sobhe-no.ir
819
سه شنبه، ۲۱ آبان ۱۳۹۸
8
خبر

«صبح‌نو» محتوای آموزشی متون درسی را بررسی می‌کند

عالمان بی‌عمل

گزارش مهدیه سادات شاهمرادی /سالانه میلیاردها تومان هزینه برای تألیف، انتشار و توزیع کتب درسی و همچنین آموزش‌های همگانی در وزارت آموزش‌و‌پرورش خرج می‌شود اما سوال اینجاست که مطالب کتاب‌های درسی امروز و آموزش‌هایی که دانش‌آموزان در مدارس کسب می‌کنند تا چه میزان برای زندگی آینده کودکان‌و‌نوجوانان این مرز‌و‌بوم مفید است و این محتوای آموزشی چقدر به فرزندان ما کمک می‌کند تا خود را برای زندگی فردی و اجتماعی آماده کنند؟

مهارت‌های شهروندی

مهارت‌های فردی‌و‌اجتماعی

مهارت‌های اشتغال

صبح نو

«صبح‌نو» محتوای آموزشی متون درسی را بررسی می‌کند

عالمان بی‌عمل

گزارش مهدیه سادات شاهمرادی /سالانه میلیاردها تومان هزینه برای تألیف، انتشار و توزیع کتب درسی و همچنین آموزش‌های همگانی در وزارت آموزش‌و‌پرورش خرج می‌شود اما سوال اینجاست که مطالب کتاب‌های درسی امروز و آموزش‌هایی که دانش‌آموزان در مدارس کسب می‌کنند تا چه میزان برای زندگی آینده کودکان‌و‌نوجوانان این مرز‌و‌بوم مفید است و این محتوای آموزشی چقدر به فرزندان ما کمک می‌کند تا خود را برای زندگی فردی و اجتماعی آماده کنند؟

12 سال از بهترین و مفیدترین ایام عمر کودکان‌و‌نوجوانان کشور در مدارس و با خواندن درس‌های متنوع و نوشتن مشق می‌گذرد اما وقتی این آینده‌سازان کشور به سن جوانی می‌رسند نه مهارت‌های شهروندی را کسب کرده‌اند و نه مهارت‌های فردی و اجتماعی را. بسیاری از کارشناسان یکی از دلایل این نقصان آموزشی را در سیاست‌گذاری‌های کلان آموزش‌و‌پرورش و همچنین محتوای کتب درسی می‌دانند.
برخی نیز معتقدند که محتوای کتب امروزی متناسب با نیازهای کودکان‌و‌نوجوانان امروز نیست. آقای حسن بنیانیان، مسوول کمیسیون فرهنگی دبیرخانه 
شورای عالی انقلاب فرهنگی در گفت‌و‌گو با «صبح‌نو» می‌گوید: وزارت آموزش‌و‌پرورش موظف است تا براساس سند تحول این وزارتخانه، به صورت دائم محتوای کتاب‌های درسی را تحلیل کند یعنی کتابی که تألیف می‌شود باید برای نیازهای دانش‌آموز امروز نوشته شود تا کتاب را بخواند و آموزه‌های آن را یاد بگیرد و در زندگی چند سال بعد خود به‌کار ببرد.
به اعتقاد این کارشناس آموزش‌و‌پرورش، افرادی که امروز کتاب‌های درسی را نقد یا تشویق می‌کنند با تجربه به وضع موجود خود و مشاهدات اطراف خودشان نظر می‌دهند. این خطری است که نویسندگان این کتاب‌ها را نیز تهدید می‌کند، زیرا بسیاری از آن‌ها با تجربه‌های روزمره خود و در بیشتر اوقات با زندگی در شهرهای بزرگ و تجربه زیستی فرزندان خودشان کتاب درسی را تألیف می‌کنند بنابراین یکی از مشکلات کتب درسی کشور ما این است که به اندازه کافی مسیر تولید مطلب و نحوه طرح مطلب مسیر علمی و توأم با آینده‌نگری و همه‌جانبه‌گرایی نیست.
او می‌افزاید: ما شرایط بسیار متنوع فرهنگی و آب‌و‌هوایی در کشور داریم ولی متاسفانه کتاب درسی موجود را هم باید دانش‌آموزان شهرهای زاهدان، گرگان و روستاهای دورافتاده و کم برخوردار بخوانند و هم دانش‌آموزی که در مرفه‌ترین نقاط پایتخت درس می‌خواند.
بنیانیان معتقد است در دروسی که مرتبط با مباحث زندگی روزمره است باید کتاب‌ها به سمت اقتضائات محیطی و چشم‌اندازه آینده آن شهر و منطقه برود و نمی‌توان برای مهارت‌های کاری و حرفه‌ای کتاب سراسری نوشت. مثلاً اگر قرار است مهارتی به دانش‌آموزان هرمزگان داده شود باید مطالب آموزشی نسبت مستقیمی با منابع دریایی و زیست محلی داشته باشد و اگر کتاب برای کودکان‌و‌نوجوانان استان اصفهان نوشته می‌شود باید نسبتی با تولید آثار هنری و محیط گردشگری اصفهان داشته باشد تا کارکرد آموزشی بالاتر رود.

