712
یکشنبه، ۰۵ خرداد ۱۳۹۸
3
قضات فرانسوی با حکم استرداد دانشمند ایرانی به آمریکا امر قضا در این کشور را به پایگاه حقوقی یانکی‌ها تنزل دادند

دادگاه‌های درجه دو

روز گذشته خبری مبنی بر اعلام حکم دادگاه فرانسوی درباره استرداد مهندس «جلال روح‌الله‌نژاد» به آمریکا منتشر شد؛ حکمی که بهانه‌اش «تأمین تجهیزات راداری مقابله با پهپاد» بود. این خبر در حالی بود که چند روز پیش از آن نیز خبر دستگیری فردی به نام دکتر «مسعود سلیمانی» استاد دانشگاه تربیت مدرس به اتهام مضحک همراه داشتن چند عدد آمپول «ویال» -هورمون رشد که کاربرد علمی و تحقیقاتی دارد- توسط پلیس آمریکا منتشر شده بود.

سیره علی (ع)؛ الگوی عملی جمهوری اسلامی

یادداشت دکتر علی دارابی

صبح نو

قضات فرانسوی با حکم استرداد دانشمند ایرانی به آمریکا امر قضا در این کشور را به پایگاه حقوقی یانکی‌ها تنزل دادند

دادگاه‌های درجه دو

روز گذشته خبری مبنی بر اعلام حکم دادگاه فرانسوی درباره استرداد مهندس «جلال روح‌الله‌نژاد» به آمریکا منتشر شد؛ حکمی که بهانه‌اش «تأمین تجهیزات راداری مقابله با پهپاد» بود. این خبر در حالی بود که چند روز پیش از آن نیز خبر دستگیری فردی به نام دکتر «مسعود سلیمانی» استاد دانشگاه تربیت مدرس به اتهام مضحک همراه داشتن چند عدد آمپول «ویال» -هورمون رشد که کاربرد علمی و تحقیقاتی دارد- توسط پلیس آمریکا منتشر شده بود.

بازداشت به بهانه لغو تحریم‌ها
در پی صدور رأی دادگاه فرانسوی درباره استرداد جلال روح‌الله‌نژاد، مهندس ایرانی به آمریکا، مرکز غیردولتی سامان‌دهی پهپادهای غیرنظامی کشور، به همراه شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه هوافضا و پهپاد، طی بیانیه‌ای این اقدام ظالمانه و غیرقانونی را محکوم کردند. در این اعتراض آمده است: «رادارهای موج میلی‌متری برای رصد و مقابله با پهپادها، تجهیزاتی غیرنظامی و نوظهور جهت محافظت فرودگاه‌ها و اماکن حیاتی هر کشور در مقابل ورود ریزپرنده‌های بدون سرنشین هستند و تهیه آن نه‌تنها امری نظامی و مشمول تحریم نیست، بلکه از الزامات حفاظت از حریم هوایی و فرودگاه‌های غیرنظامی و مطابق با اصول هواپیمایی سازمان ملل (ایکائو) است و حق همه کشورهای دنیاست».
در بخش دیگری از این بیانیه تاکید شده است: «به دولت فرانسه یادآور می‌شویم که چنین اقدام سیاسی که هم مغایر با توافق برجام و هم ناقض قوانین بین‌المللی است، ممکن است عواقب جدی برای متخصصان و بازرگانان فرانسوی مستقر در ایران ایجاد کند».
آنچه درباره مورد دکتر سلیمانی و مهندس روح‌الله‌نژاد جالب به نظر می‌رسد، بازداشت آن‌ها به بهانه لغو تحریم‌ها بوده است؛ در حالی‌که اقدامات این دو ایرانی صرفاً علمی بوده و چسباندن شائبه سیاسی بودن فعالیت‌های آن‌ها وهن محض است. درباره اینکه آمریکا و اروپا با بهانه‌های مختلف، فعالان علمی کشورمان در خارج از کشور را بازداشت می‌کنند، به سراغ آقای مسعود اخوان فرد، استاد حقوق بین‌الملل رفتیم.

