729
یکشنبه، ۰۲ تیر ۱۳۹۸
4

به مناسبت هفته قوه‌قضاییه ساختار دستگاه قضا متحول می‌شود

آب سنگینی که طبق آرزوی مقام آمریکایی در چاه ریخته شد اما در چاه نفت

قلب رآکتور اراک در انتظار تپش مجدد

هرچند برجام تاسیسات هسته‌ای ایران را عزلت‌نشین و چرخ‌های آن‌را بی‌جان کرده بود، اما این روزها مجدداً این نیروگاه‌های حیاتی خبر‌ساز شده‌اند. از روزی که ایران تصمیم گرفت در برابر بدعهدی و بی‌تعهدی طرف‌های برجامی منفعل نباشد، بخشی از تعهداتش را به حالت تعلیق درآورد. حال این نیروگاه‌های هسته‌ای شده‌اند محل اعلام تصمیمات ایران؛ تصمیماتی که قطعاً حق مسلم ماست.

صبح نو

آب سنگینی که طبق آرزوی مقام آمریکایی در چاه ریخته شد اما در چاه نفت

قلب رآکتور اراک در انتظار تپش مجدد

هرچند برجام تاسیسات هسته‌ای ایران را عزلت‌نشین و چرخ‌های آن‌را بی‌جان کرده بود، اما این روزها مجدداً این نیروگاه‌های حیاتی خبر‌ساز شده‌اند. از روزی که ایران تصمیم گرفت در برابر بدعهدی و بی‌تعهدی طرف‌های برجامی منفعل نباشد، بخشی از تعهداتش را به حالت تعلیق درآورد. حال این نیروگاه‌های هسته‌ای شده‌اند محل اعلام تصمیمات ایران؛ تصمیماتی که قطعاً حق مسلم ماست.

سازمان انرژی اتمی که مخاطب اصلی دستور شورای عالی امنیت ملی و رییس‌جمهوری است در راستای اجرای این دستورات، گام اول خود در این زمینه را در نیروگاه نطنز برداشت. این سازمان در تور هسته‌ای که برای اهالی رسانه برپا کرده بود، اعلام کرد: از امروز (31 اردیبهشت 98) تولید اورانیوم با غنای 3/67 درصد چهاربرابر می‌شود.
این سازمان همچنین در تور هسته‌ای دیگر (روز دوشنبه، 27 خرداد)  در جمع اهالی رسانه اقدامات دیگر خود در تعلیق برنامه هسته‌ای ایران را تشریح کرد. بهروز کمالوندی، سخنگوی این سازمان ضمن اعلام رسیدن به 300 کیلو تولید اورانیوم تا چند روز دیگر( ششم تیر) این هشدار را هم به اروپایی‌ها داد که گام دوم ایران برای کاهش تعهدات هسته‌ای مانند گام اول زمانبر نیست و ایران ظرف یک تا دو روز درصد غنی‌سازی خود را افزایش خواهد داد.قرار است ایران در مرحله دوم، میزان غنای اورانیوم 3/67 خود را افزایش دهد که به گفته کمالوندی میزان افزایش این غنا را شرایط و نیاز داخلی تعیین می‌کند. 
 
وضعیت تاسیسات آب سنگین بعد از برجام
اما تأسیسات آب سنگین اراک معروف به IR-40 که یکی از تأسیسات بزرگ هسته‌ای ایران است، بعد از برجام در چه وضعیتی به سر می‌برند؟
بر پایه برجام، ایران باید آب سنگین خود را زیر 130 تن نگه دارد و به مدت 15 سال تمامی آب سنگین مازاد رآکتور مدرن‌شده اراک را برای صادرات به بازارهای بین‌المللی عرضه کند. در واقع بر اساس برجام ایران باید میزان ذخیره آب سنگین خود را در مرحله اول اجرای توافق به کمتر از ۱۳۰‌تن و در مرحله بعد به
 ۹۰ تن برساند.
ایران نیز 50 تن آب سنگین خود را با پیش‌بینی فروش آن به آمریکا، به عمان منتقل کرد؛ مانوری که به ایران اجازه داد با محدود کردن آب سنگین انباشت‌شده خود، به توافق هسته‌ای پایبند بماند.

