649
دوشنبه، ۱۵ بهمن ۱۳۹۷
8

خبر

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در گفت‌و‌گو با «صبح‌نو» از وضعیت بهبود تغذیه و امنیت غذایی کشور می‌گوید

سفره‌ای که رنگین شد

یکی از مسائلی که این روزها کمتر مورد توجه قرار گرفته وضعیت تغذیه و امنیت غذایی کشور است. پس از انقلاب اسلامی وضعیت تغذیه مردم روز‌به‌روز بهتر شد تا جایی که جمهوری اسلامی از سوی سازمان بهداشت جهانی مورد تقدیر قرار گرفت. چهل سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد. در طول این مدت، نظام اسلامی مراحل دشوار و موانع بسیاری را پشت سر گذاشته است که بی‌شک نهال انقلاب را تنومندتر و مستحکم‌تر از گذشته کرده است. سؤال‌ها و شبهه‌آفرینی‌ها درباره وقوع و چرایی انقلاب اسلامی که در نسل جوان امروز نقش بسته است که ضرورت پاسخگویی به آن‌ها در شرایط فعلی دو چندان باشد. بسیاری از شاخص‌ها در چهل سال اخیر دستخوش تغییر شده که وضعیت تغذیه شهروندان و اقشار جامعه هم یکی از مواردی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی برای بهبود وضعیت آن تلاش‌های فراوانی انجام شده است.

صبح نو

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در گفت‌و‌گو با «صبح‌نو» از وضعیت بهبود تغذیه و امنیت غذایی کشور می‌گوید

سفره‌ای که رنگین شد

یکی از مسائلی که این روزها کمتر مورد توجه قرار گرفته وضعیت تغذیه و امنیت غذایی کشور است. پس از انقلاب اسلامی وضعیت تغذیه مردم روز‌به‌روز بهتر شد تا جایی که جمهوری اسلامی از سوی سازمان بهداشت جهانی مورد تقدیر قرار گرفت. چهل سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد. در طول این مدت، نظام اسلامی مراحل دشوار و موانع بسیاری را پشت سر گذاشته است که بی‌شک نهال انقلاب را تنومندتر و مستحکم‌تر از گذشته کرده است. سؤال‌ها و شبهه‌آفرینی‌ها درباره وقوع و چرایی انقلاب اسلامی که در نسل جوان امروز نقش بسته است که ضرورت پاسخگویی به آن‌ها در شرایط فعلی دو چندان باشد. بسیاری از شاخص‌ها در چهل سال اخیر دستخوش تغییر شده که وضعیت تغذیه شهروندان و اقشار جامعه هم یکی از مواردی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی برای بهبود وضعیت آن تلاش‌های فراوانی انجام شده است.

