sobhe-no.ir
986
شنبه، ۱۱ مرداد ۱۳۹۹
15
خبر

تلویزیون دولتی تاجیکستان، فیلمی از اعترافات اجباری علیه ایران و حزب نهضت اسلامی این کشور پخش کرده است

«خیانت» ساختگی

گزارش فاطمه ترکاشوند / اواخر تابستان سال‌2015، فعالیت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان از سوی دادگاه عالی این کشور ممنوع اعلام شد. چندماه بعد، محی‌الدین کبیری، رهبر این حزب برای شرکت در همایش وحدت اسلامی به تهران آمد و با رهبر معظم انقلاب دیدار کرد. ظرف دو سال بعد دفتر برخی نمایندگی‌های اقتصادی و فرهنگی ایران در تاجیکستان بسته شد تا اینکه در تابستان‌96، فعالیت رایزنی‌های فرهنگی ایران هم به تعلیق درآمد. ماه گذشته، امامعلی رحمان، رییس‌جمهوری تاجیکستان، مجددا حزب نهضت اسلامی این کشور را تروریست خواند و اعلام کرد که توافق‌نامه صلح ملی را با این حزب امضا نکرده و حالا هم چند روزی است یک فیلم سه قسمتی از شبکه‌های تلویزیون دولتی این کشور پخش می‌شود که بدون ذکر نام «ایران»، «کشوری معلوم بر ما(تاجیکستان)» را محرک فعالیت‌های تروریستی علیه دولت تاجیکستان معرفی می‌کند؛ اما این‌ها تمام ماجرا نیست.

صبح نو

تلویزیون دولتی تاجیکستان، فیلمی از اعترافات اجباری علیه ایران و حزب نهضت اسلامی این کشور پخش کرده است

«خیانت» ساختگی

گزارش فاطمه ترکاشوند / اواخر تابستان سال‌2015، فعالیت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان از سوی دادگاه عالی این کشور ممنوع اعلام شد. چندماه بعد، محی‌الدین کبیری، رهبر این حزب برای شرکت در همایش وحدت اسلامی به تهران آمد و با رهبر معظم انقلاب دیدار کرد. ظرف دو سال بعد دفتر برخی نمایندگی‌های اقتصادی و فرهنگی ایران در تاجیکستان بسته شد تا اینکه در تابستان‌96، فعالیت رایزنی‌های فرهنگی ایران هم به تعلیق درآمد. ماه گذشته، امامعلی رحمان، رییس‌جمهوری تاجیکستان، مجددا حزب نهضت اسلامی این کشور را تروریست خواند و اعلام کرد که توافق‌نامه صلح ملی را با این حزب امضا نکرده و حالا هم چند روزی است یک فیلم سه قسمتی از شبکه‌های تلویزیون دولتی این کشور پخش می‌شود که بدون ذکر نام «ایران»، «کشوری معلوم بر ما(تاجیکستان)» را محرک فعالیت‌های تروریستی علیه دولت تاجیکستان معرفی می‌کند؛ اما این‌ها تمام ماجرا نیست.

«کشوری فارسی‌زبان در عمق آسیای میانه»، معرفی ناهنجار و غریبانه‌ای از تاجیکستان است. حتماً اگر بگوییم سمرقند و بخارا برای همه ایرانی‌ها بیشتر معلوم می‌شود که داریم درباره کدام خطه روی نقشه جغرافیا حرف می‌زنیم. جایی که تاریخ و ادبیات ایران به آن پیوند خورده و دست‌کم حافظ خیلی جا می‌خورد اگر می‌فهمید روزی خواهد آمد که دیگر نمی‌تواند در پهنه فرهنگی چنان وسیعی، استعاره بسازد که به خال «هندوی» یک «ترک»ِ «شیرازی»، «سمرقند» و «بخارا» را هبه کند.
در نگاه اول اینطور به نظر می‌آید که روابط سیاسی، پهنه فرهنگی را دستخوش تغییر کرده و دولت تاجیکستان فعالیت ایران را خلاف امنیت ملی یا به دست‌کم از بین برنده تضمین آینده سیاسی دولت خود می‌داند. با این حال حتی اگر هیچ کسی هم مسأله را درست بررسی نکرده باشد، باز هم ارتباط روشن ایران، اسلام، زبان فارسی و صلح در تاجیکستان قابل انکار نیست.