آب سنگینی که به چاه‌های آب و نفت ریخته شد
آمریکا حتی یک‌سال هم به این عهد خود پایبند نماند و طرح ممنوعیت خرید آب سنگین ایران را به تصویب رساند. دیوید آلبرایت، رییس مؤسسه علوم و امنیت بین‌الملل با ابراز نگرانی از اینکه خرید آب سنگین ایران می‌تواند این کشور را به عنوان فروشنده مواد هسته‌ای مشروعیت بخشد به مقامات کشورش هشدار داده بود که این اقدام موجب ضربه خوردن متحدان آمریکا می‌شود. به گفته آلبرایت، خرید آب سنگین ایران، موجب لغو خرید آب سنگین کانادا شده بود. به گفته دانشمند هسته‌ای‌مان که خبرنگاران را در این بازدید  همراهی می‌کرد،آلبرایت در اظهاراتی توهین‌آمیز علیه دانش هسته‌ای کشورمان گفته بود که ایران مازاد آب سنگین خود را به داخل چاه بریزد. 
البته این یاوه‌گویی او علیه ایران توسط دانشمندان کشورمان نیز بی‌پاسخ نماند. دانشمندان ما آب سنگین تولیدی خود را به چاه ریختند اما به چاه‌های نفت و آب؛ تکنولوژی‌ای که فقط توسط کشورهای پیشرفته به‌کار گرفته می‌شود. 
در ادامه این گزارش، مروری خواهیم داشت به فعالیت مجتمع آب سنگین اراک که تولیداتش با دستان توانمند دانشمندان ایرانی و دانش بومی به رقیب قدری برای آب سنگین آمریکا تبدیل شده است. 
تاسیسات آب سنگین اراک از دو بخش تشکیل شده: 
1- تاسیسات آب سنگین، 2- رآکتور آب سنگین.
ساخت مجتمع آب سنگین اراک از سال 77 آغاز و تمامی مراحل طراحی و اجرای آن توسط متخصصان ایرانی انجام شد که در سال 85 به بهره‌برداری رسید. کاربرد اصلی آب سنگین، استفاده از آن در رآکتورهایی است که با سوخت اورانیوم با غنای طبیعی کار می‌کنند و به رآکتورهای آب سنگین شهرت دارند. خواص ممتاز آب سنگین در کند کردن سرعت نوترون‌ها و کم بودن میزان جذب این ذرات منجر به افزایش بازده رآکتورهای هسته‌ای شده و لذا استفاده از اورانیوم طبیعی را در این رآکتورها امکان‌پذیر می‌کند؛ بنابراین با در اختیار داشتن آب سنگین نیاز به انجام فرایند غنی‌سازی اورانیوم برای تولید سوخت هسته‌ای رآکتورها مرتفع می‌شود. به عبارت دیگر، کشورهای دارای تکنولوژی غنی‌سازی و تکنولوژی تولید آب سنگین، از هر دو نوع رآکتورهای قدرت و تحقیقاتی آب سبک یا آب سنگین برای مقاصد تحقیقاتی یا تولید برق می‌توانند استفاده کنند. 
به‌دلیل محدودیت‌های موجود برای خرید تجهیزات این پروژه از خارج از کشور، بخش مهمی از تجهیزات مورد نیاز برای نخستین‌بار در کشور با هدایت و نظارت سازمان انرژی اتمی توسط شرکت‌های داخلی ساخته شد. این مجتمع از سه واحد اصلی فرایندی و 9 واحد سرویس‌های جانبی تشکیل شده که ظرفیت فعلی تولید در این مجتمع به 20‌تن در سال رسیده است. 

انحصاری که ایران آن‌را شکست
انحصار آب سنگین در اختیار آمریکاست و بخش عظیمی از سهام شرکت‌ها و کارخانه‌های تولید آب سنگین در دنیا در اختیار این کشور است. با وجود آنکه آب سنگین ایران تحریم است؛ اما شرکت‌های کوچک خارجی ترجیح می‌دهند که آب سنگین مورد نیاز خود را از ایران تأمین کنند، البته ایران هم برای جذب مشتری، قیمت آب سنگین خود را کمتر از قیمتی که آمریکا تعیین کرده به فروش می‌رساند. 

 تنها تولیدکننده اکسیژن- 18 در آسیا
تولیدات دانشمندان ما محدود به آب سنگین نبوده و در صنایع پایین‌دستی آن نیز به تکنولوژی پیشرفته‌ای دست یافته‌اند که نمونه اخیر آن تولید اکسیژن -18 است. 
تکنولوژی تولید اکسیژن- 18 فقط در اختیار چند کشور اروپای غربی و شمال آمریکاست و حتی هند و چین نیز جزء خریداران اکسیژن-18 ایران هستند که توان ما تولید تا 100 کیلو در سال است.
تولید ترکیبات نشان‌دار ایزوتوپی از دیگر محصولات آب سنگین اراک است که در علوم مختلف نظیر شیمی‌آلی و معدنی، کشاورزی، محیط‌زیست، زمین‌شناسی، بیولوژی و زیست‌شناسی، جرم‌شناسی و دوپینگ، پزشکی و داروسازی، مواد غذایی و تغذیه، معماری، نفت و گاز، معدن و اکتشاف، هیدرولوژی و آب‌شناسی، هواشناسی و اقلیم‌شناسی کاربرد دارد. 

