653
سه شنبه، ۲۳ بهمن ۱۳۹۷
3
INSTEX معامله دستاوردهای امنیتی در قبال دسترسی هدایت‌شده یورو است

جایگاه عراق در نقشه ارزی ایران

حاصل سفر اخیر رییس کل بانک مرکزی به عراق، یک توافق‌نامه بانکی میان دو کشور بود که جزئیات یک مکانیزم پرداخت مالی را مشخص کرده است، نگاهی به این مکانیزم پرداخت مالی و مقایسه آن با «ابزار حمایت از مبادلات تجاری» اروپا یا اختصاراً INSTEX پاسخ بسیاری از پرسش‌ها درباره وقت‌کشی‌های 9‌ماهه اروپا برای رونمایی از سازوکار نمایشی را می‌دهد.

انقلاب در بودجه در چهل سالگی انقلاب

یادداشت دکتر سید مهدی غمامی استاددانشگاه امام صادق؟ع؟

صبح نو

INSTEX معامله دستاوردهای امنیتی در قبال دسترسی هدایت‌شده یورو است

جایگاه عراق در نقشه ارزی ایران

حاصل سفر اخیر رییس کل بانک مرکزی به عراق، یک توافق‌نامه بانکی میان دو کشور بود که جزئیات یک مکانیزم پرداخت مالی را مشخص کرده است، نگاهی به این مکانیزم پرداخت مالی و مقایسه آن با «ابزار حمایت از مبادلات تجاری» اروپا یا اختصاراً INSTEX پاسخ بسیاری از پرسش‌ها درباره وقت‌کشی‌های 9‌ماهه اروپا برای رونمایی از سازوکار نمایشی را می‌دهد.

 در اواسط بهمن‌ماه بود که آقای عبدالناصر همتی، رییس کل بانک مرکزی به عراق سفر کرد که توافق‌نامه بانکی میان دو کشور دستاورد مهمی در این سفر بود. همتی پس از امضای این توافق گفته است که بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با کشورهای روسیه، ترکیه، هند و چین و دیگر کشورها به راهکارهای مناسب مالی برای مبادلات دست یافته است.‌‌
براساس توافق دو کشور، بدهی‌های ناشی از صادرات گاز و برق ایران به عراق براساس دستور پرداخت بانک مرکزی ایران پرداخت یا منتقل می‌شود و درآمدهای صادرات آتی نیز در همین چارچوب مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین صادرکنندگان ایرانی می‌توانند از طریق بانک‌های عراقی فعالیت کنند و در همین راستا نیز بانک‌های ایرانی می‌توانند در بانک‌های عراقی حساب دیناری و یورویی داشته باشند.‌ بر این اساس، مبادلات گاز و نفت با این حساب‌ها انجام می‌شود.‌ شرکت‌های عراقی هم می‌توانند در بانک‌های ایرانی حساب افتتاح کنند و مبادلات خود را با دینار انجام دهند.‌ بر این اساس، رییس بانک الرشید عراق پیشقدم شده و پیشنهاد تأسیس یک شعبه این بانک در ایران را داده که با استقبال طرف ایرانی روبه‌رو شد.
 