تهدیدسازی از اسلام از سوی دولت سکولار تاجیکستان
جمهوری تاجیکستان حکومتی سکولار است که ظرف سال‌های اخیر محدودیت‌های متنوعی را بر اتباع مسلمانش تحمیل کرده است. از ممنوعیت ریش گذاشتن و حجاب اسلامی به بهانه داعش گرفته تا حرفی که این روزها در شبکه‌های اجتماعی پیچیده است که امامعلی رحمان، ذبح گوسفند و گاو به مناسبت عید قربان را ممنوع اعلام کرده و گفته است «اگر پول اضافه دارید به یتیم‌خانه‌ها و بیمارستان‌ها کمک کنید. من به فکر خلق تاجیک هستم و خدا هم به فکر مخلوقات». تحمیل محدودیت‌ها به بهانه‌های مختلف و سپس انحلال حزب نهضت اسلامی و تروریست خواندن آن هم یک پا در همین مسأله دارد اگرچه تشخیص نزدیک شدن یک حزب به قدرت منطقه یعنی ایران، از جهت سیاسی هم برای دولت تاجیکستان خوشایند نیست.
تاکید کارشناسان سکولار تاجیک بر لزوم تغییر رسم‌الخط روسی به فارسی
زبان فارسی اما به‌عنوان محمل فرهنگی این پیوند، حتی از آن هم مهم‌تر است. سرافراز زمانی، یک فعال تاجیکستانی در توییتر که البته میانه‌ای هم دین مبین اسلام ندارد بر ضرورت بازگشت خط فارسی به خط رسمی تاجیکستان تاکید می‌کند. او بخشی از یک گفت‌وگوی کارشناسی در شبکه‌های اجتماعی را بازنشر کرده که در آن سه کارشناس درباره ضرورت تغییر رسم‌الخط روسی به رسم‌الخط فارسی حرف می‌زنند. یکی از آن‌ها مدعی است که جمهوری اسلامی ایران پس از استقلال تاجیکستان از شوروی در سال‌91 در اقدامی اشتباه به جای ارسال کتاب‌های فردوسی و سعدی و حافظ، نهج‌البلاغه به تاجیکستان فرستاده است. اما چه کسی است که بتواند گنجینه شیعی را از شاهنامه، دیوان سعدی و حافظ جدا کند؟ هرچند که ظاهر این روابط فرهنگی در آن صورت می‌توانست سکولارتر باشد اما در نتیجه تغییری ایجاد نمی‌کرد کمااینکه در خود ایران هم پس از 1400‌سال پیوند ناگسستنی میان فارسی و میراث اسلامی، علی‌رغم تلاش‌های گسترده پهلوی، موفقیتی در جهت سکولارسازی میراث فرهنگی ایران حاصل نشده است. در هر صورت مردم تاجیکستان از طیف‌های مختلف هم بازگشت رسم‌الخط کشورشان به فارسی را مطالبه‌ای جدی می‌دانند.

چرا دولت تاجیکستان، نزدیکی دینی و زبانی را خطر می‌داند؟
حالا نزدیک شدن به ایران چه از جهت دینی در لایه سیاسی احزاب و چه از جهت زبانی در میان مردم تاجیکستان، برای این دولت آنقدر نگران‌کننده شده که به هر طریقی می‌خواهد میان خودش با این میراث فرهنگی و تاریخی فاصله بیندازد. «کشور معلوم بر ما» جایگزین نام «ایران» در فیلمی است که تلویزیون دولتی تاجیکستان این روزها چند بار آن را پخش کرده است. هرچند در بخش‌هایی از فیلم روی نقشه بخش‌هایی از ایران نشان داده می‌شود یا گهگداری از قم و مازندران به‌عنوان پایگاه‌هایی برای تعلیم مخالفان دولت یاد می‌شود.محی‌الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی که در تبعید به سر می‌برد درباره این فیلم و گرفتن اعتراف اجباری از بستگانش در آن می‌گوید: «راننده من 20‌سال در همه جا در کنار من و مانند عضو خانواده من بوده است. شما ببینید که وقتی کسی مجبور می‌شود علیه کسی که تا این حد به او نزدیک بوده، چنین تهمت‌هایی بزند، چقدر آن حجم شکنجه بر سر آن‌ها زیاد بوده است.»

