هشدارها درباره بیماری خطرناک این روزها جدی‌تر شده است

ایست: خطر ابتلا به آنفلوآنزای مرغی

چند ماهی از زمزمه ‏های شیوع آنفلوآنزای مرغی در میان پرندگان می‏گذرد. این زمزمه‌ها که تبدیل به واقعیت هم شد البته تبعات زیادی هم داشت، از گران شدن تخم‏ مرغ گرفته تا مجبور شدن مسوولان به وارد کردن تخم‏ مرغ مورد نیاز مردم، همه از مسائلی بودند که آنفلوآنزای پرندگان آنها را رقم زدند. بعد از اینکه بسیاری از مسوولان وجود این آنفلوآنزا را به‌طور کل رد کردند، حال بعد از گذشت چند ماه، همه به اتفاق درباره آنفلوآنزایی صحبت می‏کنند که ممکن است جان مردم را هم به خطر بیندازد.

 صحبت‏های روزهای گذشته رییس سازمان دامپزشکی کشور، همه را شوکه کرد. آقای «علیرضا رفیعی‎پور» در گفت‌وگو با مهر با اشاره به گزارش شیوع سویه جدید ویروس آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان در کشور، توضیح داد: «هفته گذشته که از سوی محیط‌زیست اعلام شد، بیش از هزار قطعه پرنده وحشی در پارک ملی بوجاق بندر کیاشهر در استان گیلان تلف شده‌اند. همکاران ما بلافاصله به آن منطقه مراجعه کرده و آزمایشات و نمونه‎برداری‎های لازم برای شناسایی تحت تیپ ویروس را انجام دادند.»
 او با بیان اینکه متاسفانه ویروس، ویروس جدیدی است که وارد کشور شده است، اظهار کرد: «ما تنها کشوری نیستیم که به این ویروس آلوده شده‌ایم کشورهایی مانند چین، ژاپن و برخی دیگر از کشورهای آسیای شرقی نیز با آن درگیر هستند.» البته سازمان دامپزشکی کشور، اقداماتی هم بعد از شیوع آنفلوآنزا انجام دادند. رفیعی‌پور با بیان اینکه گزارش‌هایی از ابتلای انسان به این بیماری حاصل شده است، ادامه داد: «به‌دلیل این حساسیت، همکاران ما و وزارت بهداشت، هم از تهران و هم از گیلان به منطقه اعزام شدند و اقدامات اولیه انجام شد. کاری که همکاران ما می‎توانستند انجام دهند این بود که منطقه آلوده را بلافاصله با کمک محیط‎‌زیست، پس از جمع‌آوری و دفن بهداشتی لاشه پرندگان تلف شده است، سمپاشی کنند. در استان‌های همجوار مانند مازندران، گلستان، در مبادی ورودی تالاب‌ها، پارک‌های ملی این استان‌های ساحلی که امکان دارد پرندگان مهاجر وارد آن استان‌ها شوند و این ویروس را همراه خود بیاورند، همکاران ما مستقر شده‌اند.» او تأکید کرد: «تمامی ورودی‌های این مناطق حفاظت شده است، باید خودروها هنگام ورود و خروج از آنجا ضدعفونی شوند، رصد منظم روزانه توسط همکاران ما و محیط‌زیست از عرصه‌های منابع طبیعی و محیط‌زیست درحال انجام است.» رییس سازمان دامپزشکی کشور تأکید کرد: «در تالاب‌ها و پارک‎هایی که گزارش بیماری داریم تردد و بازدید ممنوع می‌شود.» او با بیان اینکه منطقه بوجاق تحت قرنطینه درآمده است، افزود: «این منطقه تحت گشت و رصد مداوم همکاران ما و سازمان حفاظت از محیط‌زیست قرار دارد.»