جمعیت کشور در سال 1357، حدود 35 میلیون نفر بود در حالی که در حال حاضر از مرز 80 میلیون نفر گذشته است و این به معنای بیش از دو برابر شدن نیازهای یک کشور به غذا، بهداشت، درمان، مسکن، آموزش و ... است، همچنین طبق آمارهای اعلام شده مصرف کشور در سال 1390 در مواد غذایی شامل غلات، مواد پروتئینی ، لبنیات، میوه و سبزیجات، پوشاک، لوازم خانگی، لوازم بهداشتی و… نسبت به سال 1357 بیش از «چهار برابر» شده است.
 با این تفاسیر معلوم می‌شود که سرانه مردم ایران در حال حاضر نسبت به درآمدهای حاصل از فروش نفت بیش از 16 برابر کاهش یافته است اما با وجود چنین کاهش درآمد سرانه‌ای، با آمار و ارقام اثبات خواهیم کرد که وضعیت اقتصادی و رفاهی و آموزشی و بهداشتی مردم ایران به صورت شگرفی بهبود یافته است. در زمان رژیم پهلوی 40 درصد جمعیت شهری و65 درصد جمعیت روستایی کشور زیر خط فقر زندگی می‌کردند و همچنین 35 درصد مردم ایران دچار سوء تغذیه بودند. این در حالی است که تولیدات کشاورزی ایران تنها مصرف 33 روز مردم را تأمین می‌کرد.
این روزها بسیار می‌شنویم که گفته می‌شود در گذشته مثلاً قیمت گوشت فلان مقدار بوده یا قیمت تخم مرغ چنان بود و در مقایسه با قیمت‌های کنونی که بسیار افزایش یافته 
در این گونه نتیجه‌گیری می‌شود که چون قدرت خرید مردم کاهش یافته، وضعیت معیشت مردم بدتر شده است. در پاسخ به این‌گونه ابهامات باید توجه کرد که هم، مشاهده عینی وضعیت جامعه و هم آمارها، نشان از بهتر شدن نسبی وضعیت معیشت اکثریت افراد جامعه دارد؛ به عبارت دیگر، درست است که در گذشته قیمت‌ها پایین بوده ولی قدرت خرید مردم بسیار پایین‌تر از آن بوده است. آمارها و بررسی‌های رسمی و غیر رسمی گویای آن است که به غیر برخی اقشار جامعه؛ اکثر مردم به خصوص صاحبان مشاغل آزاد نسبت به قبل از انقلاب از وضعیت معیشتی مناسب‌تری برخوردار هستند. همچنین به دلایل متعددی همچون تغییر الگوی زندگی (الگوی مسکن، خوراک، پوشاک و لوازم منزل) و به تبع آن، افزایش سطح انتظار آن‌ها از زندگی، ابراز نارضایتی و احساس محرومیت در آنان افزایش یافته است.
به‌عنوان مثال امروزه در الگوی وضعیت تغذیه شاهد تغییرات اساسی در جامعه طی سال‌های اخیر هستیم. در حدود 30 سال پیش، قوت غالب خانواده‌های ایرانی نان بود و برنج غذای اعیانی به شمار می‌آمد. در حالی که امروز الگوی خوراک اکثریت جامعه تغییر یافته و عموماً برنج در غذای روزانه آنان جایگاه خاصی پیدا کرده است. همچنین گوشت که پیش از انقلاب در مناطق روستایی و شهرهای کوچک فقط در مناسبت‌های خاص بر سفره مردم می‌نشست امروز در نوبت هفتگی اکثرمردم حضور دارد. آمارها نشان می‌دهد مصرف میوه نیز به چهار برابر قبل از انقلاب رسیده است. آمارهای جهانی گویای بهتر شدن وضعیت رفاه مردم ما در سال‌های پس از انقلاب است. بر اساس آمار بانک جهانی، 46 درصد مردم ایران در سال 1356 زیر خط فقر بودند؛ اما این رقم در سال 1378 به 16 درصد کاهش یافته یعنی بیش از 2.8 برابر وضعیت رفاه جامعه بهتر شده است.
اکنون شاخص گرسنگی در ایران کاهش پیدا کرده و میزان گرسنگان با توجه به شاخص‌های جهانی از ۱۸.۵ درصد به ۲.۵ درصد تنزل یافته است؛ این رقم ایران را در جمع کشورهای برتر جهانی از منظر تغذیه قرار می‌دهد. این گزارش که بر اساس آمارهای سالانه شاخص گرسنگی جهانی تهیه شده، می‌گوید هنوز در بسیاری از مناطق جهان شیوع گرسنگی جریان دارد و جنگ‌ها و مناقشات سیاسی از عمده عوامل بروز گرسنگی در کشورهاست اما کشور ایران با بهبود سیستم‌های بهداشت، تغذیه و توجه عمومی به فقرا توانسته خود را در میان کشورهایی قرار دهد که گرسنگی در آن‌ها بسیار پایین است.

