sobhe-no.ir
995
شنبه، ۲۵ مرداد ۱۳۹۹
15
گزارش «صبح‌نو» از برنامه «بدون توقف» که به عنوان پرمخاطب‌ترین و جنجالی‌ترین برنامه چالشی تلویزیون انتخاب شده است،تهیه‌کننده: امیدواریم در ماه‌های پایانی دولت، طلسم نیامدن دولتی‌ها در بدون توقف شک

حرکت روی خط قرمز‌ها

در آخرین نظرسنجی‌ای‌که‌توسط مرکز افکارسنجی دانشجویان انجام شده، «بدون‌توقف» به عنوان پرمخاطب‌ترین و جنجالی‌ترین برنامه چالشی تلویزیون انتخاب شده و ساعت پخش برنامه هم در زمان طلایی است و خب با این حساب بینندگان خوبی دارد؛ ضمن اینکه چند فصل هم به صورت ممتد در حال تولید است. شاید این انتخاب و شاید هم سوژه‌های پرسرو‌صدایش بود که من را بر آن داشت تا سری به پشت صحنه این برنامه تلویزیونی بزنم تا به این بهانه ببینم در پس دوربین‌های برنامه چه می‌گذرد!

صبح نو

گزارش «صبح‌نو» از برنامه «بدون توقف» که به عنوان پرمخاطب‌ترین و جنجالی‌ترین برنامه چالشی تلویزیون انتخاب شده است،تهیه‌کننده: امیدواریم در ماه‌های پایانی دولت، طلسم نیامدن دولتی‌ها در بدون توقف شک

حرکت روی خط قرمز‌ها

در آخرین نظرسنجی‌ای‌که‌توسط مرکز افکارسنجی دانشجویان انجام شده، «بدون‌توقف» به عنوان پرمخاطب‌ترین و جنجالی‌ترین برنامه چالشی تلویزیون انتخاب شده و ساعت پخش برنامه هم در زمان طلایی است و خب با این حساب بینندگان خوبی دارد؛ ضمن اینکه چند فصل هم به صورت ممتد در حال تولید است. شاید این انتخاب و شاید هم سوژه‌های پرسرو‌صدایش بود که من را بر آن داشت تا سری به پشت صحنه این برنامه تلویزیونی بزنم تا به این بهانه ببینم در پس دوربین‌های برنامه چه می‌گذرد!

در این سری «بدون توقف» دکور برنامه تغییر کرده و شاید مهم‌ترین تغییر در برنامه همین باشد، چراکه دیگر برنامه بدون تماشاگر برگزار می‌شود، اما این عدم‌حضور چیزی از هیاهوی پشت دوربین کم نکرده است. من که زودتر  از موعد مقرر به محل ضبط برنامه رسیدم، گوشه‌ای از دکور که چیزی شبیه کافه کتاب است، می‌نشینم تا نفسی تازه کنم، دیگر جوانان میهمان 
یکی یکی  وارد می‌شوند، عوامل و تصویربرداران نیز هر کدام در حال آماده ‌کردن دکور و دوربین‌ها هستند  و کارگردان و تهیه‌کننده نیز در رفت‌و آمد و صحبت با  آنها.
اما چیزی که در این پشت صحنه بیش از هر چیزی جالب توجه است، گفت‌وگوها و بحث‌هایی است که حول موضوع دین‌گریزی صورت می‌گیرد؛ بحث‌هایی چالشی‌تر از آنچه مخاطبان شاهد آن هستند؛ موضوعی که شاید برای اولین‌بار است به این شکل از قاب تلویزیون مورد بررسی قرار گرفته. کم‌کم سردبیر و مجری نیز به جمع جوانان اضافه می‌شوند؛ این جوانان هر کدام خود را نماینده قشری از جامعه دانسته و اینطور که از سؤالات‌شان برمی‌آید، قصد دارند هر طور که شده به پاسخ‌های خود برسند؛ رابطه دین با حکومت و زندگی، اینکه آیا می‌شود بعد از 1400 سال همچنان پیرو یک دین بود، اینکه چرا دینداری‌ها دچار خلل شده و عملکرد مسوولان تا چه حد در دین‎‌گریزی افراد مؤثر است، از موضوعات محوری‌ای است که جوانان در کمال حیرت در فضایی دوستانه و کاملا آزاد در خصوص آن به بحث می‌پردازند و شاید اتفاقی که در اینجا می‌افتد حتی بازتر از کرسی‌های آزاداندیشی‌ای باشد که در دانشگاه‌ها شاهد آن بودم، چراکه در آن کرسی‌ها متأسفانه عدم‌تحمل برخی از افراد مانع از حتی منعقدشدن کلام می‌شد و گاهی حتی بحث‌ها شروع نشده به پایان می‌رسید، اما اینجا افراد هم گوش خوبی برای شنیدن دارند و هم این جرأت را دارند تا صریح به ارائه نظرات خود بپردازند.
پس از چندی که از بحث و گفت‌وگوی جوانان می‌گذرد، میهمان برنامه حجت‌الاسلام رضائیان وارد استودیو می‌شود.  او که خود از جوان‌های اواخر دهه  50 است، به خوش و بش با جوانان و  عوامل می‌پردازد تا ضبط برنامه آغاز شود و برایم جالب است که همین گفت‌و‌گوها در حضور او نیز همچنان ادامه می‌یابد. حالا دیگر ضبط برنامه آغاز شده و جوانان با طرح دغدغه‌های خود و قشری که نماینده آنها هستند، قصد دارند تا از این فرصت به‌دست‌‌آمده نهایت استفاده را ببرند و حجت‌الاسلام رضائیان نیز با سعه صدر و روی گشاده قصد دارد تا سؤالی بی‌پاسخ رها  نشود.
 
