گزارش «صبح نو» از اتفاقی که روز گذشته ارومیه را ملتهب کرد

حاشیه‏ های یک آزار

آزار و اذیت سرایدار مدرسه به دختربچه پایه ششمی، باعث اتفاق‏ ها، واکنش ‏ها و تجمع شده است. واکنش‏ های مختلف مردم و مسوولان مربوطه دراین‌باره، سریع بود و همه اتفاق‏ ها هم به‌سرعت در فضای مجازی انتشار پیدا کردند. وقایعی که البته در ماه ‏های قبل هم تقریباً زیاد شاهد آن بودیم.

اخبار ضدونقیض‌اند. ابتدا به طور خاص، از تجاوز به دختر بچه خبر دادند؛ اما ماجرا این است که صبح روز گذشته، سرایدار مدرسه‏ای در روستای اسلام‏آباد واقع در شهرستان ارومیه، دانش‏آموز دختر پایه ششمی را مورد آزار و اذیت خود قرار داده است. همین مساله هم باعث واکنش‏هایی شده است.

همه‌چیز درست می‏شود
جمعیت زیادی در حیاط مدرسه و در خیابان‏های اطراف جمع شده‏اند. جوان و پیر همه حضور دارند. چهره همه‏شان گرفته است. پیشانی‎‌شان چین افتاده، لب‎هایشان به‌طرف پایین جمع شده است. چشمان بعضی‏ها هم به رنگ خون است. درست روبه‏روی ردیف مردان در تصویر، نیروهای پلیس ضربتی جلویشان ایستاده‎اند و یا این‎که در میانشان در حال حرکت‌اند. نیروهای پلیس، کلاه‎های محافظ‎‎‌دار بر سر گذاشته‌اند و زره در دست گرفته‏اند. عکس‏ها و فیلم‏ها مدام لود می‏شوند. مردم در کوچه آجری ایستاده‏‎‎اند. همه باهم و متحد شعار می‏دهند: «بی‌شرف... بی‌شرف...» چند لحظه بعد مردم به‌طرف دوربین می‏دوند. یکی از میان جمعیت فریاد می‏زند: «گاز اشک‎آور زدند.» در ویدیو بعدی، مرد میانسال ایستاده است. دورتادور او را مردم گرفته‎اند. در میان همهمه مردم، می‏گوید: «خواهش می‏کنم که اینجا را ترک کنید، ما سرایدار را دستگیر کرده‏ایم. حضور شما در اینجا فایده‏ای ندارد.» یکی از همراهان او فریاد می‏زند: «جناب فرماندار خودش آمده تا مشکل را حل کند.» فرماندار ارومیه در میان جمعیت حاضرشده است تا آن‌ها را آرام کند. این‎ها وقایع این روزهای آذربایجان غربی است. درست در چند ماه پیش، داستان و صحنه‏هایی شبیه به همین رخداد، در پارس‏آباد آذربایجان شرقی، همسایه آذربایجان غربی، به وجود آمد. درست مانند اسلام‎آباد، مردم در یک خیابان روبه‏روی یک مغازه تجمع کرده بودند و شعار می‏دادند: «بی‌شرف... بی‌شرف.» فرماندار تبریز هم آن موقع بین متحصنان آمد و به آن‌ها قول همکاری داد و از مردم خواست تا خیابان‏ها را ترک کنند؛ اما چرا مسائلی ازاین‌دست مدام در شبکه‏های مجازی پخش می‏شوند. آقای «حسن حسینی» جامعه‌شناس است. او درباره زیادشدن این اخبار می‏گوید: «ما نمی‏توانیم جلوی پیشرفت تکنولوژی را بگیریم یا از عضویت مردم در این کانال‏ها ممانعت کنیم. نکته‎ای که وجود دارد، این است که این‌گونه اخبار رسانه‎ای بسیار رایج شده و اثرات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی زیادی با خود دارد. این رسانه‏هایی که در کنار رادیو و تلویزیون ایجادشده‌اند، دارند کار خود را می‏کنند. ما نمی‏توانیم به آن‌ها بگوییم این اخباری که با آن مواجه هستید و این اخباری را که می‏بینید، منتشر نکنید. به‎اضافه این‌که یکی سری از این‌ها از انتشار این اخبار و تصاویر شهرت پیدا می‎کنند و بعضی‏ها به پول می‎رسند.»