برخورد قرون وسطایی با علم
مسعود اخوان‌فرد، استاد حقوق بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار «صبح‌نو» گفت: طبعاً موضوعات مرتبط با فناوری، در هر عرصه‌ای از جمله عرصه‌های کشوری و لشکری کاربرد دارد. شاید اگر بخواهیم عرصه‌های علمی مورد نظر فناوری‌های نوین را در نظر بگیریم، بیش از 
90 درصد آن به عرصه‌های کشوری و کمتر از 10 درصد آن به مباحث نظامی و به تعبیری دفاعی مرتبط باشد.
وی افزود: اگر با هر موضوعی برخورد کنیم، در وهله اول ارتباطی با صلح بین‌المللی که آمریکا به آن‌ها استناد می‌کند، ندارد؛ در غیر این صورت، احیاناً بنزینی هم که به‌عنوان سوخت در هواپیما استفاده می‌شود، در نوع خود موضوع قابل مناقشه‌ای خواهد بود.  
اخوان‌فرد گفت: این نوع برخورد با علم، انسان را به یاد قرون وسطی می‌اندازد که عده‌ای در قالب اصحاب کلیسا می‌خواستند جلوی پیشرفت علم و فناوری را بگیرند. هم‌اکنون در قرن بیست و یکم، ما شاهد نوع مدرنی از این ارتجاع و عقب‌ماندگی هستیم.

بهانه لغو تحریم‌ها
وی تاکید کرد: از نظر حقوق روابط بین‌الملل، موضوعاتی که به‌طور خاص در عرصه مرتبط با تحریم خاص باشد، شاید اگر آن تحریم غیرقانونی را قانونی فرض کنیم، قابلیت تسری داشته باشد اما واقعیت این است که چنین نیست و به تعبیر ساده‌تر مباحث علمی و مباحثی که مرتبط با زندگی اجتماعی آحاد بشر است، مثلاً استفاده از فناوری‌های نوین، فناوری اطلاعات، تکنولوژی‌های نو و این‌ها همگی جزء همین موضوعات قلمداد می‌شود و باید با توجه به کنوانسیون 1966 و همچنین اعلامیه جهانی حقوق بشر، با آن‌ها 
برخورد شود.

عقب‌مانده از قافله تمدن
اخوان‌فرد گفت: یکی از حقوق بشر که در حقوق بین‌الملل نیز روی آن صحه گذاشته شده است، حق بر توسعه است؛ اگر توسعه به معنای دستیابی به فناوری‌های نو تلقی نشود، پس به چه معناست؟ آیا به این معناست که باید توسعه را از نگاه آمریکایی معنا کنیم یا از نگاه فرانسوی؟ وجود چنین نگاه‌هایی یعنی اینکه این‌ها خود را از قافله تمدنی بشر عقب نگه می‌دارند ولو با عناوین پرطمطراق و اصطلاحات به ظاهر عامه‌پسند که نوعی فریب افکار عمومی خود و افکار عمومی جهان است. وی اظهار کرد: به نظر من، مردم جهان این‌ها را می‌شناسند. اگر ادعاهای فرانسویان توجیه داشت، مردم فرانسه بیش از یک‌سال نبود که هر هفته روزهای شنبه تظاهرات کنند؛ پس آن‌ها هم احتمالاً مردم عقب‌مانده و ضد‌دموکراسی هستند.