نسلی در مواجهه با شبهات و سوالات بی‌شمار
در میانه برنامه فرصتی پیدا می‌کنم تا با غلامرضا حسین‌نژاد، تهیه‌کننده برنامه به گفت‌وگو بنشینم؛ جوانی با‌انگیزه و محجوب که سعی دارد در زمان کوتاه به تمام سؤالات پاسخ دهد.

آقای حسین‌نژاد طرح موضوع دین‌گریزی بر چه اساسی صورت گرفت و به نظر شما دین‌گریزی واژه درستی است؟
اساس مطرح ‌کردن این موضوع، سؤالات و شبهات بی‌شماری از طرف نسل جدید بود که نه جنگ را تجربه کرده‌اند و نه از انقلاب فرهنگی درک کاملی دارند. نسلی که امروز با آن مواجه هستیم، نسلی است که مورد هجوم بدترین نوع از تهاجم‌ها یعنی تهاجم فرهنگی واقع شده و نیاز است تا همه برای بیان حقیقت‌های دین و انقلاب بکوشیم و به نسل جدید منتقل کنیم، اما واژه دین‌گریزی به نظرم چندان موضوعیت ندارد، آنچه امروز با آن مواجهیم عدم‌اطلاع نسل جدید از واقعیت‌های دین و حقیقت‌های ناب دین است که برای نسل‌های قبل که انقلاب ‌کردند و جنگیدند، روشن است اما نسل جدید بی‌اطلاع است؛ بیشتر ما با کم‌اطلاعی در این زمینه روبه‌رو هستیم تا دین‌گریزی.
 
به نظر می‌رسد در این‌ سری از برنامه کفه سؤالات و شبهات در طرح صریح سؤالات، سنگین‌تر از پاسخگویی کارشناس است؟
 نمی‌شود این‌گونه نتیجه گرفت؛ البته همواره شبهات زیادی در موضوع دین در جوامع وجود داشته و این موضوع در طول تاریخ کم‌سابقه هم نبوده اما دین پاسخ‌های متقن و روشنی دارد که به هر انسان آزاده‌‌ای پاسخ می‌دهد، اما در برنامه‌ای که می‌فرمایید علتش این است که شاید حدود ۱۵ سال یا بیشتر زمان برد تا ما با مردم راجع به شبهات‌شان صحبت کنیم و این دلیل سنگین بودن کفه سؤالات است و اینکه جوانان می‌خواهند هر کدام سؤال خودشان را بپرسند، چرا که سال‌هاست سؤالات‌شان با این مدل پاسخ داده نشده است.
 
شیوه انتخاب میهمانان و کارشناسان برنامه چگونه است؟
 بیننده‌ها به سامانه پیامکی برنامه پیامک داده و تقاضای حضور می‌کنند و به نوبت دعوت می‌شوند اما میهمانان برنامه که همان اساتید هستند نیز با مشورت اتاق فکر و از دل نظرات و پیامک‌ها و نظرسنجی‌هایی که از جامعه صورت گرفته است،‌انتخاب و دعوت می‌شوند.
 
بدون توقف تا به حال چقدر توانسته در اقناع مخاطبان و طرح موضوعات روز موفق باشد؟
قطعا عملکرد قابل قبولی داشته که شبکه تصمیم بر ادامه داشتن برنامه گرفته، آن هم رقابت در شبکه‌ای که جوانانه است و برنامه‌ها با سختگیری قابل توجهی انتخاب شده و به روی آنتن می‌روند. ماندن در شبکه سه در حالی که برنامه‌های موفقی چون عصر جدید، میدون، اعجوبه‌ها و بسیاری برنامه‌های جذاب دیگر روی آنتن هستند، سخت بوده و رقابت با آنها در کسب مقبولیت در بین مردم کار دشواری است که البته بدون توقف که موضوعش با سایر برنامه‌ها متفاوت است، توانسته در جذب مخاطب و اثرگذاری موفق عمل کند.