عراق دریچه اقتصاد ایران با دنیا
با توجه به اینکه آمریکا در آبان‌ماه امسال نیز تحریم‌های نفتی و بانکی را علیه ایران اعمال کرد تا عملاً راه‌های مبادلات تجاری ایران با کشورهای خارجی را مسدود کند، توافق با عراق و ایجاد یک مکانیزم مالی پراهمیت‌تر شد، از آنجا که شرکت‌های خارجی عمدتاً به دلیل ترس از قطع همکاری با آمریکا با تحریم‌ها همراهی می‌کنند، بخشی از مبادلات تجاری کشور تحت تأثیر قرار می‌گیرد، بانک مرکزی از کشور عراق به‌عنوان گزینه‌ای که می‌تواند روزنه‌ای برای مبادلات تجاری ایران با کشورهای دیگر باشد، استفاده کرده است.‌
از این پس، در صورتی که محدودیت‌های تحریمی مانع مبادلات تجاری ایران با کشورها شود، کشور عراق دریچه اقتصاد ایران با دنیا خواهد بود و می‌توان از آن به‌عنوان یک کانال ویژه برای تأمین نیازمندی‌های کالایی و ارزی کشور استفاده کرد. به زبان ساده‌تر، نیازهای وارداتی ایران هرکجا با بن‌بست مواجه شود، می‌تواند از عراق تأمین شده و به کشور وارد شود.‌ همچنین، نزدیکی دو دولت ایران و عراق و منافع دوطرفه دو کشور، می‌تواند تضمین‌کننده بقای این همکاری باشد و از این جهت ریسک کمتری دارد.
بانک مرکزی در حالی از این توافق سازوکار مالی با عراق خبر می‌دهد که 11‌بهمن‌ماه، پس از ماه‌ها وقت‌کشی آلمان، فرانسه و انگلیس، سازوکار ویژه مالی را راه‌اندازی کردند و اسمش را «ابزار حمایت از مبادلات تجاری» یا اختصاراً INSTEX گذاشتند. این شرکت صرفاً یک اتاق تسویه‌حساب، آن هم برای موارد معدودی از تجارت‌هاست. نه قرار است تحریمی دور بخورد و نه بانکی از اروپا با ایران وارد همکاری شود. صرفاً در برابر خریدهای محدود ایران از اروپا که شامل غذا و (شاید) دارو خواهد بود، این شرکت زحمت تسویه‌حساب را خواهد کشید!
درواقع این سیستم و شبکه مالی راهکاری برای مقابله با تحریم‌های آمریکا و واردات کالاهای تحریمی نیست و نوعی ژست نمادین برای حفظ وجهه اتحادیه اروپاست.
از سویی دیگر، انجام تعهدات نیم‌بند برجامی اروپا بعد از سه سال به پذیرش تعهدات استعماری FATF مشروط شده است و با ادبیات دستوری پذیرش تعهدات فراقانونی خود را از دولت خواسته‌اند. طبق برجام، اروپا وظیفه دارد تا تعهدات خود را اجرا کند و برای این کار حق شرط گذاشتن و گروکشی و زیاده‌خواهی ندارد، اما با این حال اروپا نه‌تنها نمی‌خواهد تعهدات خود را انجام دهد و آن را به کانال تأمین غذا برای ایران محدود کرده، که از ایران عقب‌نشینی‌های امنیتی هم می‌خواهد!
به نظر می‌رسد که بانک مرکزی هم خود چندان امیدی به انجام تعهدات اروپا و اثربخشی کانال مالی آن ندارد و به همین دلیل به‌دنبال راه‌های جایگزین از جمله ایجاد ساز‌و‌کار مالی با کشورهای همسایه و مشترک‌المنافع است تا بتواند تحریم‌های غیرقانونی آمریکا را دور زده و اقتصاد کشور را از تنگنا در بیاورد.
 
شاکری: دسترسی‌ها در توافق عراق بخش مهمی از مشکلات را حل می‌کند
آقای مجید شاکری، تحلیلگر مسائل اقتصادی در گفت‌و‌گو با «صبح‌نو» گفت: توافق بانکی ایران و عراق در مقابل مفهومی که اروپایی‌ها مطرح می‌کنند و مطابق با آن، ایران باید دستاوردهای امنیتی در غرب آسیا را معامله کند و در قبال آن، دسترسی هدایت‌شده روی یورو را بگیرد، قوی‌تر، باورپذیرتر و متناسب با شرایط امنیتی ایران است؛ بنابراین دسترسی‌هایی که عراق برای ما باز می‌کند، همه مشکلات را حل نمی‌کند، اما بخش مهمی از مشکلات را با تقریب خوبی، به شرط اجرایی شدن، می‌تواند حل کند.
وی افزود: عراق، کشور بسیار مهمی در نقشه ارزی ایران بوده و مهم‌ترین مقصد صادراتی ایران در ماه‌های گذشته به شمار آمده است. بازار سلیمانیه، یک بازار مرتبط با استانبول، هرات و دوبی است و از این رو، تأثیر و تأثرات جدی بر بازار نقدی تهران دارد؛ ضمن اینکه با توجه به مسائل جمعیتی عراق، دسترسی حواله‌ای صرافی 
به مناطق مرکزی اروپا و آمریکای جنوبی در این کشور یافت می‌شود.
 
سلطانی: ساز‌و‌کار مالی اروپا مشکلات تحریم‌ها را برطرف نمی‌کند
آقای احسان سلطانی، پژوهشگر و کارشناس اقتصادی و از اقتصاددانانی که به رییس‌جمهوری نامه نوشته است، در گفت‌وگو با روزنامه «صبح‌نو» گفت: کانال مالی اتحادیه اروپا در واقع نفت در برابر غذاست. جالب این است که اتحادیه اروپا با منت و امتیازگیری در این ساز‌و‌کار مالی خود عمل می‌کند، حال آنکه بنده نه‌تنها به این سازوکار مالی خوش‌بین نیستم، بلکه معتقدم این سازوکار مشکلات اساسی ما را درباره تحریم‌ها حل نمی‌کند.
وی افزود: سازوکار مالی با عراق که اخیراً رییس بانک مرکزی خبر داده، بهتر و عملیاتی است، سازوکاری که بر اساس دینار است و دلار دخالتی در آن ندارد، این قرارداد مالی یک قدم مثبت است؛ اما باید دقت عمل لازم را در این زمینه به‌کار ببریم تا منجر به ارزان‌فروشی و صادرات ارزان ثروت‌های ملی ما نشود.

captcha
شماره‌های پیشین