دادگاه‌های درجه یک و درجه دو
اخوان‌فرد در پاسخ به این سؤال که رأی استرداد روح‌الله‌نژاد به آمریکا توسط دادگاه فرانسه، تا چه حد با موازین حقوقی جور در می‌آید، گفت: این مساله با موازین حقوقی عادی کشور فرانسه در تعارض است؛ البته من رأی دادگاه فرانسه را به‌طور دقیق نخوانده‌ام اما حداکثر چیزی که می‌تواند به آن استناد شود این است که یک مرجع قضایی در آمریکا نیابت داده و من(اشاره به دادگاه فرانسه) بدون اینکه وارد ماهیت موضوع شوم، صرف‌نظر از صحت و سقم موضوع، این پرونده را واگذار می‌کنم. وی افزود: این مساله به لحاظ حقوقی تا حدی مفهوم بدی دارد یعنی دادگاه‌های فرانسه به نوعی درجه دو و صرفاً پرتو دادگاه‌های درجه یک یعنی دادگاه‌های آمریکا، هستند؛ اما برای کشوری که مدعی دموکراسی است و در علم حقوق سابقه طولانی دارد، این موضوع افت بسیار چشمگیری تلقی می‌شود و اصلاً قابلیت توجیه ندارد و به نوعی زیر سؤال بردن یک قاضی فرانسوی است.

فرانسه؛ مستعمره حقوقی و سیاسی آمریکا
این استاد حقوق بین‌الملل با بیان اینکه‌ کاش قاضیان فرانسه به کد ناپلئون و موازین قدیمی کشور خودشان مراجعه کنند، گفت: این موازین اجازه نمی‌دهد با عنوان «حقوق فرامرزی» برای آن‌ها تصمیم گرفته شود. اگر فرانسه این حقوق فرامرزی را بپذیرد، خود را مستعمره حقوقی و قضایی آمریکا کرده است.
اخوان‌فرد تاکید کرد: قبلاً در موضوع «توتال»، فرانسه به این حقوق فرامرزی معترض بود اما ظاهراً منافع سیاسی بر مباحث حقوقی و قضایی سایه افکنده است. اگر به محاکم قضایی، سیاست وارد شود، عدالت از پنجره دیگر بیرون خواهد رفت.
وی با اشاره به حقوق اتحادیه اروپا گفت: باید روشن شود که آیا اتحادیه اروپا به‌عنوان ترمینال و پایگاه دست‌چندم حقوقی و سیاسی آمریکاست؟ این مساله قابل قبول نیست. انگلیس در قضیه برگزیت عمدتاً به‌دلیل دخالت‌های غیرقانونی آمریکا در اتحادیه اروپا، با چنین بحرانی مواجه شد. انگلیس وقتی نتوانست خود را از سلطه فکری و عملی آمریکا خارج کند، به بلیه برگزیت دچار شد. اگر فرانسه هم بخواهد مانند انگلیس رفتار کند، تکلیفش در آینده نزدیک در ارتباط با اتحادیه اروپا مشخص نخواهد بود.

اقدامی که ایران باید انجام بدهد
اخوان‌فرد درباره وظایف دستگاه‌های کشورمان در برخورد با استرداد دانشمند ایرانی به آمریکا از سوی دادگاه فرانسه گفت: وزارت خارجه باید پیگرد دقیقی داشته باشد و صرفاً هم نباید موضوع را سیاسی ببیند چون این مساله بیشتر فنی و علمی است. وزارت خارجه باید اطلاعات لازم را از وزارت علوم، وزارت بهداشت و معاونت علمی ریاست‌جمهوری بگیرد و مطالب را با هماهنگی دستگاه‌ها و چهره‌ها، به مراجع بین‌المللی ذی‌ربط مثل یونسکو که در خاک فرانسه است، ارائه دهد. وی همچنین با اشاره به نقش مدعی‌العموم قوه‌قضاییه به‌عنوان حقوق عامه، گفت: فردی که در پی فناوری‌های نوین برای جامعه علمی کشور خودش بوده است، مشمول «حقوق عامه» است؛ با این نگاه، بخش بین‌الملل قوه‌قضاییه باید به فعالیت بپردازد. حرف‌های کلی و بیانیه‌ای در این زمینه‌ها راهگشا نیست و باید به سراغ اقدامات عملی و طرح دعوا در محاکم اروپایی و محاکم داخل فرانسه برویم و در آنجا، احکام صادره را مورد خدشه قرار دهیم.

captcha
شماره‌های پیشین