ضرورت بازنگری سیاست‌های کلی نظام آموزش‌و‌پرورش
آموزش مهارت‌های زندگی و حرفه‌آموزی با توجه به متغیرهای متنوعی که در کشور ما وجود دارد بایستی متنوع باشد و طبیعی است که تألیف و توزیع مطالب یکسان برای همه کشور، کارایی آموزشی را کم می‌کند و انتقادات معلمانی که این کتاب‌ها را درس می‌دهند را نیز روز‌به‌روز بیشتر می‌کند. حسن بنیانیان با تأکید بر اینکه همه اشکال متوجه تألیف کتب درسی نیست بلکه مرتبط با سیاست کلی نظام آموزش‌و‌پرورش کشور است، می‌افزاید: نکته دیگری که نباید فراموش کرد، شیوه تدریس است. معلم نقش بسیار پررنگی در آموزش کتب درسی دارد، معلم بایستی مطلب درسی را دریابد و متناسب با اقلیم و شرایط فرهنگی و اقتصادی شاگردان و نیازهای آن‌ها، توضیحات تکمیلی را ارائه و کاستی‌های کتاب را جبران کند.
مسوول کمیسیون فرهنگی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با انتقاد از شیوه جذب دانشجو در کشور می‌گوید: «وقتی ما در سیاست‌های آموزشی پدیده‌ای را به نام کنکور ایجاد می‌کنیم، محتوای کتاب درسی کم‌کم تبدیل به تست می‌شود و کتاب‌های متعدد کمک آموزشی برای موفقیت در کنکور چاپ می‌شود، همه مزیت‌های آموزشی را می‌گیریم بدین معنا که هم نقش تکمیل‌کننده معلم درسر کلاس از بین می‌رود و هم ارزش محتوایی کتاب‌ها برای آینده‌سازی دانش‌آموزان کم می‌شود.» یکی از دلایل آنکه آموزش‌و‌پرورش نمی‌تواند تحولات خود را عملیاتی کند، مشکلی است که کنکور روی سیستم آموزش‌و‌پرورش کشور ایجاد می‌کند و سوار بر اهداف آموزشی‌و‌پرورشی 
می‌شود.
بنیانیان می‌گوید: هم‌اکنون کسانی که درحال تألیف و سیاست‌گذاری کتب درسی هستند زحمت می‌کشند اما به دو دلیل همه زحمات آن‌ها نتیجه نمی‌دهد یک دلیل آن به‌خاطر سیاست‌های کلان آموزش‌و‌پرورش است، سیاست‌ها بایستی به سمتی برود که آموزه‌ها علمی به‌روز و بر اساس نیازهای نسل بعدی و مقتضیات منطقه‌ای تألیف شود. دلیل دوم هم تخریب‌هایی است که روش انتخاب دانشجو برای سیستم آموزش‌و‌پرورش ایجاد کرده است.

فرهنگ‌سازی علاج درد مدرک‌گرایی
این کارشناس آموزشی با اشاره به اینکه بیش از صد سال است که ما دچار مدرک‌گرایی شده‌ایم و هزینه‌های زیادی را صرف مدرک‌سازی و مدرک گرفتن می‌کنیم می‌افزاید: آنقدر این فرهنگ رایج شده که در رسانه‌های عمومی و محاورات اجتماعی برای احترام به یکدیگر لقب دکتر و مهندس می‌دهیم و وقتی می‌خواهیم مثالی از طبقه توسعه نیافته بزنیم می‌گوییم مثلاً یک کارگر همچنین کاری کرد به‌طوری‌که در مدرسه یک کودک خجالت می‌کشد تا در جمع عنوان کند که پدرم کارگر است.
این نوع نگاه اکنون به یک فرهنگ غلط تبدیل شده و بسیاری از مردم تلاش می‌کنند تا به هر نحوی که امکان دارد وارد دانشگاهی شده و مدرکی بگیرند تا بتوانند عنوان دکتر و مهندس یا فرد تحصیلکرده را از آن خود کنند. به اعتقاد بنیانیان در چنین فرهنگی مهارت‌آموزی تقاضا ایجاد نمی‌کند. بنابراین مسأله اصلی را بایستی از لحاظ فرهنگی ریشه‌یابی کرد. وی تصریح می‌کند: معضل ما یک مشکل فرهنگی عام است و برای حل این مسأله همه باید به سمتی برویم که تغییر زاویه نگاه دهیم و جایگاه اجتماعی بالاتری را برای مهارت آموختگان اختصاص دهیم. این نوع نگاه باعث می‌شود تا استقبال از رشته‌ها و منابع کاربردی‌تر بیشتر شود. صدا‌و‌سیما و آموزش‌و‌پرورش باید کمک کنند تا با مدرک‌گرایی صرف مبارزه شده و مهارت‌آموزی ارزش اجتماعی بیشتری پیدا کند.

captcha
شماره‌های پیشین