جلوگیری می‏کنیم
 بعد از تأیید شیوع مرغداری‏ها به آنفلوآنزا، اقدامات زیادی هم برای مقابله با آن انجام شدند. رفیعی‎پور با اشاره به اینکه شکار غیرمجاز پرندگان وحشی می‎تواند یکی از عوامل گسترش شیوع آنفلوآنزا در کشور باشد، درباره راهکارهایی که از طرف سازمان انجام شده است، گفت: «از ابتدای امسال، محیط‌زیست اعلام کرده که هرنوع شکار پرندگان ممنوع است؛ اگر کسی اقدام به کار کند و این کار گزارش شود با متخلفان برخورد خواهد شد. در زمان بروز بحرانی مانند بیماری آنفلوآنزا شکار هر نوع پرنده‌ای ممنوع است درباره پرندگان آبزی که می‌توانند باعث انتقال ویروس و بیماری شوند، از سال ۹۵ این ممنوعیت ایجاد شده است. همچنین شکار پرندگان به هیچ وجه نباید انجام شود؛ از مردم درخواست می‌کنیم از نزدیک شدن به محل زندگی و غذا دادن به این پرندگان جداً خودداری کنند، اگر در منطقه‌ای پرنده‌ای را مرده یا درحال مرگ مشاهده کردند، بلافاصله این مساله را به دامپزشکی گزارش کنند.»
این اما تنها اقدام سازمان نبوده است، او توضیح داد: «اگر منطقه‌ای آلوده باشد، مرغ‎ها و تخم‌مرغ‎های آن منطقه باید معدوم شوند که مردم اصلاً با تخم‎مرغ و مرغ آلوده مواجه نشوند.» او با بیان اینکه در امسال در پی شیوع بیماری آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان بیش از ۵۰۰ واحد آلوده شدند، گفت: «این ۵۰۰ واحد از ۲۴ هزار واحد مرغداری بوده است که بلافاصله شناسایی و معدوم سازی شده است؛ مردم خیالشان راحت باشد، هرجا که بیماری گزارش شود حتی اگر روستا باشد، ما کل مرغ‌های روستا را می‌خریم و معدوم می‌کنیم تا مردم درباره مرغ‎ها و تخم مرغ‎های سالمی که از آن روستا یا روستاهای همجوار آن به دستشان می‌رسد، نگران نباشد و این شبهه برایشان به وجود نیاید که آن مرغ‌ها و تخم مرغ‌ها نیز آلوده هستند. اگر مرغ آلوده شود تخم مرغ آن نیز آلوده می‌شود و باید معدوم شود؛ بنابراین ما مرغ و تخم‌مرغ‌های آلوده را معدوم می‌کنیم که مردم نگران مصرف مرغ و تخم‌مرغ‎های لیبل‌داری که در بازار عرضه می‎شود، نباشند.»

تاریخ تکرار می‏شود؟
 سال گذشته هم درست در فصل سرد سال بود که شیوع آنفلوآنزا، وارد بسیاری از مرغداری‎‏ها شد. در گزارشی که سال گذشته از سازمان بهداشت جهانی دام با اشاره به گزارش وزارت جهاد کشاورزی ایران درباره شیوع ویروس در دو مرغداری تهران نوشته شده، آمده است: «ایران گزارش داده 2 مرغداری در تهران مبتلا به آنفلوآنزای مرغی با سویه H5N8 شده است. شیوع آنفلوآنزا باعث کشته شدن 5 هزار و 600 مرغ از کل 283 هزار و 500 مرغی شده که در این مرغداری نگهداری می‌شده‎اند. بقیه مرغ‌ها برای جلوگیری از شیوع در کشتارگاه‌ها کشته شده‌اند. این در حالی است که وزارت جهاد کشاورزی ایران به سازمان بهداشت جهانی گزارش داده است که بررسی‌ها برای ردیابی منشأ آلودگی در حال انجام است تا از جلوی انتشار آن به دیگر مناطق گرفته شود.» همان زمان هم قرنطینه و عملیات معدوم‏سازی از طریق مسوولان انجام شد. ضدعفونی مرغداری‏ها و پاکسازی مناطق درنهایت از اقداماتی بود که در این زمینه انجام شد. نظارت بر مناطق فروش مرغ و تخم‏مرغ از کارهای دیگری بودند که برای پیشگیری انجام شد. سال گذشته هم مردم درباره خرید مرغ و تخم‏مرغ اظهار نگرانی کردند، نگرانی که البته سریع برطرف شد، چرا که تنها یک نوع ویروس آنفلوآنزا یعنی نوع، H5N1 است که از طریق مرغ به انسان انتقال پیدا می‏کند. حال بعد از یک سال باز هم چنگال آنفلوآنزا به حصارهای مرغداری‎ها راه پیدا کرده‎اند؛ اما برای اولین بار مرگ‏بارترین آنفلوآنزا پرندگان در چین و حدود 13 سال پیش و زمانی که زلزله بم روی داد، اتفاق افتاد. زمانی که بسیاری از مردم را هم درگیر خود کرد. آن زمان شیوع بیماری تا حدی بود که همه مردم ماه‏ها با ماسک تردد می‏کردند. از زمان به بعد داستان شیوع آنفلوآنزا در چین، داستان همیشگی این کشور است و هر سال هم به خاطر این بیماری و انتقال آن به مردم شمار زیادی از آنها به دلیل این بیماری، جان می‏دهند. امسال هم حدود 79 نفر در چین به دلیل آنفلوآنزا جان سپردند. اتفاقی که برای بسیاری از مردم نگران کننده است، چرا که بسیاری از تخم‏مرغ‎هایی که در کشور استفاده می‎‏شود از این کشور وارد می‏شوند.