ایزوتوپ‌های ردیاب!
جالب است بدانید ایزوتوپ‌ها خاصیت ردیابی هم دارند و می‌توانند به‌عنوان «جی‌پی‌آر‌اس» عمل کند؛ مثلاً با استفاده از ایزوتوپ می‌توان دریافت که یک پرنده مهاجر از چه مسیرهایی عبور کرده و در مکان‌های مختلف چند روز توقف داشته است. 
تولید ایزوتوپ پایدار در سال 89 آغاز شد و از همان ابتدا تولید و فروش این محصولات روند رو به رشدی داشته، به‌طوری‌که فروش 9ماهه ابتدایی سال 97، 1589 درصد نسبت به فروش سال 96 افزایش داشته است.
ایران با عرضه بیش از 72  محصول ایزوتوپی مختلف توانسته است خود را به‌عنوان تنها تولید‌کننده این محصولات در خاورمیانه مطرح کند و با صادرات محصولات خود به شرق و غرب جهان به جمع معدود شرکت‌های تولیدکننده این ترکیبات در سطح جهان بپیوندد. 
هرچند دانشمندان ما به‌دنبال صادرکردن محصولات‌شان به خارج از کشور هستند اما در داخل نیز توانسته‌اند زمینه استفاده از این محصولات را فراهم کنند؛ چنانکه قبلاً اشاره شد امروز ایزوتوپ پایدار برای اجرای پروژه آب ژرف سیستان و چاه‌های نفت استفاده می‌شود. 
در ذهن مسوولان آمریکایی این است که اگر ایران نتواند آب سنگین خود را به فروش برساند، کارخانه ما اتوماتیک‌وار تعطیل می‌شود؛ اما ایران هم از طرفی بازار نسبتاً خوبی دارد و هم خود با تولید انواع محصولات جدید به یک مصرف‌کننده تبدیل 
شده است. 

رآکتور اراک همچنان در بند برجام
اما یکی از بندهای برجام مربوط به رآکتور اراک بود؛ رآکتوری که باید مطابق توافق هسته‌ای بازطراحی می‌شد. 
 سند بازطراحی اراک از سوی ایران، اعضای 1+5 و نماینده عالی اتحادیه اروپا در نوامبر 2014 امضا شده و در آن، تعهدات 9گانه امضاکنندگان، تشریح شده است. این سند که اجرای پروژه مدرن‌سازی اراک نام دارد، دربرگیرنده طیف وسیعی از فعالیت‌ها شامل اجرای همه اقدامات، طراحی رآکتور مدرن و آزمایشگاه‌های فرعی، تولید و کیفیت‌سنجی سوخت، درخواست و صدور مجوزها و همچنین ساخت و عملیاتی کردن رآکتور و آزمایشگاه‌های فرعی آن است که در آن تاکید شده «ایران به‌عنوان مالک و مدیر پروژه، نقش رهبری (در آن) خواهد داشت و مسوولیت ارائه برنامه زمان‌بندی‌شده و اجرای کلی پروژه مدرن‌سازی اراک را به عهده دارد.»  اما بازطراحی اراک به ازای از دست دادن قلب رآکتور اراک بود. ایران ملزم شد تولید پلوتونیم خود را به حداقل برساند،  قدرت رآکتور را به زیر 20 مگاوات رسانده و کالندریای موجود را بردارد و به جای 150 تا باید 78 مجتمع سوخت در قلب داشته باشد. در کالندریا یک‌سری لوله قرار دارد  که سوخت‌ها در آن لوله‌ها قرار می‌گرفت که مطابق با برجام در آن لوله‌ها بتن ریخته شد، البته مهندسی که خبرنگاران را در این تور هسته‌ای همراهی می‌کرد، تاکید کرد که قسمت پایین این لوله گچ گرفته شده است؛ اما هرچه هست این لوله‌ها قابلیت احیا ندارند و باید لوله‌های جدیدی جایگزین آن‌ها شود. 
حال اما غرب در اجرای بازطراحی رآکتور اراک هم که برای ایران هزینه بسیار زیادی داشت، کوتاهی می‌کند؛ موضوعی که صبر ایران را لبریز کرده و دانشمندان ما تصمیم گرفتند طراحی رآکتور قدیمی را همزمان با بازطراحی جدید در دستور کار خود قرار دهند. به گفته مهندس مسوول آن در صورت آمدن دستور برای اجرای طرح قدیمی، می‌توانند آن‌را در مدت زمان کوتاهی احیا کنند.
 

captcha
شماره‌های پیشین