شهرداری به تخصیص نیافتن بودجه از سوی دولت واکنش نشان داد

چرخش 180 درجه‌ای یک مدعی

طلب شهرداری تهران از دولت مبلغ بسیار بالایی است که از دوران شهردار قبلی وجود داشت؛ اما با روی کار آمدن شهردار جدید، آقای محمدعلی نجفی در نخستین کنفرانس خبری خود بدهی 17 هزار میلیارد تومانی دولت به شهرداری را تکذیب کرد. حدود دو ماه از آمدن نجفی به شهرداری تهران می‌گذرد؛ در این مدت شهردار جدید به دلیل ارتباطات نزدیکی که با دولت داشت کار خود را با زیر سؤال بردن اقدامات و همچنین ادعاهای شهردار قبلی مبنی بر طلب از دولت شروع کرد. در این مدت کم و بیش خبرهایی که از شهرداری درز می‌کرد که همگی علیه آقای محمدباقر قالیباف و ادعاهای وی بوده است.

در حالی‌که با آمدن نجفی همان حساب و کتاب‌هایی که گفته شده بود، شاید با کمی تأخیر مطرح شد اما شهردار جدید در کنفرانس خبری خود با حضور ده‌ها خبرنگار، بدهی دولت به شهرداری را رد کرد .

کفگیر ته دیگ
این موضوع خیلی طول نکشید و محمدعلی نجفی، شهردار تهران با حضور در جلسه کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، حرف‌هایی را به زبان آورد که قابل تأمل و بررسی است. او برخلاف گذشته که بدهی دولت به شهرداری را منکر می‌شد گفته است: از تاریخ اول فروردین‌ماه ۱۳۸۵ تا شهریورماه ۱۳۹۴ مجموع مطالبات شهرداری تهران براساس آنچه قانون معین کرده ۱۴ هزار و ۱۵۳ میلیارد تومان است که تاکنون پرداخت نشده است.
آقای قلی الله قلی زاده، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی در این باره به «صبح‌نو» می‌گوید: «شهردار تهران در جلسه‌ای که با کمیسیون عمران داشت، به وجود بدهی دولت به شهرداری اشاره داشت اما بحث ما در جلسه این نبود؛ برای همین هم در موضوعات بدهی ریز نشدیم.»
او ادامه می‌دهد: «نجفی بیشتر درباره وضعیت موجود شهرداری تهران گزارش می‌داد و برنامه‌هایی که برای آینده این شهر دارد.»
قلی زاده با تأکید بر اینکه در این جلسه حتی راه‌کارهای وصول مطالبات هم مورد بحث قرار نگرفت، اضافه می‌کند: «چون بحث ما یکطرفه و بدون حضور نماینده دولت و بررسی ادعاهای آن مطرح شده بود، به راهکارهای وصول مطالبات هم پرداخته نشده و نتوانستیم اظهارنظری کنیم.»
این نماینده کمیسیون عمران درباره اینکه چرا شهردار جدید تهران در زمان تصدی این پست موضوع بدهی دولت به شهرداری را تکذیب کرده بود؛ می‌گوید: «درباره اظهارنظر قبلی نجفی اطلاعی ندارم اما در کمیسیون و لابه لای گزارش اشاره شد که دولت تکالیفی را در قبال شهرداری دارد که آنها را پرداخت نکرده است.»

چرخش نرمشانه!
در زمانی که نجفی از تکذیب بدهی دولت به شهردرای تهران سخن به میان آورد، هیچ کس درقبال این ادعا حرفی نزد. با گذشت دو ماه از آغاز به کار شهردار جدید و تغییر همه مدیران و معاونان، حالا با خیال راحت از وجود بدهی‌های شهرداری به سازمان‌های مختلف و همچنین معوقات بانکی‌ای حرف به میان آمده و دولت را حالا بدهکار شهرداری می‌داند.
آقای مرتضی الویری عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران در گفت و گو با «صبح‌نو» درباره پاسخ به این سوال که علت چرخش 180 درجه‌ای شهردار تهران درباره بدهی‌های دولت به شهرداری تهران چیست، به «صبح‌نو» این‌طور پاسخ می دهد: «شهرداری تهران طلب هایی را از دولت دارد اما این طلب‌ها آمار مشخصی نداشته است. البته شنیده‌ام که آقای شهردار این بدهی ها را تکذیب کرده است.»
او در پاسخ به این سوال که موضوع تکذیب بدهی های دولت به خاطر نزدیکی نجفی به هیات دولت بوده، درست است، ادامه می دهد: «این موضوع شاید باعث شده باشد تا کمی دولت و شهرداری بهتر از قبل با هم برخورد داشته باشند و به هم نزدیک شوند اما دلیل نمی شود که بدهی های دولت را تکذیب کند.»

