653
سه شنبه، ۲۳ بهمن ۱۳۹۷
13
نگاهی به کتاب «جامعه‌شناسی راهپیمایی 22بهمن»

معمای یک راهپیمایی

علم جامعه‌شناسی، به‌طور معمول و طبیعی به مطالعه پدیده‌های جمعی و انبوه و دربرگیرنده علاقه‌مند است و مشروعیت این دانش در توجه به چنین پدیده‌هایی است. یکی از پدیده‌های جمعی و دربرگیرنده، اجتماعات و تظاهرات گسترده‌ای است که به بهانه‌های مختلف در جوامع اتفاق می‌افتد. در این زمینه هم نظریات گوناگونی در جامعه‌شناسی ارائه شده است.

انقلاب اسلامی و آغاز تاریخی دیگر

یادداشت استاد اصغر طاهرزاده

صبح نو

انقلاب اسلامی و آغاز تاریخی دیگر

یادداشت استاد اصغر طاهرزاده

ظاهربینی در اساسِ خود، «نمود» را به جای «بود» گرفتن است، بنابراین ویژگی هستی‌شناسانه‌ ظاهربینی، همین «جازدنِ خود به جای اصل» است. حال، پرسش بنیادین این است که فلسفه‌های تاریخ در حیات انسانی چگونه موضوعیت پیدا می‌کند؟
تفکر تاریخی آن نحوه تفکری است که اجازه‌ کشفِ ظاهربینی و نمود را به فیلسوف می‌دهد. فیلسوف، سخن زمانه‌ خودش یعنی «بود» را درک می‌کند و در سنجش حقیقی با این «بود» است که «نمود» برای وی آشکار می‌شود. در اینجا تاریخ به معنای متداول، منظور نیست. تاریخی‌بودن مخصوص خودِ «وجود» است، «وجود»، تاریخی است. به این معنا که بر اساس حضور و غیاب‌هایش همواره از وجهی و افقی آشکار می‌شود. تفکر تاریخی اصلاً حکم  نمی‌کند که مثلاً چون صدرا در یک جامعه‌ مسلمان می‌زیسته دغدغه‌ دین پیدا کرده و فلسفه‌ خویش را بر پایه‌ مفروضات زمان تنظیم کرده است، بلکه تفکر تاریخی برای ما روشن می‌کند که صدرا بر اساس درک عمیق و هستی‌شناسانه، ذات تفکر دینی عصر خویش را درک کرده و از آن فلسفه‌ای بزرگ ترتیب داده است. درک ذات چیزها در زمان‌فهمیِ عامیانه که توالی پی‌در‌پیِ آنان است، میسر نیست. فیلسوف، جان زمان خویش است. تفکر تاریخی در عین این‌که استقلال فیلسوف را به رسمیت می‌شناسد، وی را جدا از مسأله‌ زمان لحاظ نمی‌کند.
داشتنِ فلسفه‌ تاریخ دینی همانی است که 
حضرت صادق؟ع؟ در موردش می‌فرمایند: در حکمت داود هست؛ «عَلَی الْعَاقِلِ أَنْ یَکُونَ عَارِفاً بِزَمَانِهِ مُقْبِلًا عَلَی شَأْنِهِ حَافِظاً لِلِسَانِهِ»(الکافی، ج‏۲، ص ۱۱۶) بر عاقل است که زمانه‌اش را بشناسد و براساس شأنش با زمانه‌اش برخورد کند و زبان خود را از هرگونه سخن‌گفتن که مطابق زمانه‌اش نیست باز دارد. رسول خدا ؟ص؟ فرمودند: «إِنَّ لِرَبِّکُمْ فِی أَیَّامِ دَهْرِکُمْ نَفَحَاتٍ ألا فَتَعَرَّضُوا لَهَا» (مشارق الأنوار، ص ۳۰۳- عوالی اللئالی، ج ۴، ص ۷۲) از طرف پروردگار شما در زندگی شما نفحاتی هست، شما خود را در معرض آن نفحات قرار دهید.
خداوند به پیامبر خود می‌فرماید: «وَ أَنْزَلْنا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ»(نحل/۴۴) و فرمود: «وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسی‏ بِآیاتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَکَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ وَ ذَکِّرْهُمْ بِأَیَّامِ اللَّهِ»(ابراهیم/۵). خداوند در رابطه با ایّام اللّهی می‌فرماید: «یَسْئَلُهُ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ کُلَّ یَوْمٍ هُوَ فی‏ شَأْنٍ»(الرّحمن/۲۹) هر آن‌چه در آسمان‌ها و زمین هست، تقاضامند حضرت اللّه هستند و حضرت حق در هر دوران و روزگاری به شأنی در صحنه است و این بدین معناست که ما باید در هر تاریخی مناسب اقتضائات آن تاریخ با اسمی یا اسمائی از حضرت رب‌العالمین روبه‌رو شویم.
با توجه به نگاه حضور تاریخی که حضرت امام خمینی؟ره؟ در این زمانه احساس می‌کنند، می‌فرمایند: «این قرن، به خواست خداوند قادر، قرن غلبه‌ مستضعفان بر مستکبران و حق بر باطل است». این یعنی تاریخ دیگری شروع شده و خداوند حضور دیگری را در دنیا برای ما رقم زده است و آنچنان حضرت امام بر تحقق آن یقین دارند که می‌فرمایند: «اگر من هم برگردم ملت اسلام برنمی‏‌گردد. اشتباه نکنید، اگر خمینی هم با شما سازش کند ملت اسلام با شما سازش نمی‌‏کند.» (صحیفه‌ی امام، ج‏۱، ص ۳۰۳)
انقلاب اسلامی به‌عنوان فتحی تاریخی و عبور از ظلمات دنیای سکولارزده‌ مدرنیته، بناست تاریخی را بگشاید که «فرش» به «عرش» متصل گردد و فرهنگ پوزیتیویستی بر روح و روان بشر سلطه نداشته باشد و لازمه‌ چنین حضوری، شروعِ فرآیندی است که آن فرآیند دفعتاً محقق نمی‌شود.
از این جهت ما در شرایطی هستیم که از جهتی قلب‌ها به سوی ایمانی نظر دارد که انقلاب اسلامی بدان اشاره دارد. ولی عقل‌ها اسیر مکر «لیل و نهار» است و ما در فضای قبض و بسط نسبت به آرمان‌های انقلاب در حال گذرانِ موقعیتی هستیم که آرام‌آرام، پوچی زندگی غربی را تجربه می‌کنیم و با افول هرچه بیشتر هیبت غربی، راهی به سوی روشنی‌گاهِ گشوده‌شده توسط انقلاب اسلامی می‌یابیم.
منبع: «مهر»

captcha
شماره‌های پیشین