کارشناسان‌BBC: ایران منافعی در دخالت در تاجیکستان ندارد
توهم توطئه در دولت تاجیکستان نسبت به دخالت ایران در امور کشورش تا حدی است که تورج اتابکی، کارشناس تاجیکستان در مصاحبه با بی‌بی‌سی فارسی ادعای این فیلم و مداخله تروریستی و تلاش برای آموزش این دست افراد در ایران را به خاطر حضور دو همسایه مهم یعنی چین و روسیه که از متحدان ایران هم محسوب می‌شوند، غیرمنطقی می‌داند و می‌گوید: «روسیه و شاید هم چین به‌خاطر رابطه نسبتاً تنگاتنگی که با ایران دارند، اجازه نمی‌دهند که یکی از کشورهای دارای پیوند با این دو قدرت بزرگ منطقه‌ای مثل تاجیکستان، با ایران وارد رابطه بسیار پرتنشی شود.»
اتابکی بر این باور است که ایران اساساً در جایگاهی نیست که دست به چنین اقداماتی بزند چرا  ‌که اگر می‌خواست به واسطه اسلام در جایی مداخله کند باید پیش از این با شوروی درگیر می‌شد؛ «در زمان شوروی یک دوجین حزب کمونیست از سراسر جهان در مسکو دفتر داشتند، ولی شوروی با آن کشورها روابط تنگاتنگ داشت. ایران هم که خود را ام‌القرای اسلام می‌داند، به نیروهای اسلامی جهان پناه و امکانات می‌دهد. ولی اینکه بخواهد به اتباع آن کشور آموزش نظامی بدهد که بروند و در کشورشان عملیات نظامی یا تروریستی انجام بدهند، به نظر بعید می‌آید. چرا‌که این پسند و خورند روسیه نیست و روسیه اجازه چنین کاری را نمی‌دهد.»
سیدیونس استروشنی، کارشناس دیگر در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی معتقد است که ایران اساساً دلیلی برای چنین مداخله‌ای در تاجیکستان ندارد و از هر نظر مخالف با منافع آن است و نمی‌خواهد روابطش با مردم تاجیکستان را تیره کند. او می‌گوید: «دولت‌ها می‌آیند و می‌روند. مردم می‌ماند. تاجیکستان برای ایران، آمریکا یا حتی عربستان سعودی نیست که با آن موش و گربه شود. ایران و تاجیکستان اشتراکات زیادی دارند و یک پیکر و یک روح‌اند.»

«خیانت» ساختگی بی‌نام‌ونشان‌ها
نام فیلمی که این روزها این اقدامات غیرمنطقی را به ایران نسبت می‌دهد، «خیانت» است. عبارتی که سازندگان بی‌نام و امضای فیلم، از آن برای فشار بر کسانی استفاده کرده‌اند که از آنان اعتراف اجباری گرفته شده است. فیلم البته نه تیتراژی دارد و نه 
نام و نشانی. تاجیک‌فیلم، تولید آن را بر عهده داشته اما تلاش‌های خبرنگاران برای دریافت توضیحات بیشتر راجع به این فیلم و کارگردانش را بی‌پاسخ گذاشته است.به نظر می‌رسد که مقامات تاجیک، بازی رسانه‌ای ساده و پیش‌پاافتاده‌ای را علیه ایران در محدوده افکار عمومی خود به راه انداخته‌اند. دشمن‌تراشی از کشوری که هیچ منافعی در تهدید دولت تاجیکستان ندارد و از قضا منافع مشترک سیاسی بسیاری هم با آن دارد و دست‌کم چندین قرن تاریخ و فرهنگ و زبان مشترک، آن دو را به یکدیگر گره می‌زند، به هیچ نحو با عقل سلیم جور در نمی‌آید.

captcha
شماره‌های پیشین