چرا در هر فصل از برنامه مجری تغییر می‌کند؟
 تلاش برای بهتر بودن و تغییر برای ارائه چهره‌های جوان و بااستعداد به عرصه‌های مختلف هنری و تلویزیونی از جمله اجرا. در واقع حساسیت بالای برنامه‌سازان در شبکه و برنامه و اعتقاد به کادر‌‌سازی و معرفی چهره‌های جدید از عمده دلایل تغییر در برنامه بدون توقف است و از طرفی تغییر را برای بهتر شدن مفید می‌دانیم.
 
قصد ندارید همینطور جسورانه و صریح به سراغ موضوعات اقتصادی روز بروید؟
بله، این نکته، نکته‌ای درست است، اما دو دلیل وجود دارد که تاکنون در فصل جدید به موضوعات اقتصادی نپرداخته‌ایم؛ اول اینکه مباحثی مثل شبهات دینی سال‌ها فراموش شده بود و از جمله موضوعاتی بود که خیلی دیر مطرح شد، پس اولویت داشت اما از طرفی مسائل اقتصادی لازمه‌اش حضور دولتی‌هاست که ما بارها دعوت کرده‌ایم و حضور پیدا نکرده‌اند و امیدواریم در ماه‌های پایانی دولت این اتفاق بیفتد و طلسم نیامدن دولتی‌ها در بدون توقف شکسته شود و تصمیم درست که صحبت با مردم است را بگیرند و عمل کنند.
 
لطفا در خصوص اتاق فکر برنامه و اینکه چطور به این جسارت در طرح شبهات رسیدید، توضیح بفرمایید.
 خروجی نظرات، پیامک‌های مردم، نظرسنجی‌هایی که در فضای مجازی یا توسط نهادهای متخصص انجام می‌شود و مشورت با نخبگان جامعه، هر سه به اتاق فکر می‌رود و آنجا اولویت‌بندی و اجرایی می‌شود، اما مدل بدون توقف و جسارت آن، در پرداختن به شبهات برخاسته از نیاز مردم و جامعه و جوانان است، ما این اتفاق را مدیون مردم هستیم که به ما اعتماد کرده و ما را برای شنیدن شبهات‌شان انتخاب می‌کنند.
 
لزوم ساده‌سازی میراث نقلی و عقلی دین
ضبط برنامه که تمام می‌شود سراغ ابراهیم جلالیان، سردبیر برنامه را می‌گیرم و او نیز با روی گشاده  می‌پذیرد.
 
آقای جلالیان!  آیا در به‌کارگیری این لحن صریح برای پرداختن به  موضوع دین‌گریزی که در سیما بی‌سابقه است، مشکلی نداشتید؟
درست است که موضوع چالشی و خط قرمزی بود اما تجربه آن را داشتیم، وظیفه ما روشنگری است؛ در خصوص این موضوع نیز پرداختن به شبهات دینداری سخت بود، چراکه دین یک بسته و مجموعه است و دیدگاهی که ما درباره دین داریم همه شوون اجتماعی، سیاسی، فردی و در واقع افراد را شامل می‌شود. برای همین در موضوع دینداری لازم بود ملاحظاتی را داشته باشیم، حالا چطور باید با آنها تعامل داشت و آنها را درک کرد هم مهم است و اینکه بشود چالش‌های آنها را شنید و با سعه صدر جواب داد. یکی از سختی‌های آن هم این بود که ما نباید شبهه‌ای را بدون پاسخ می‌گذاشتیم؛ لازمه برنامه این است که طرح شبهه شود، نباید از این ترس داشته باشیم، از آن طرف هم باید از استادی دعوت شود که توانایی پاسخگویی را داشته باشند.

 چرا در خصوص دین‌گریزی از دو میهمان برای بررسی یک موضوع استفاده کردید؟
در این سری از دو دیدگاه عقل و نقل به این موضوع پرداختیم، یعنی نقل که شامل قرآن و حدیث می‌شود از سمت آقای رفیعی پاسخ داده شد و چون وقت کافی نداشتند، زمان کمتری را گرفتیم؛ از آقای رضائیان هم از این جهت استفاده کردیم که اولا جوان‌تر بودند و دوما توانایی شنیدن با سعه صدر شبهات را داشتند و با روی باز با جوانان برخورد می‌‌کردند و از جنبه عقلی و نگاه حکمت اسلامی پاسخگو بودند.
 
