sobhe-no.ir
925
شنبه، ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۹
8
خبر

اختلاف شورای شهر تهران با وزارت بهداشت بر سر جان‌باختگان كرونا

یكی خلاف واقع می‌گوید

ماجرای اختلاف نظر بر سر تعداد جان‌باختگان ناشی از كرونا، بین اعضای شورای شهر پایتخت و وزارت بهداشت، حالا مدعیان جدیدی پیدا كرده و رسانه‌های فارسی خارج‌نشین از این دعوا به نفع خود درحال بهره‌برداری هستند. استناد وزارت بهداشت به آمارهای رسمی است كه از سوی این وزارتخانه روزانه اعلام می‌شود اما ادعای برخی از اعضای شورای شهر به آماری است كه ظاهرا آنها مخفیانه در اختیار دارند و نمی‌خواهند آن را در اختیار مردم بگذارند. در این بین سازمان بهشت زهرا وابسته به شهرداری تهران و سازمان ثبت احوال كشور، هیچ‌كدام آماری از فوت‌شدگان و مدفونین دو ماه اخیر در تهران كه محل مناقشه شورا و وزارت بهداشت شده است، ارائه نمی‌دهند تا صدق ادعای یك طرف اثبات شود. اگرچه برخی رسانه‌ها در چند روز گذشته به این ماجرا اشاره‌هایی داشتند اما آخر هفته گذشته این خبر در رسانه‌های بیگانه و معاند داغ شد و هركدام به طریقی این خط خبری را دنبال كردند تا به مقصود خود برسند. به دلیل داغ ‌شدن دوباره این خبر، این موضوع را مورد واكاوی قرار داده‌ایم.

صبح نو

اختلاف شورای شهر تهران با وزارت بهداشت بر سر جان‌باختگان كرونا

یكی خلاف واقع می‌گوید

ماجرای اختلاف نظر بر سر تعداد جان‌باختگان ناشی از كرونا، بین اعضای شورای شهر پایتخت و وزارت بهداشت، حالا مدعیان جدیدی پیدا كرده و رسانه‌های فارسی خارج‌نشین از این دعوا به نفع خود درحال بهره‌برداری هستند. استناد وزارت بهداشت به آمارهای رسمی است كه از سوی این وزارتخانه روزانه اعلام می‌شود اما ادعای برخی از اعضای شورای شهر به آماری است كه ظاهرا آنها مخفیانه در اختیار دارند و نمی‌خواهند آن را در اختیار مردم بگذارند. در این بین سازمان بهشت زهرا وابسته به شهرداری تهران و سازمان ثبت احوال كشور، هیچ‌كدام آماری از فوت‌شدگان و مدفونین دو ماه اخیر در تهران كه محل مناقشه شورا و وزارت بهداشت شده است، ارائه نمی‌دهند تا صدق ادعای یك طرف اثبات شود. اگرچه برخی رسانه‌ها در چند روز گذشته به این ماجرا اشاره‌هایی داشتند اما آخر هفته گذشته این خبر در رسانه‌های بیگانه و معاند داغ شد و هركدام به طریقی این خط خبری را دنبال كردند تا به مقصود خود برسند. به دلیل داغ ‌شدن دوباره این خبر، این موضوع را مورد واكاوی قرار داده‌ایم.

