هیأت پژوهشگران حسینی

دومین همایش ملی «اربعین» به همت پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی حوزه هنری روز 12 آبان‌ماه برگزار خواهد شد. به همین بهانه گفت‌وگوی کوتاهی با آقای مسعود معینی‌پور، دبیر علمی این همایش داشتیم.

 درباره اهداف کلی همایش توضیح بفرمایید. چرا سراغ موضوع اربعین رفتید؟
به طور کلی آیین‌ها و مناسک دینی بروز و ظهور نظام گرایشی و بینشی انسان دین‌دار است. اربعین هم یک آیین دینی است که ابعاد گسترده‌ای دارد و برآمده از عقل و حماسه و عاطفه دینی است. طبیعی است که برای مواجهه به روز و به هنگام با این پدیده و جلوگیری از تحریف آن باید از منظر علمی به طور دقیق مورد بررسی قرار بگیرد. از چند وجه می‌توان به این موضوع نگاه کرد. از یک طرف اربعین از یک هویت قدسی حول محور ولایت اهل بیت برخوردار است، از طرف دیگر با کنش‌های عمومی مردم مرتبط است که قدرت تأثیرگذاری زیادی بر نفوس انسان‌ها دارد. از منظری دیگر توانایی حفظ، بازخوانی و بازگویی معارف دینی را دارد و از منظر دیگر بر اساس روایات مربوط به دوران ظهور از زمینه‌های اساسی برای بسط ولایت الهی و ظهور حضرت حجت(عج) و تحقق تمدن اسلامی است.
 اربعین دارای یک ظرفیت بزرگ برای تبلیغ دین در سطح جهانی و صدور تفکر شیعی است. همچنین اربعین می‌تواند بسترساز اتحاد امت اسلامی و حتی اتحاد همه آزادی‌خواهان جهان باشد. خب اگر ما با چنین آیینی مواجه باشیم آیا ضرورت ندارد که نشست‌ها و همایش‌های متعددی به منظور پژوهش و تبیین این پدیده برگزار شود؟ قطعاً پاسخ مثبت است. باید فضلا و اندیشمندان رشته‌های گوناگون علمی بنشینند و درباره این موضوع تفکر و گفت‌وگو کنند. اگر در کشورهای دیگر چنین پدیده‌ای وجود داشته باشد قطعاً آنها به عنوان یک مورد مطالعاتی ابعاد گوناگونش را بارها از منظرهای گوناگون بررسی می‌کنند.
ما هم در تلاش هستیم که زمینه‌های مواجهه علمی با این پدیده را فراهم کنیم. سال گذشته اولین همایش با برگزاری چهار پنل تخصصی و حضور 9 سخنران برگزار شد و امسال دومین سالی است که این همایش برگزار خواهد شد.

 خروجی این همایش در چه قالب‌هایی منتشر خواهد شد؟
سال گذشته یک مجموعه مقاله جمع‌آوری شد که در قالب یک کتاب با عنوان «مدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعین» توسط انتشارات سوره چاپ شد. امسال هم علاوه برگزاری نشست‌های تخصصی جلد دوم مجموعه مقالات و سخنرانی‌های همایش منتشر خواهد شد. سخنرانی‌های همایش از طریق رادیو و تلویزیون و رسانه‌های مجازی منتشر می‌شود. امسال سه پایان‌نامه دانشگاهی دوره ارشد و دکتری درباره این موضوع کار شده است که امیدواریم این موضوع بیش از پیش مورد توجه پژوهشگران قرار بگیرد.

 این همایش توسط چه کسی و با چه ساز و کاری برگزار می‌شود؟
همایش یک کمیته علمی دارد و در دو سطح داخلی و بین المللی برگزار می‌شود. کنگره لقاءالحسین به دبیرخانه همایش کمک می کند که ان‌شاءالله در روز اربعین در حرم حضرت اباعبدالله این همایش برگزار شود. به احتمال زیاد تا قبل از اربعین در بیروت هم همایش اربعین برگزار خواهد شد. بعد بین المللی همایش به عهده کنگره لقاءالحسین و بعد داخلی بر عهده دبیرخانه این همایش مستقر در پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی حوزه هنری است. مجموعه مقالاتی هم که سفارش داده شده، در قالب همان کتاب چاپ خواهد شد. سه یا چهار پیش‌نشست هم در برنامه پیش‌بینی کردیم که یکی از آنها با عنوان «اربعین؛ عرفی شدن و عرفی زدایی» برگزار شد. دومین پیش‌نشست در دانشگاه امام صادق(ع) با عنوان «الهیات اجتماعی و تمدن‌زایی اسلامی» روز دوشنبه برگزار خواهد شد و سومین پیش‌نشست پنج‌شنبه 29 مهرماه با عنوان «ظرفیت‌های اربعین در تحقق جامعه منتظر مهدوی» در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی برگزار می‌شود.
همایش اصلی روز 12 آبان‌ماه بعد از نماز ظهر تا اذان مغرب در سالن سوره حوزه هنری برگزار خواهد شد. این اولین «هیأت» علمی و پژوهشی است که برگزار می‌شود و ان‌شاءالله در قالب این هیأت حسینی گفت‌وگوهای علمی شکل بگیرد و مورد رضایت خود اباعبدلله(ع) هم باشد. چرا که معتقدیم «هیأت» بهترین قالب برای انتقال معارف حسینی است و ماهیت مردم‌نهاد دارد.