sobhe-no.ir
824
سه شنبه، ۲۸ آبان ۱۳۹۸
7
گزارش

امکان جدید آموزش‌و‌پرورش برای مردم شما هم می‌توانید «دیپلم مجدد» بگیرید

«صبح‌نو» میزان ساعات واقعی آموزش را در ساختار آموزش‌وپرورش بررسی می‌کند

دقایقی که در مدارس هدر می‌شوند

مهدیه‌سادات شاهمرادی / کارشناسان می‌گویند ساعات آموزشی در مدارس ایران به‌مراتب کمتر از ساعات آموزشی در مدارس جهان است. برخی از آنها بر این باورند که باید ساعات درسی در روز بیشتر شده و از تعطیلات سه‌ماهه تابستانی هم کاسته شود اما آیا به‌صرف افزایش ساعات درسی، بازدهی علمی و مهارتی افزوده خواهد شد و آیا در مدارس سایر کشورها همانند ایران، بیشتر ساعت‌هایی که دانش‌آموزان در مدرسه ‌هستند به خواندن و نوشتن می‌گذرد یا بخش قابل‌توجهی از این ساعات به مهارت‌آموزی، بازی و ورزش اختصاص دارد؟

صبح نو

«صبح‌نو» میزان ساعات واقعی آموزش را در ساختار آموزش‌وپرورش بررسی می‌کند

دقایقی که در مدارس هدر می‌شوند

مهدیه‌سادات شاهمرادی / کارشناسان می‌گویند ساعات آموزشی در مدارس ایران به‌مراتب کمتر از ساعات آموزشی در مدارس جهان است. برخی از آنها بر این باورند که باید ساعات درسی در روز بیشتر شده و از تعطیلات سه‌ماهه تابستانی هم کاسته شود اما آیا به‌صرف افزایش ساعات درسی، بازدهی علمی و مهارتی افزوده خواهد شد و آیا در مدارس سایر کشورها همانند ایران، بیشتر ساعت‌هایی که دانش‌آموزان در مدرسه ‌هستند به خواندن و نوشتن می‌گذرد یا بخش قابل‌توجهی از این ساعات به مهارت‌آموزی، بازی و ورزش اختصاص دارد؟

هفته گذشته رییس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی اعلام کرد که ساعات آموزش در مدارس ایران به نسبت سایر کشورها پایین‌تر است. به گفته حجت‌الاسلام علی ذوعلم، ساعات کلاس درسی از ۹۰ دقیقه به
 ۷۰ دقیقه کاهش ‌یافته و هفته‌های آموزشی ما به‌جای ۳۵ به ۲۸ هفته هم می‌رسد و اکنون باید به همین
 ۴۰۰ ساعت آموزش، کیفیت بدهیم. در پی این صحبت‌ها، کارشناسان آموزشی نیز بر این نکته صحه گذاشته و تأکید کردند که کاهش ساعات آموزشی در چند سال اخیر باعث شده تا از بازدهی علمی دانش‌آموزان کاسته شود.

زیان‌های اقتصادی اتلاف وقت آموزشی
آقای محمدجواد محسنی‌نیا، کارشناس ارشد سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور یکی از کسانی است که از کسری ساعات درسی انتقاد دارد و می‌گوید: این مطلب که می‌گویند آموزش رسمی در ایران ۱۲ هزار و ۹۰۰ ساعت است به‌هیچ‌عنوان صحیح نیست. زمان آموزش در ایران ۱۱ هزار و ۷۳۰ ساعت است و ۴۸۹۰ ساعت تفاوت بین زمان واقعی آموزش با زمان رسمی آموزش داریم و ۴۲ درصد زمان را تلف می‌کنیم.
او در نشست بررسی موضوع «زمان آموزش در آموزش‌وپرورش ایران» که در پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش برگزارشد با بیان اینکه زمان آموزش در کشوری چون ژاپن پنج هزار و ۷۸۵ ساعت است، اعلام کرد که این زمان در دوره ابتدایی ایران ۵۱۰۰ ساعت است. به گفته وی، دولت به‌طور متوسط 2.5 میلیون تومان برای هر دانش‌آموز ابتدایی، 3.5میلیون تومان برای هر دانش‌آموز متوسطه اول، پنج میلیون تومان برای هر دانش‌آموز دوره متوسط نظری و پنج میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برای هر دانش‌آموز شاخه فنی و حرفه‌ای و کاردانش هزینه می‌کند؛ به عبارتی به ازای هر نفرساعت دانش‌آموز ابتدایی ۲۹۰۰ تومان، دانش‌آموز متوسط اول ۳۴۰۰ تومان، دانش‌آموز متوسطه دوم ۴۲۰۰ تومان و دانش‌آموز فنی و حرفه‌ای و کاردانش ۴۱۰۰ تومان هزینه می‌کند.
به اعتقاد وی، پنج عامل در تعیین زمان واقعی آموزش مؤثر است. وقفه‌های زمانی میان ساعات دروس، زمانی که معلم وقت خود را صرف تدریس نمی‌کند، زمانی که دانش‌آموز وقت خود را صرف یادگیری نمی‌کند، غیبت‌های معلم و دانش‌آموز و تعطیلات فصلی و اتفاقی این پنج عامل هستند. این کارشناس ارشد سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی با اشاره به اینکه هزینه نفرساعت اتلاف‌شده در دوره ابتدایی ۷۹۴۰ میلیارد تومان، متوسطه اول ۳۴۰۰ میلیارد تومان، متوسط دوم ۳۱۵۴ میلیارد تومان است، می‌افزاید: درمجموع ۱۵ هزار میلیارد تومان اتلاف منابع داریم. به اعتقاد محسنی‌نیا زمان واقعی آموزش، سهمی از زمان رسمی و تقویم آموزشی است که به تدریس اختصاص می‌یابد و این زمان آموزش در کنار عوامل دیگری مانند عوامل خانوادگی، دوستان و استعداد ذاتی در یادگیری مؤثر است. این کارشناس ارشد سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی با اشاره به جنبه‌های اقتصادی زمان آموزش گفت: 
سه وجه مطرح است؛ نخست وجه هزینه‌های اضافی ناشی از افزایش زمان آموزش است. دوم اتلاف منابع ملی، انسانی و عدم‌بهره‌وری امکانات و منابع ناشی از تفاوت زمان واقعی آموزشی با زمان رسمی و سومین جنبه از منظر دانش‌آموزان، زمان ازدست‌رفته‌ای است که آنها به دلیل انتخاب آموزش در مقابل سایر انتخاب‌ها 
از دست می‌دهند.