اختلاف از كجا آغاز شد؟
ناهید خداكرمی، رییس كمیته سلامت شورای شهر و محمدجواد حق‌شناس از اسفند سال گذشته  هر ازگاهی نسبت به آمار اعلام‌شده ازسوی وزارت بهداشت درباره ابتلا و جان باختن مردم تهران تشكیك می‌كردند تا اینكه محسن هاشمی‌رفسنجانی، رییس شورای شهر تهران در جلسه 31 فروردین این شورا گفت: «تصور عادی ‌شدن شرایط براساس آمار رسمی ممکن است بستر اتخاذ تصمیماتی در مورد رفع محدودیت‌ها شود، در حالی که برآوردهای مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، نظرات متخصصان و سایر بررسی‌ها نشان می‌دهد آمار ابتلا و قربانیان کرونا در کشور بسیار بیشتر از عدد اعلام‌شده رسمی است.»
پس از آن، ادعای رییس شورا مورد سرزنش وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفت و سیدعباس صالحی در نامه‌ای به محسن هاشمی، از اعضای این شورا خواست که در سخنان خود از بیان اطلاعات و آمار «مغایر با تصمیمات ستاد ملی کرونا و گزارش منابع غیررسمی» پرهیز کنند تا ضمن جلوگیری از سوءاستفاده رسانه‌های معاند موجبات تشویش اذهان عمومی فراهم نشود. شورایی‌ها نامه‌نگاری وزیر ارشاد را نامربوط خواندند و دولتی‌ها پاسخ دادند كه وزیر ارشاد یكی از اعضای ستاد ملی مبارزه با كروناست.
این درحالی بود كه ناهید خداکرمی، رییس کمیته سلامت شورای شهر تهران، در گفت‌وگو با «شرق»،‌ با بیان اینکه روزانه در تهران بین 70 تا بالای 100 نفر بر اثر ابتلا به کرونا یا مشکوک به کووید19 دفن می‌شوند، گفت: «مطابق آماری که من دارم، روزانه در بهترین شرایط 70 نفر‌ و در بدترین شرایط کمی بالاتر از 100 نفر در تهران بر اثر ابتلا به کووید19 جان می‌سپارند و از آنجایی که وزارت بهداشت آمار فوتی‌ها را کلی اعلام می‌کند، تهران هم در دل آمار کلی جا می‌گیرد؛ اما دلیل این تفاوت آماری میان آنچه سخنگوی وزارت بهداشت بیان می‌کند، ‌با آماری که ما در دست داریم را باید در دو مساله جست‌وجو کرد؛ اول اینکه بسیاری از فوتی‌ها، پاسخ تست کرونایشان پس از دفن مشخص می‌شود ‌و علت مرگ عده‌ای دیگر هم آر.دی.اس یا دیسترس تنفسی یا همان رنج تنفسی قید می‌شود. احتمالا دلیل این تفاوت آماری در همین است.» این آمار ازسوی آقای كیانوش جهانپور، سخنگوی ستاد مبارزه با كرونا رد شد و مورد تمسخر قرار گرفت. خداكرمی پزشك متخصص زنان و زایمان است و جهانپور در كنایه‌ای ضمن رد این ادعا گفت: «ایشان متخصص تولد است، بهتر است در مورد تخصص خود صحبت کند تا مرگ‌ومیر.»

 اختلاف چگونه جدی شد؟
پس از این اتفاقات، محمدجواد حق‌شناس در دفاع از خداكرمی عددهای آماری دیگری ارائه داد و درگفت‌گو با صفحه سیاسی روزنامه آفتاب یزد كه روز دوشنبه، 8 اردیبهشت با تیتر «جدل ناصواب شورا و بهداشت» به چاپ رسید، گفت: «ما می‌گوییم آمار تهران را خود ستاد مقابله با کرونا اعلام کند. ما مدعی نشدیم که می‌خواهیم آمار اعلام کنیم و نکته‌ای که خیلی دقیق و روشن و صریح بیان می‌شود این است که تهران یکی از متراکم‌‌ترین جمعیت‌های جهان را در خود جای داده است و آمار این شهر جای نگرانی دارد. چرا باید اطلاعاتی که وجود دارد و در آن دیگر بحث تحریم و تکنولوژی و مصوبات و قطعنامه‌های شورای امنیت هم نیست که مانع دسترسی به اطلاعات باشند، بدون هیچ دلیلی از مردم دریغ می‌شود. این اطلاعات اگر درست دریافت می‌شد، روی سبک زندگی مردم تهران و مراقبت‌هایشان تاثیر می‌گذاشت. در این مدت دبیر کمیته سلامت رییس کمیته سلامت و محیط زیست، کمیته حمل‌ونقل، کمیسیون فرهنگی و هم رییس شورا به انحای مختلف بیان ‌کرد‌ه‌اند که این عدد فوتی را در تهران اعلام کنید؛ این نوعی لجبازی است که مسوولان وزارت بهداشت انجام داده و از حداقل وظایف خود سرپیچی می‌کنند. این حق مردم تهران است که بدانند هر روز در شهرشان چه تعداد به کرونا مبتلا می‌شوند؟ عددی که الان داریم این است كه 13 هزار نفر در تهران در اسفند98 و فروردین در بهشت زهرا پذیرش شده‌اند؛ این مجموع کل درگذشتی‌های تهران است كه خودتان با رجوع به سازمان ثبت احوال و آمار فوتی‌های کل سال 97 در تهران متوجه موضوع خواهید شد. در مورد اینکه چه تعداد از این آمار براساس کرونا بوده است، نظری نمی‌دهم؛ نه اینکه برخی آمار را نداشته باشیم اما اعلام هم نمی‌کنیم، درواقع ستاد، این آمار را باید اعلام کند. می‌توانند اعلام بکنند و این موضوع را به اطلاع مردم برسانند. وقتی که دارند اعلام می‌کنند فلان تعداد نفر در کشور مبتلا شده‌اند، چرا به‌جای این، آمار را اعلام نمی‌کنید تا بدانیم از این میزان چقدر متوجه تهران است.»
حق‌شناس اگرچه خود آماری نداد اما همه دعوا را به نهادهای دیگر ارجاع داد. شنیده‌ها حكایت از آن دارد كه این دعوا بین وزارت بهداشت و شورای شهر ریشه‌های خانوادگی داشته و ظاهرا اختلاف و جدایی یكی از خانم‌های عضو شورای شهر فعلی تهران از یكی از مسوولان سرشناس ستاد ملی كرونا، باعث شده درگیری به سطح وزارتخانه و صحن علنی شورا كشیده شده و لجبازی‌ها در این زمینه دوچندان شود!