بدهی ازلی
دولت در همه دوره‌ها تعهداتی را به شهرداری تهران داشته و دارد که در همه این سال‌ها که شهرداری تهران شکل منسجم‌تری به خود گرفته و پروژه‌های بزرگ‌تری در شهر اجرا می‌شود، سقف تعهدات دولت‌ها هم افزایش یافته است. با این حال دولت‌ها هر سال از دادن بدهی‌های خود به شهرداری‌ها به بهانه‌های مختلف سرباز می‌زنند که این موضوع خود یکی از دلایل اصلی عقب ماندگی توسعه شهری در کشور است.
آقای ابوالفضل قناعتی، عضو سابق شورای شهر تهران نیز درباره اظهارنظرهای ضد‌و‌نقیض شهردار تهران درباره بدهی‌های دولت به شهرداری تهران، با انتقاد از رفتارهای دوگانه شهردار جدید تهران به «صبح نو» می‌گوید: «بدهی دولت به مدیریت شهر از ازل مشخص بوده است و هم دوستان اصلاحات در شورای شهر چندین مرحله این را مطرح کرده بودند و هم اصول‌گرایان، یعنی ربطی به جریان موافق یا مخالف دولت نداشت.»
او ادامه می‌دهد: «موضوع این است که دولت بالای 14 هزار میلیارد تومان به شهرداری بدهی دارد و بر اساس مفاد مشخص و تعریف‌شده در قانون، دولت موظف بوده تا یک سوم هزینه‌های مربوط به بخش حمل و نقل عمومی مترو و اتوبوس را پس از هدفمند کردن یارانه‌ها پرداخت کند. در بحث عوارض مربوط به تراکم و بافت فرسوده یا موضوعات دیگری که در قانون مشخص شده، محاسبه‌ای که در شورا انجام شد، دولت بالای 14 هزار میلیارد تومان بدهی داشته است.»

بدون تحقیق حرف نزنید
مدیران زمانی‌که در سطوح مختلف مدیریتی چیزی را اعلام می‌کنند باید بر حسب اطلاعات و تحقیقات درست باشد و مبنای آماری دقیقی داشته باشد، چرا که هر اظهارنظری از سوی مدیران می‌تواند به موج خبری و همچنین اجتماعی دامن بزند. این موج می‌تواند مثبت یا منفی و کذب باشد که هم مردم را نسبت به آمار و اطلاعات بی‌اعتماد می‌کند و هم نگاه آنها را به مدیران از یک فرد با ثبات به فردی بی‌ثبات تغییر می‌دهد. قناعتی اضافه می‌کند: «دوست خوبمان آقای نجفی باید تحقیقات میدانی را انجام می‌داد. البته این چیزی که ادعای شورا و شهردار هست درسته یا غلط!» قناعتی معتقد است: «زیبنده شخصیت ایشان نبود که بیاید با نگاه غیرتخصصی و فنی و تحقیقاتی این موضوع را مطرح کند و زمانی‌که در کار قرار می‌گیرد، حرف خودش را عوض کند. این موضوعی نبود که نیاز به مشقت داشته باشد. ایشان می‌توانست در یک فرصت دو ماهه این موضوع را بررسی و بعد اعلام نظر کند.»
او ادامه می‌دهد: «این نشان می‌دهد که به هرحال اخذ تصمیمات این شکلی برای شهر و اظهارنظرهای زمانی موافق وی زمانی عکس آن، اگر به همین روال ادامه داشته باشد شاید ثبات مدیریت دیده نشود و این برای شهر تهران خطرناک است. اگر شخصی بخواهد در این جایگاه تصمیم بگیرد و تصمیمش را عوض کند، واقعاً شهر تهران چنین مدیریتی را
نمی‌پذیرد.»