پیشنهادی برای کاهش تعطیلات تابستانی
آقای مسعود کبیری، عضو هیات‌ علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش نیز در این نشست پیشنهاد می‌دهد که یک‌ونیم ماه به طول سال تحصیلی اضافه کنند. او با بیان اینکه طبق سند برنامه درس ملی، زمان آموزش برای دوره ابتدایی ۹۲۵ ساعت است، می‌گوید: درباره تعداد روزهای آموزشی، مصوبه مشخصی وجود ندارد ولی به نظر می‌رسد روزهای آموزشی باید ۱۸۵ روز باشد.
آن‌طور که این کارشناس می‌گوید: سال تحصیلی گذشته دانش‌آموزان ۱۵۵ روز به مدرسه رفتند، این درحالی است که برخلاف سال‌های قبل تعطیلی به دلیل آلودگی هوا وجود نداشت و به روال معمول ۳۱ اردیبهشت مدارس ابتدایی تعطیل شد؛ بنابراین دانش‌آموزان ابتدایی درمجموع ۴۶۵۰ ساعت آموزش دیدند که این میزان، ۱۰۰۰ ساعت از زمان تعیین‌شده آموزش کمتر است. به باور کبیری هیچ‌ تردیدی وجود ندارد که دانش‌آموزان دوره ابتدایی در طول هفته ۲۱ ساعت آموزش واقعی دریافت می‌کنند که کمترین میزان آموزش در مدرسه در میان کشورهای درحال‌توسعه و توسعه‌یافته است.
کبیری با اشاره به اینکه تنها کشوری هستیم که بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ کاهش بسیار شدیدی در زمان آموزش داشتیم، می‌گوید: قبل از سال ۲۰۱۱ بین ۱۹۰ تا ۲۰۰ روز آموزش در مدارس داشتیم و بعد از آن با تعطیلی پنجشنبه‌ها و اضافه‌شدن یک ساعت به زمان آموزش هر روز، کاهش بسیار شدیدی در نمودار ایران مشاهده می‌شود. به گفته وی، در حال حاضر بیشترین زمان آموزش دوره ابتدایی را در مدارس شاهد داریم. مدارس غیردولتی نیز کمترین زمان آموزش را دارند زیرا بیشتر در مراکز شهرها قرار دارند و عواملی چون آلودگی هوا منجر به تعطیلی مدارس می‌شود. در استان‌ها نیز به لحاظ زمان آموزش تفاوت‌هایی وجود دارد. به‌عنوان‌مثال زمان آموزش سالانه دانش‌آموزان ابتدایی در شهر تهران
 ۵۹۰ ساعت، در شهر اصفهان ۶۶۰ ساعت است و گاهی ۷۰ ساعت فاصله زمان آموزش را در بین شهرهای مختلف مشاهده می‌کنیم.
این عضو هیات‌علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش پیشنهاد می‌دهد که تعطیلات تابستانی یک ماه‌ونیم کمتر شود و دانش‌آموزان تا آخر خرداد به مدرسه رفته و سال تحصیلی جدید نیز از نیمه شهریورماه آغاز شود. او می‌گوید: برای آغاز سال تحصیلی از ۱۵ شهریور اختلاف‌نظرهایی هست ازجمله اینکه در استان‌های گرمسیر این امکان وجود ندارد اما در آنجا می‌توان با دایرکردن مدارس در روزهای پنجشنبه میزان زمان آموزش را افزایش داد و باید در این رابطه تمرکززدایی انجام شود تا مدارس حداقل
 ۱۸۵ روز برای آموزش داشته باشند.

مشکل در ساعات آموزشی است یا کیفیت آن؟
با آنکه محاسبات عددی این کارشناسان دقیق و کارشناسی‌شده است اما سؤال اینجاست که آیا تمام ساعات آموزشی در مدارس دنیا صرف آموزش مستقیم و سنتی به شیوه خواندن و نوشتن و تدریس معلم به شیوه متکلم وحده می‌شود؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد که در اکثر مدارس پیشرفته، بخش قابل‌توجهی از ساعات آموزشی صرف بازی، ورزش، کسب مهارت‌های فردی و شغلی و همچنین آموزش هنرهای گوناگون و زبان و ادبیات ملی و خارجی می‌شود و شاید بتوان گفت که میزان آموزش درسی در مدارس ایران به‌مراتب بیشتر از بسیاری از کشورهای دیگر است که بررسی ابعاد این موضوع می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های کلان آموزشی و چگونگی افزایش ساعات آموزشی تأثیر بسزایی داشته باشد.
در جدول فوق میزان ساعات آموزشی مدارس ابتدایی برخی کشورها را صرفاً براساس کمی و نه کیفی و با استناد به گزارش یکی از رسانه‌ها مورد ارزیابی قرار داده‌ایم:

captcha
شماره‌های پیشین