كلید حل مشكل در جیب اعلام آمار
آخرین آمار فوتی‌ها در استان تهران در سایت سازمان ثبت احوال مربوط به بهمن 98 است. با شروع اپیدمی كرونا، آمار این سازمان نیز تعطیل شده و نمی‌توان به آن استناد كرد. مرجع دیگر سازمان بهشت زهراست كه درباره تعداد فوت‌شدگان صرفا نموداری از سال‌های گذشته تا سال 97 را دارد كه تعداد تجمیعی یك سال را در مقایسه با هم و نه به‌صورت دقیق نشان می‌دهد.
اطلاعات مركز آمار ایران هم تكرار همانی است كه در سایت ثبت احوال وجود دارد و بیش از آن اطلاعاتی ارائه نمی‌دهد. با این حساب برای درك بهتر از شرایط می‌توان براساس برخی شواهد، حدسیاتی مطرح كرد كه البته متقن نبوده و تا آمار رسمی اعلام نشود، نمی‌توان از صحت و سقم آن مطمئن شد.

شاهد یك؛ آمار قبل از عید آقای خال
سعید خال، مدیرعامل سازمان بهشت زهرا ؟س؟ (20 اسفند 98):  آمار فوتی‌های روزانه کلانشهر تهران باوجود شیوع ویروس کرونا نسبت به مدت مشابه سال گذشته (از ابتدای اسفند تاکنون) کاهش داشته است. سازمان بهشت زهرا ؟س؟ روزانه به صورت میانگین در حدود ۲۰۰ متوفی و سالانه در حدود ۶۰ هزار متوفی پذیرش می‌کند که ۴۰ هزار متوفی در بهشت زهرا ؟س؟ دفن و ۲۰ هزار نیز به سایر شهرستان‌های کشور منتقل می‌شوند. خوشبختانه در ایامی که کروناویروس در کشور شیوع پیدا کرده است، آمار متوفیان کلانشهر تهران کاهش پیدا کرده است. کاهش سفر‌های غیرضروری، احتیاط و حفظ بهداشت عمومی، اصلی‌ترین دلیل کاهش آمار متوفیان است.
به نظر می‌رسد آمار و اطلاعاتی دیگر هم این ادعای خال را تأیید می‌کند؛ کاهش آمار مرگ‌ومیر بر اثر تصادفات جاده‌ای.
بر اساس اطلاعات پزشکی قانونی ایران در نوروز سال جاری (۲۵ اسفند ۱۳۹۸ تا ۱۵ فروردین ۱۳۹۹)، ۵۱۳ نفر در حوادث رانندگی جان خود را از دست داده‌اند که این رقم در مقایسه با مدت مشابه جمع‌‌آوری آمار نوروزی در سال قبل ۴۰.۶ درصد کاهش یافته است. سازمان پزشکی قانونی کشور دراین‌باره نوشته که «به دنبال کاهش قابل توجه سفر‌ها در نوروز امسال به دلیل شیوع ویروس کرونا و اصل درخانه‌ماندن برای قطع زنجیره این بیماری، شاهد کاهش 6/40 درصدی تلفات حوادث رانندگی در کشور بودیم. در این مدت ۵۱۳ نفر در حوادث رانندگی جان خود را از دست دادند که ۴۳۱ نفر از آنان مرد و ۸۲ نفر زن بودند».