این‌ها طبیعی است
 حسینی توضیح می‏دهد که واکنش مردم به اخباری از این جنس، طبیعی است: «بخشی از این‌ها طبیعی است؛ یعنی در همه کشورها هم اگر به کسی تجاوز شود، معمولاً هم در همه جای دنیا از این اتفاق‏ها می‏افتد، مردم آن محله اعتراض می‏کنند. حتی بعضاً یک روز را اختصاص می‏دهند برای تظاهرات علیه تجاوز به کودکان یا حتی آن فرد خاص. پس این هم یک مقداری حضورش طبیعی است.» این جامعه‏شناس معتقد است که عکس‏العمل مردم به این‌گونه حوادث در ارتباط باکسانی که قانون‏گذارند فراتر از این‏هاست. او توضیح می‏دهد: «وقوع این‌جور مسائل باعث می‌شود که افراد مسوول، از این قضایا جلوگیری کنند و یا پیش‏بینی‏های پیشگیرانه در این قضایا داشته باشند. تلاش به جهات این‌که این پدیده کمتر تکرار شود و یا اصلاً تکرار نشود. مهم این است که تلاش‏ها در معرض افکار عمومی قرار گیرند؛ یعنی این‌که بگویند در مورد این پدیده‏ای که رخ‌داده است، ما این کارها را انجام داده‏ایم. رسیدگی‎هایی که شده، از طریق رسانه‏های رسمی، رادیو و تلویزیون به اطلاع مردم برسد که ما متأسفانه در این زمینه، یک مقداری ضعف اطلاع‏رسانی، از طرف نهادهای انتظامی و رسیدگی‌کننده داریم.» اما سؤال اینجاست که چرا این سری از مسائل در رسانه‏ها به سمع و نظر مردم می‏رسد؟ حسینی معتقد است: «مردم نسبت به یک سری جرائم و انحراف‏ها بیشتر حساسیت نشان می‏دهند. یکی از این انحرافات تجاوز به کودکان و زنان است. در آمریکا عکس مجرمان مختلف را در رسانه‏ها پخش نمی‏کنند. تنها مجرمانی که قوه‏قضاییه آنجا پخش می‏کند، کسانی هستند که  هنگام مستی رانندگی کرده و کسانی که به کودکان و زنان تجاوز کرده‏اند؛ به‌عبارت‌دیگر برای آن جامعه هم این قضیه حساس است. علاوه بر این‌که در دادگاه محاکمه می‏شوند باید به طرز دیگری هم مجازات و چهره‏شان به معرض نمایش گذاشته شود. این حساسیت‏های مردم در هر فرهنگ و جامعه‎ای ممکن است که فرق کند. تجاوز به کودکان و زنان چون قبح بیشتری دارد، عکس‏العمل بیشتری دارد.» این روزها، خبرهایی ازاین‌دست، تقریباً زیادمنتشر می‏شوند. حسینی معتقد است: « نه؛ تنها اتفاقی که افتاده، دسترسی مردم به وسیله‎ای به نام تلفن موبایل دارای اینترنت و شبکه‏های مختلف بیشتر شده است. ما می‎توانیم در اقصی نقاط جهان صوت، تصویر و نوشتار را به‌سرعت جابه‏جا کنیم. به دلیل این است که ما گمان می‎کنیم که ایجاد این‌گونه موارد بیشتر شده است، اتفاقی که افتاده این است که افشا و خبررسانی این‌گونه جرائم، به دلیل در دست بودن مردم به یک وسیله خبررسانی، موجب شده که مردم متوجه شوند که مثلاً یک سرایدار ، دختر پایه ششم را اذیت کرده است. این اتفاق‏ها همیشه بوده است، می‎افتد و خواهد افتاد.» ازنظر حسن حسینی البته باید در مواقعی، در جریان بودن خوب است: «می‏توان پیش‏بینی کرد تا مردم بیشتر در کم‌وکاست وقایع ناخوشایند، قرار ‎بگیرند و این موجب می‏شود که مردم شرایطی را به وجود ‏آورند که در آن شرایط قرار نگیرند. بچه خود را به هر جایی نفرستند. مدیر مدرسه مسوول است، کسی که این سرایدار را استخدام کرده، مسوول است. این‌گونه خبررسانی‏ها به بهتر شدن وضع جامعه حتماً کمک می‏کند.» او معتقد است که اخبار اینچنینی، هیچ تلفات روحی- روانی در جامعه ندارند. اتفاقاً نتایج مثبتی را می‌توانند به وجود بیاورند: «مردم یک مقداری نسبت به دستگاه‏های اجرایی و نظارتی حساس می‏شوند. البته این حساسیت باعث می‏شود که از آن‌ها مسوولیت‎پذیری بیشتری در حوزه وظایف‌شان طلب کنند و این اشکالی ندارد. مفید است و با این حساسیت‏ها و رنجش‏های روانی است که جامعه به‌تدریج اصلاح می‏شود.»

اعزام بازرس ویژه وزیر به آذربایجان غربی
 آقای سید محمد بطحایی وزیر آموزش و پرورش در پی انتشار خبری مبنی بر آزار و اذیت یک دختر دانش آموز توسط سرایدار مدرسه در ارومیه طی حکمی، آقای بزرگی‌زاده را به عنوان بازرس ویژه وزیر با اختیارات تام راهی آذربایجان غربی کرد.

تجاوز به دختر دانش آموز تکذیب شد
انتشار خبری مبنی بر تجاوز سرایدار مدرسه به دانش‌آموز دختر پایه ششمی در حالی در فضای مجازی دست به دست می‌شود که فرماندار ارومیه این اتفاق را تکذیب کرد. آقای حسن خانی، فرماندار و رییس شورای تأمین شهرستان ارومیه گفته است: اعتراض والدین یک دانش‌آموز مبنی بر برخورد نامناسب سرایدار این مدرسه با دانش آموز فوق که نهایتاً منجر به رضایت والدین وی شد، مورد سوء استفاده بستگان و آشنایان این دانش‌آموز و تجمع اعتراضی در این مدرسه شده است. خانی با بیان اینکه سوء استفاده برخی از افراد بی هویت باعث اغتشاش و تخریب اموال شخصی و دولتی این مدرسه شده، ادامه داد: در این رابطه چند نفر از عوامل اغتشاش توسط ماموران انتظامی دستگیر و به مراجع قضایی تحویل داده شده‌اند.