضوع را هم با ذکر مصداقی مورد اشاره قرار داد و گفت: کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل را دولت در حال اجرا کردن است؛ بودجه اختصاص یافته و تقسیم کار شده است، درحالی‌که شورای نگهبان سال‌ها قبل به آن چند اشکال وارد کرده و بعد سند ملی کودک و نوجوان که سال گذشته در شورای عالی انقلاب فرهنگی که با حضور رییس شورا یعنی رییس‌جمهوری تصویب شده است، ماه‌هاست که در دفتر رییس‌جمهوری مانده و نه ابلاغ می‌شود و نه اجرا.
او همچنین گفت: رؤسای سه قوه، وزیران، مدیران تقریباً در هیچ‌یک از عزل و نصب‌ها و بودجه‌بندی‌ها پاسخگوی مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی نیستند. ما مشاور فرهنگی رییس شورا، رییس‌جمهوری و منصوب او هستیم؟ نه! ما هم ردیف او هستیم. رییس شورا، رییس جلسه است و از طرف شورا مأمور به اجرا می‌شود.؛ رؤسای سه قوه همه همین‌طور هستند؛ چرا گفته‌اند رؤسای سه قوه در شورای عالی انقلاب فرهنگی باشند؟ برای این‌که هر سه قوه باید مصوبات شورا را عمل کنند چون خودشان در جریان تصویب هستند و حق ندارند عمل نکنند.
رحیم‌پور پیشنهاد خاصی را هم برای پیگیری اجرایی شدن مصوبات شورا ارائه داد و گفت: اگر می‌خواهید شورای عالی انقلاب فرهنگی، قرارگاه فرهنگی کشور باشد باید یک دادگاه عالی تشکیل شود تا کل افرادی که مصوبات شورا را در نهادهای حکومتی رعایت نمی‌کنند،‌ در آن دادگاه بازخواست شوند و تنها راه همین است و راه دیگری وجود ندارد.
با این اوضاع شاید تغییراتی در سازوکار اجرایی دبیرخانه شورا بتواند تغییری در کارکردهای شورا در جهت مثبت ایجاد کند. تغییری که دیروز طی جلسه این شورا صورت گرفت، دبیر
 این شورا بود. 
دکتر سید سعیدرضا عاملی جایگزین دکتر محمدرضا مخبر دزفولی شد. مخبر دزفولی که دارای دکترای تخصصی دامپزشکی است، تقریباً 13 سال دبیری این شورا را به‌عهده داشت.
عاملی در سال 1340 در کرج متولد شد. تحصیلات دوره دبیرستان را در دبیرستان جان‌اف کندی در شهر سکرمنتو آمریکا پشت سر گذاشت، نخست دانشجوی رشته مکانیک در دانشگاه سکرومنتو بود که به حوزه الهیات علاقه‌مند شد و بعد از بازگشت به ایران نزدیک به ۱۱ سال در حوزه علمیه قم به تحصیل ادبیات، منطق، فلسفه و فقه و اصول پرداخت. کارشناسی خود را در سال ۱۳۷۲ در رشته علوم اجتماعی، گرایش پژوهشگری در دانشگاه تهران به پایان رساند. به‌دنبال آن کارشناسی‌ارشد را از دانشگاه دوبلین_ایرلند (UCD) در رشته جامعه‌شناسی ارتباطات و با رساله‌ای در حوزه مطالعات تلویزیون به پایان رساند. او دکتری خود را در حوزه «جهانی‌شدن» در دانشگاه رویال هالووی دانشگاه لندن در سال ۲۰۰۱ به اتمام رساند. تاکنون ۱۸ کتاب به زبان انگلیسی در حوزه‌های جهانی‌شدن،‌ شهروندی، مطالعات رسانه‌ها، گفتمان‌شناسی آکادمیک غرب و مطالعات بین فرهنگی، همچنین موردکاوی‌های مرتبط با تبعیض اجتماعی بر علیه مسلمانان منتشر کرده است. همچنین، ۲۰ عنوان کتاب به زبان فارسی به چاپ رسانده است. 
برخی از آن‌ها عبارت‌اند از: روابط عمومی الکترونیک (۱۳۸۷)، مطالعات تلفن همراه (۱۳۸۷)، مطالعات شهر مجازی تهران (در دو جلد) (۱۳۸۸)، پژوهش مجازی (۱۳۸۸)، متن مجازی (۱۳۸۸)، شبکه‌های علمی مجازی (۱۳۸۸)، شهر جهانی تهران (۱۳۸۸)، میراث تمدنی ایران: از ایران باستان تا ایران انقلاب اسلامی (دو جلد) (۱۳۸۹)، نگاه انتقادی به استعمار مجازی آمریکا (۱۳۹۰)، رویکرد دوفضایی به آسیب‌ها، جرائم، قوانین و سیاست‌های فضای مجازی (۱۳۹۰)، مطالعات جهانی‌شدن: دوفضایی‌شدن‌ها و دوجهانی‌شدن‌ها (۱۳۹۱)، روش‌های تحقیق در مطالعات فرهنگی و رسانه‌ای (۱۳۹۲)، دوفضایی‌شدن بازی‌ها (۱۳۹۴)، استثناگرایی آمریکایی، اروپای مرکزی و دیگری‌سازی مسلمانان (۱۳۹۵)، فلسفه فضای مجازی (۱۳۹۶)، اینترنت و دوفضایی‌شدن علوم (۱۳۹۶)، و نمادهای هویتی شهر پاریس (۱۳۹۶).
عاملی همچنین بیش از ۵۰ مقاله در کنفرانس‌های بین‌المللی و ده‌ها مقاله در مجلات علمی به چاپ رسانده است. پروفسور عاملی، مؤسس و عضو هیأت امنای کالج اسلامی مطالعات پیشرفته لندن، مؤسس و رییس مؤسسه مطالعات اسلامی لندن، مؤسس و عضو هیأت‌امنای مؤسسه اسلامی حقوق بشر در لندن، عضو کمیته بین‌المللی مطالعات جهانی در لندن، استاد گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، مؤسس و رییس سابق مؤسسه مطالعات آمریکای شمالی و اروپا در دانشگاه تهران، استاد وابسته گروه مطالعات آمریکای دانشگاه تهران و مؤسس دانشکده مطالعات جهان در دانشگاه تهران است.
 او در حال حاضر ریاست دانشکده مطالعات جهان را بر عهده دارد. همچنین، بر اساس حکم مقام معظم رهبری عضو حقیقی شورای‌عالی فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران است.
باید ببینیم عاملی می‌تواند آوار انتظارات و توقعاتی را که اکنون بر سر شورا ریخته شده به‌نحوی پاسخ دهد که متناسب با جایگاه این نهاد باشد؟ باید منتظر ماند و دید انقلابی بر اساس اهداف انقلاب اسلامی در شورای عالی انقلاب فرهنگی صورت می‌گیرد.