بدهی 54 هزار میلیاردی!
بدهی‌های شهرداری تهران از زمانی که شهرداری شکل گرفته وجود داشته و در 15 سال گذشته بخشی جبران شده و بخشی باقی مانده است. این بدهی‌ها در سال‌های مختلف با انباشته شدن و همچنین اضافه شدن هرساله رشد کرده و با وصول نشدن طلب شهرداری، رقم بدهی‌ها روزبه روز بزرگ‌تر شده است؛ اما این رقم تا امروز هنوز مشخص و درست اعلام نشده است اما الویری این رقم را 54 هزار میلیارد تومان می‌داند.
او می‌گوید: «براساس آمارهای موجود، مجموع بدهی‌های شهرداری تهران به سازمان‌های دیگر، پیمانکاران، معوقات بانکی و ... در طول دوره‌های گذشته شهرداری از زمان آقای محمود احمدی نژاد تا الان چیزی حدود 54 هزار میلیارد تومان است.»
این رقم شاید نخستین باری است که از سوی یکی از نمایندگان شورای شهر تهران مطرح شده و چیزی فراتر از همه اعداد و ارقام است. قناعتی ضمن رد این رقم می‌گوید: «این حرف نسنجیده‌ای است، عدد و رقمی را که آقای الویری مطرح کرده را قبول ندارم و خوب است که قبل از هر اظهارنظری کاملاً درباره آن اطلاع کسب کرده باشند. وقتی شهرداری اعلام می‌کند نزدیک 20 هزار میلیارد تومان بدهی داریم، باید دید که شهرداری یا آقای الویری یا هر منبعی که این رقم را اعلام کرده، بر اساس چه مدلی این اعداد را محاسبه کرده‌اند.»
این نماینده دوره چهارم شورای شهر تهران ادامه می‌دهد: «این حرف هم از آن صحبت‌های نسنجیده است. به نظرم وقتی رقمی به این بزرگی مطرح می‌شود، باید آقایان مورد به مورد به خبرنگاران گزارش بدهند تا شفاف سازی برای افکار عمومی صورت گیرد، اگر حساب و کتابی نباشد ممکن است فردا این عدد تغییر کند.»

دوستی با دولت
شهر تهران بیشتر از 10 میلیون نفر جمعیت دارد و به ترتیبی، قلب کشور محسوب می‌شود که با هر اظهارنظر مدیران شهری، می‌تواند نگرانی عمومی را ایجاد کند یا در مقابل، شادابی را به آن ببخشد. موضع شهردار جدید تهران در قبال خدمات و امکانات شهرداری و همچنین سرمایه‌های این نهاد عمومی، به قدری مخالف مدیریت شهری 12 سال گذشته بود که مردم را بیشتر از این که خوشحال کند، نگران کرد.
بدهی‌های دولت به شهرداری تهران می‌تواند مشکلات عمده توسعه شهر را برطرف سازد و این رقم اگر هر ساله و به موقع تسویه می‌شد، امروز تهران یا هر شهر دیگری در جایگاه بهتری قرار داشت. دولت با نگه داشتن بدهی‌هایش یا اختصاص آن به جاهای دیگر، سد بزرگی برای پیشرفت شهرها ساخته است.
شهردار تهران نماینده مردم این شهر برای احقاق حقوق شهروندان آن است که در ابتدا با اظهارات عجیب و رد بدهی دولت به شهرداری، باعث شد تا اعتمادها به شهرداری متزلزل شود، اما حالا که این بدهی در جلسه کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی از سوی خود شهردار مطرح و تأیید شده است، این سؤال را پیش می‌آورد، چه شد نجفی در ابتدای ورودش به شهرداری بدهی را کذب خواند و حالا بعد از دوماه آن را واقعی دانست!؟

دولت بدهکار و شهرداری بدهکار
به هر حال در کنار هم قرار دادن اعداد و ارقام و سال‌های متمادی تخلف دولت‌ها و بدعهدی آن‌ها در عدم پرداخت بدهی خود به حمل و نقل عمومی تهران، بیانگر آن است که در صورت عدم خلف وعده دولت‌ها، امروز شاهد این حجم از معضلاتی نظیر ترافیک و آلودگی هوا در تهران نبودیم و شهرداری تهران می‌توانست بخش عمده‌ای از زمان خود را به توسعه طرح‌های بالادستی دیگر اختصاص دهد. پیش از این، دکتر محمدباقر قالیباف از بدهی‌های دولت به شهرداری تهران خبر داده بود، ولی او را متهم به عوام فریبی می‌کردند و در حالی که با تیترهای درشت از رقم بزرگ بدهی‌های قالیباف حرف می‌زدند، منکر بدهی دولت به شهرداری می‌شدند. حالا همین بدهی‌ها تأیید شده و نجفی شهردار تهران برای ادامه فعالیتش، آن را مطالبه می‌کند. اینکه شهردار جدید تهران ارتباط خوبی با دولت دارد خوب است. شاید بتواند به پیشبرد اهداف این کلان شهر کمک کند اما از طرفی این نگرانی نیز وجود دارد که شهرداری بر خلاف ادعای سکاندارش، ردای سیاسی به تن کرده و پایتخت را دچار سیاسی بازی‌های بی‌ثمر کند. اتفاقی که نشانه‌هایی از آن با برگزاری نشست‌های مشترک سیاسی با حضور شهردار تهران به چشم آمده است.