گزارشی درباره انتخاب کتاب‌های حمایتی وزارت ارشاد

کدام کتاب؟ کدام «گرنت»؟

برخی واژه‌ها دهن پرکن هستند اما معنی مهمی ندارند. برخی دیگر نه مهم‌اند و نه دهن پرکن؛ اما واژه‌هایی هم هستند که هم اهمیت دارند و هم دهن پرکن هستند. یکی از این واژه‌ها گرنت است.

گرنت یا وام بلاعوض، بودجه‌ای است که به نهادها، مؤسسات، شرکت‌ها یا افراد اعطا می‌شود. اغلب گرنت‌ها برای انجام کار یا پروژه خاصی داده می‌شوند و درجاتی از گزارش‌دهی را نیاز دارند. انواع پروژه‌ها (پروژه‌های عمرانی، فرهنگی، بهداشتی، آموزشی، پژوهشی و...)را می‌توان با حمایت گرنت‌ها انجام داد. به عنوان مثال«گرنت پژوهشی»، گرنتی است که برای انجام طرح پژوهشی اعطا می‌شود. معادل فارسی «گرنت پژوهشی»، کلمه «پژوهانه» است. کلمه پژوهانه، واژه مصوب فرهنگستان و به معنای حق‌التحقیق است.
برای اولین بار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پرداخت گرنت (وجه حمایتی برای ترجمه و انتشار کتاب‌های ایران در خارج از کشور) را در دستور کار خود قرار داده است و در دور نخست نیز 51 عنوان کتاب برای دریافت این گرنت انتخاب شده‌اند.
فریدونی مدیرکل اداره مجامع، تشکل‌ها و فعالیت‌های فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره این انتخاب می‌گوید: شورایی به این منظور متشکل از کارشناسان، ناشران و مسوولان نشر تشکیل شده است. این 51 کتاب هنوز هیچ مبلغی دریافت نکرده‌اند، بلکه امور مقدماتی اجرایی شدن قرارداد آنها در حال طی شدن است.
طبق نظر شورای سیاست‌گذاری برای این 51 عنوان کتاب، بودجه گرنت از قیمت پایه 500 تا 3000 دلار تا پایان سال اختصاص خواهد یافت.
نام برخی از نویسندگان مشهور مانند آقایان مصطفی رحماندوست، جعفر ابراهیمی، خانم سوسن طاقدیس، آقایان احمدرضا احمدی، حسین فتاحی، سیدمهدی شجاعی و هوشنگ مرادی کرمانی در میان 51 عنوان کتاب دیده می‌شود. البته اسامی نویسندگان نه چندان مطرح و گمنام نیز در این فهرست به چشم می‌خورد. زبان اسپانیایی بیشترین سهم را در ترجمه کتاب‌ها دارد و بعد از آن زبان مالایی و ترکی.
در اینکه آثار فاخر معاصر ما باید به زبان‌های دیگر ترجمه شوند شکی نیست؛ اما در این انتخاب سؤالاتی یا بهتر بگوییم ابهاماتی وجود دارند. مهم‌ترین این ابهامات معیار انتخاب کتاب‌هاست و البته اسامی هیأت انتخاب کننده. کتابی که در ایران مخاطب چندانی نداشته و مورد اقبال عموم و خواص قرار نگرفته، چرا باید به زبان‌های دیگر ترجمه شود و هزینه‌ای بین 500 تا 3000 دلار به آن تعلق گیرد؟
معمولاً در انتخاب زبان مقصد برای ترجمه کتاب، آشنایی و نزدیکی فرهنگ کشورهای مبدأ و مقصد در نظر گرفته می‌شود. آیا در این 51 عنوان چنین ملاحظه‌ای رعایت شده است؟
بسیاری از کتاب‌هایی که در داخل مورد استقبال مردم و اهالی فرهنگ قرار گرفته‌اند چرا نباید در این فهرست جای داشته باشند؟ کتاب‌هایی که خودمان به آنها جایزه دادیم و ادعا داشتیم که فرهنگ ایران و انقلاب را می‌توانند صادر کنند و حرفی برای جهان دارند چرا در این سیاهه حضور ندارند؟
روزنامه صبح نو تمام سعی خود را کرد تا با ارتباط با مسوولان فرهنگی و مرتبط ارشاد بتواند برای این سؤالات و ابهاماتش پاسخی پیدا کند؛ اما متأسفانه تا زمان تنظیم این گزارش هیچ گونه همکاری با نگارنده نشد تا همچنان این ابهامات باقی بمانند. «صبح نو» همچنان آمادگی دارد که مسوولان مرتبط وزارت ارشاد اگر علاقه‌مند به پاسخگویی بودند، فضایی برای این کار در اختیارشان قرار دهد.