تا چه حد کارشناسان در اقناع جوانان موفق بودند؟
در برنامه آقای رضائیان اتفاقی که افتاد، این بود که چند تن از مخاطبان در طول برنامه اذعان ‌کردند قانع شدند. سخنرانان باید بنشینند با جوان‌ها گفت‌وگو کنند و راهی به جز این گفت‌وگو و تبادل‌نظر چهره به چهره وجود ندارد، در واقع اتفاق خوبی که می‌افتد و افتاد، زنده شدن فطرت درونی و پاک جوان‌ها بود. ما باید میراث ماندگار عقلی و نقلی‌ای را که بزرگان علم و دین‌مان برای ما به جا گذاشته‌اند، ساده‌‌‌سازی کنیم، در واقع ویژگی بدون توقف این است که ما در آن به سمت ساده‌‌‌سازی مفاهیم عمیق می‌رویم.  
 
از آنجا که شبهات مطرح‌شده در برنامه حرکت روی خط قرمزهاست، آیا طرح سؤالات از قبل با سردبیر هماهنگ می‌شود؟
هر برنامه خط سیری دارد موضوع اصلی مشخص است، هر موضوعی هم سر فصل مهمی دارد، در هر برنامه فراوانی شبهات و خط سیر ارائه مباحث را سنجیدیم و در جلساتی که با استاد داشتیم به این نتیجه رسیدیم که در سه محور می‌توانیم مباحث را ارائه کنیم و بعد اینکه در این سه محور چه سؤالاتی مطرح می‌شود، اما جلوی دوربین نمی‌گوییم این را بگو یا نه، ولی وقتی کارشناسان و جوانان ذیل برنامه با من مشورت می‌کنند، قطعا سردبیر مشورت‌های خودش را می‌دهد اما این به این معنا نیست که این را بگو یا این را نگو و طبیعتا تلاش می‌شود مباحث به صورت آزادانه تا آنجا که می‌شود با رعایت عرف و اخلاق در چارچوب‌های صدا‌وسیما مطرح شود و این میسر نشده جز با حمایت مدیران شبکه، یعنی اگر مدیران شبکه حمایت نمی‌‌کردند که ما بتوانیم شبهات را با این صراحت و با این 
خط قرمزهای مهمی که سال‌ها بوده مطرح کنیم، ما هم این جسارت را نداشتیم و ساخت برنامه‌ای با این ویژگی‌ها میسر نبود.

برخی معتقدند که کارشناسان گاهی از پاسخگویی به سوالات جسورانه و صریح کارشناسان جا می‌مانند.
من لزوما نمی‌توانم این ادعا را داشته باشم که همه سوالات را پاسخ گفتیم، تلاش بر این بوده و اگر رفتیم سراغ فردی که در یک بخش توانایی داشته و دیدیم اتفاقی که خواستیم صورت نگرفته، از فرد دیگری هم استفاده کردیم که نقص افراد قبلی را بپوشاند.
 
این برنامه توانسته در جذب جوانان دگراندیش جامعه هم موفق باشد؟
 بله، توانسته و قسمت مهم ماجرا، همراه ‌کردن جوانان دگراندیش با برنامه است. تلاش برنامه این است كه آنها را همراه کند؛ باید تلاش کنیم اول جذب مخاطب داشته باشیم و این جذب مخاطب گام اول بوده و گام بعدی، ارائه تحلیل محتوای مهم است؛ البته جذب مخاطب هم باید به روش صحیح انجام بگیرد، چون هدف وسیله را توجیه نمی‌کند، با این رویکرد معتقدیم قشری که برخی به اشتباه نام آن را دگراندیش گذاشتند، باید جذب شوند و این صداها باید شنیده شود. ما تلاش‌مان یک گام در برداشتن تحقق کرسی‌های آزاداندیشی بود که دغدغه جدی رهبر انقلاب است؛ ما باید به این سمت برویم که اولا این فضا ایجاد شود که نظرات مخالف در فضاهای رسمی کشور شنیده شود و بعد ما از آن طرف معتقد به ارائه جهان‌بینی جامع خودمان‌مان هستیم؛ این فرصت ارائه نظر مخالف، فضا را برای ارائه جهان‌بینی جامع ما فراهم می‌کند، در واقع آزاداندیشی یک فرصت است  و نه تهدید.    
دیگر ضبط برنامه تمام شده است. گفت‌وگوهایی چالشی و بحث‌هایی نفسگیر که البته نه‌تنها کارشناسان و میهمان را خسته نکرده بلکه گویا هنوز هم اراده ادامه آنها حتی پس از برنامه نیز وجود دارد. ظاهرا این بحث هنوز تمام نشده و به دلیل طولانی شدن مباحث قرار است ادامه ضبط برنامه به فردا موکول شود. حال من ماندم و یک دنیا سؤال در تمام طول مسیر برگشت که چرا این فضای دوستانه به جامعه و محافل علمی، فرهنگی و اجتماعی ما تسری پیدا نمی‌کند و اینکه کاش ما بیش از آنچه هست، ظرفیت شنیدن صدای یکدیگر را پیدا می‌کردیم.
 

captcha
شماره‌های پیشین