شاهد دو؛ سایت جست‌وجوی متوفی
تارنمای شهرداری تهران و سازمان بهشت زهرا امكانی دارد كه با جست‌وجوی نام متوفی، محل و قطعه دفن را اعلام می‌كند. با به‌كار ‌گرفتن تك‌حرف‌های پرتكرار در نام و نام‌های خانوادگی در تاریخ‌های مورد مناقشه، به‌طور حدودی، تعداد متوفیان هر روز تقریبا معلوم می‌شود. در نیمه نخست فروردین كه اوج كرونا بود و بیشترین آمار جان‌باختگان در این روزها اعلام شد، تعداد افرادی كه اینگونه اسامی آنان اعلام می‌‌شود، كمتر از 100 نفر در هر روز است و با درنظر‌گرفتن موارد همنام اعداد همه جان‌باختگان از نوزادانی كه موقع زایمان فوت شده‌اند تا بیماران سرطانی و سكته قلبی، جمعا سه‌رقمی نمی‌شود؛ البته این روش اساسا هیچ تاییدی بر ادعای هیچ‌یك از طرفین نیست اما تاحدودی میزان صدق ادعای یك طرف را نشان می‌دهد. اگر قرار بود حدود 100 نفر در هر روز فقط براثر كرونا در بهشت زهرا دفن شوند، باید این اعداد بالاتر از 200 نفر می‌شد كه حالا با چنین رقمی فاصله بسیار زیاد است.

شاهد سه؛ توصیه آقای حق‌شناس
حق شناس، عضو شورای شهر تهران با اینكه آماری رسمی اعلام نكرده اما عددی كلی برای جان‌باختگان و دفن‌شدگان در دوم اسفند و نیز فروردین در بهشت زهرا اعلام كرده كه اكنون مورد استناد بی‌بی‌سی و ایران اینترنشنال و دیگر معاندان 
قرار گرفته است و بعد آن را به آمار مشابه سال‌های گذشته ارجاع داده‌اند تا صحت آمار خود را نشان دهد. براین اساس به سایت ثبت احوال استان تهران مراجعه می‌كنیم تا آمار موجود را بررسی كنیم.
 مقایسه ماه‌های گذشته نشان می‌دهد كه در تهران بین چهار هزار و 100 تا چهار هزار و 400 نفر از شهروندان، فوت می‌شوند. با آمار 13 هزار نفری آقای حق‌شناس، یعنی روزی 2100 تا 2400 نفر بیشتر در پایتخت و به‌خاطر كرونا جان می‌دهند كه روزانه شامل 70 تا 80 نفر می‌شود. با این حساب حتی با قبول فرضی ادعای آقای حق‌شناس نمی‌توان آمار بالای 100 نفر در روز خانم خداكرمی را پذیرفت.
در بررسی مهم‌ترین علل فوت نیز اختلاف معناداری دیده نشده است و تقریبا نسبت ثابتی در ماه‌های مختلف دیده می‌شود. با اعلام قطعی آمار، تغییر معنادار هركدام از این پارامترها نشان می‌دهد كه صحت ادعای كدام طرف قوی‌تر است.

داغ ‌شدن خط خبری از پنجشنبه گذشته
این ماجرا روز پنجشنبه، 11 اردیبهشت در رسانه‌های فارسی خارج‌نشین داغ شد و تقریبا همگی با هم به نقل سخنان حق‌شناس پرداختند و به آمار ارائه‌شده از وی استناد كردند. این درحالی بود كه روز قبل، روزنامه شرق هم در گزارشی به این ماجرا پرداخته و سخنان حق‌شناس به آفتاب یزد را بازگو كرده بود. جالب اینكه در استناد به حرف‌های عضو شورای شهر، صحت مدرك مورد بررسی قرار نگرفته و این نقل قول براساس بازنشر نوشته شرق مورد استناد قرار گرفته است. برای همین رسانه‌ای مثل رادیوفردا، سخنان حق‌شناس را مربوط به روزنامه چهارشنبه آفتاب یزد دانسته و العربیه فارسی به روزنامه پنجشنبه استناد كرده است.

نگرانی شورا، كارشناسی وزارت بهداشت
اعضای دلواپس شورای شهر نگران آن هستند كه براساس آمارهای اعلامی، مردم به خصوص در تهران احساس كنند شرایط برای كم كردن فاصله‌گذاری اجتماعی و بازگشت به زندگی عادی مهیا شده و پس از آن موج سنگین اپیدمی ویروس كووید 19 بازگردد.
در طرف مقابل، وزارت بهداشت مدعی است با روش‌های به‌كارگیری شمارش و براساس مشاهدات و ثبت اتفاقات در مراكز درمانی، آمار روزانه منتشر و تشكیك در آن صرفا به افزایش بی‌مورد نگرانی مردم و آب ریختن به آسیاب دشمن و رسانه‌های فارسی خارج‌نشین منجر می‌‌شود.

captcha
شماره‌های پیشین