ما هر سال آنفلوآنزا داریم
 دکتر ایمان معماریان دامپزشک در گفت‌وگو با روزنامه صبح‌نو درباره آنفلوآنزای پرندگان می‌گوید: «آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان در ایران چند سالی است که هر سال نمونه‏هایی از آن را می‏بینیم. امسال هم متقابلاً این اتفاق افتاد و نمونه آن بیشتر در تهران دیده شد. به همین دلیل کمی بیشتر بولد شد وگرنه هر سال آنفلوآنزا شناسایی می‏شود.» معماریان درباره احتمال انتقال آن به انسان نیز می‎گوید: «تابه‌حال خوشبختانه گزارشی از انتقال نداشته‏ایم ولی خوب به‌هر‌حال نگرانی‏ها همیشه وجود داشته است.» او توضیح می‏دهد که بیشتری مشکلاتی که آنفلوآنزا  ممکن است ایجاد کنند، بعد اقتصادی آن است: «پرورش‎دهندگان مشکلات اقتصادی در زمینه آنفلوآنزا ی پرندگان متحمل خواهند شد. ضربه‏های زیاد اقتصادی این آنفلوآنزا  ایجاد خواهد کرد. برای پرندگان مهاجر هم ایجاد مشکل خواهند کرد. منبع ورود این آنفلوآنزا ، به نظر می‏رسد که پرندگان مهاجر هستند.»
دامپزشک حیات وحش تأکید می‏کند: «اگر قرنطینه‏ها و کنترل‎هایمان بهتر بود، مخصوصاً در مرغداری‎های صنعتی، شاید این ضربه اقتصادی تا این حد وارد نمی‏شد. شاید بهتر باشد که مرغداران به این فکر باشند که قرنطینه بکنند و محافظت بهتر انجام شود تا بیماری این طور، شیوع پیدا نکند.» او درباره دلایل شیوع آنفلوآنزا ، توضیح می‎دهد: «اگر در زباله‏ها و بازیافت مرغداری دقت بیشتری شود، کنترل تماس طیور صنعتی با پرندگان مهاجر انجام شود، این تماس نباید اتفاق بیفتد، وگرنه ورود پرندگان مهاجر باعث می‎شود که آن‏ها جمع و کلونی شوند. در این کلونی‎ها بیماری‎های بیشتر انتقال پیدا می‏کند. آدم‏ها با آن‏ها ارتباط برقرار می‏کنند و همه این‏ها باعث می‎شود که شیوع بیشتر بیماری شود.»
معماریان معتقداست که اگر موارد بهداشتی بیشتر رعایت می‏شد، این حجم زیاد از آنفلوآنزا  ایجاد نمی‏شد. هشدارهای مسوولان ذی‏ربط به آنفلوآنزا  و احتمال شیوع آن خیلی زیاد است. دامپزشک حیات وحش اما معتقد است: «ویروس آنفلوآنزا  ویروسی است که خود را تغییر می‏دهد و در فرم‏های مختلف نمایش پیدا می‏کند؛ بنابراین احتمال انتقال آن همیشه وجود دارد. فرم‏های آنفلوآنزا یی که با آن رو به رو شدیم تا به حال اما گزارشی از انتقال را انتشار نداده‏اند.» معماریان می‏گوید: «این ویروس، ویروس باهوشی است و فرم آن مدام تغییر می‎کند و می‌تواند جایگزینی‏هایی را برای خود پیدا کند؛ بنابراین احتمال انتقال آن وجود دارد.»
او درباره اقداماتی که مردم در مقابله با مرغ‎ها و تخم‏مرغ‏هایی که استفاده می‏کنند و کاهش احتمال انتقال ویروس آنفلوآنزا ی فوق حاد مرغی به انسان، توضیح می‏دهد: «باید توجه داشت که ویروس، ویروس مقاومی نیست و خیلی راحت از بین می‎رود. کنترل دامپزشکی در کشتارگاه برای کشتار انجام می‏شود.» اما مردم هم در زمان استفاده از محصولات مرغی، باید مسائلی را مورد توجه قرار دهند: «مردم باید تخم‏مرغ را پخته مصرف کنند. گوشت هم که خوشبختانه در ایران پخته مصرف می‏شود و در این صورت، خیلی مشکلی برای مصرف‏کننده پیش نخواهد آمد. مصرف‏کنندگان باید به گوشت خام بدون محافظ دست نزنند و حتماً با دست‏کش دست بزنند. در این صورت و با رعایت این مسائل حتی اگر این ویروس در شرایطی باشد که بتواند به انسان منتقل شود، راهی برای انتقال به انسان وجود نخواهد داشت.»
 به گفته دکتر معماریان، سال‏هاست که داستان همیشگی کشور، شیوع آنفلوآنزا ی مرغی است، اتفاقی که با در نظر گرفتن مراقبت‏های اولیه و ساده، می‏تواند قابل پیشگیری باشد وگرنه هر سال پرندگان مهاجر به کشور مهاجرت می‏کنند و احتمال انتقال از طرف آنها وجود دارد. بعد از هر شیوع ویروس در یک مرغداری، خسارات مالی وارد شده بر آن مرغداری، مبلغی بالغ بر 50 میلیون تومان تا 100 میلیون تومان است. مبلغی که بستگی به میزان گوشت و مرغ دارد. خسارتی که برای یک مرغداری خصوصی می‏تواند کمرشکن باشد.