وضعیت معیشت و تغذیه در قبل از پیروزی انقلاب چگونه بود؟
آقای اسدالله عسگر اولادی از تاجران سرشناس ایرانی است. وی همان حامل فرمان «تنظیم اعتصابات» بود که آن فرمان را از امام ؟ره؟ 
در پاریس گرفت و به دست باهنر رساند. عسگراولادی در گفت‌و‌گوهایی که با رسانه‌ها داشته وضعیت معیشت در زمان شاه در مقایسه با وضعیت فعلی را خیلی بدتر می‌داند. وی می‌گوید: برق در خیلی از مناطق بود ولی چون هزینه‌های آن زیاد بود خیلی‌ها نمی‌توانستند از آن استفاده کنند. عسگر اولادی می‌گوید: « شهرستان‌ها به مراتب وضعیت بدتری از تهران داشتند. مردم امروز این همه شمال می‌روند اما در آن موقع هرکسی پول این سفرها را نداشت، به همین منظور برای رفتن به رامسر با توجه به اینکه قطار ارزان بود با این وسیله به ساری می‌رفتیم و از ساری با مینی‌بوس به محمودآباد رفته و از آنجا دوباره با مینی‌بوس به رامسر می‌رسیدیم تا به دریا برسیم.» در 10سال آخر حکومت طاغوت ریال درآمد نفت زیاد شد اما به قشر پایین جامعه نرسید و به سمت طبقه‌های بالای جامعه رفت و طبقه پایین فقیر ماندند و فقر طبقه پایین جامعه در آن موقع خیلی بیشتر از 
حال حاضر بود؛ در زمان طاغوت گدایان در خیابان وول می‌زدند اما اکنون خیلی نادر است. قبل از انقلاب فقر خیلی زیادتر بود اما امروز سطح رفاه مردم و همزمان توقعات بالاتر رفته است. »

 دولت‌ها برای بهبود وضعیت تغدیه مردم چه کردند؟
وضعیت نامناسب بهداشت و تغذیه در پیش از انقلاب سبب شیوع بیماری‌ها؛ مرگ و میر کودکان و سوءتغذیه بخش اعظمی از اقشار جامعه 
شده بود. به همین دلیل وزارت بهداشت و درمان در دهه‌های اخیر با تشکیل دفتر بهبود تغذیه در این وزارتخانه بر آن آمد تا شرایط تغذیه مردم را بهبود بخشد.
دکتر زهرا عبداللهی، مدیر کل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت و درمان در گفت‌و‌گو با خبرنگار «صبح‌نو» در خصوص دستاوردهای وزارت بهداشت در دولت‌های مختلف در حوزه تغذیه و امنیت غذایی مردم گفت: «به‌دنبال مطالعات و بررسی‌هایی که وزارت بهداشت انجام داده بعد از انقلاب اسلامی در پی برنامه‌ها و مداخلاتی که برای بهبود وضعیت تغذیه مردم کشور انجام شده به‌ویژه از طریق شبکه‌های بهداشت و درمانی کشور؛ خدمات مراقبت‌های تغذیه‌ای به مردم ارائه شده که در رأس آن‌ها کاهش قابل ملاحظه کودکان زیر پنج سال در کشور است. در واقع سوء‌تغذیه کودکان 
زیر پنج سال در اوایل انقلاب یکی از مشکلات رایج و شایع در کشور به شمار می‌آمد. و بعد از انقلاب اسلامی 
با مداخلات بین بخشی و مراقبت‌هایی که از طریق شبکه‌های بهداشت و درمانی کشور طراحی و اجرا شده؛ سوء‌تغذیه کودکان را تاحد بسیار زیادی کاهش دادیم. مثلاً کوتاه قدی ناشی از تغذیه میان کودکان زیر پنج سال در قبل از انقلاب 20 درصد بود که در حال حاضر طبق آخرین مطالعاتی که در سال گذشته انجام دادیم به حدود چهار درصد کاهش پیدا کرده است که بیش از 75 درصد شیوع کوتاه‌قدی تغذیه‌ای کاهش پیدا کرده است. همچنین درباره کم‌وزنی که نوع دیگری از مشکلات تغذیه‌ای کودکان زیر پنج سال است؛ آمارها نشان می‌دهد در قبل از انقلاب حدود 17 درصد از کودکان بوده است و اکنون این آمار به حدود 3.8درصد رسیده است.» 
وی ادامه داد: «این دستاوردها سبب شد که جمهوری اسلامی ایران از سوی سازمان بهداشت جهانی مورد تقدیر قرار بگیرد. ایران یکی از معدود کشورهایی است که توانسته بیش از 50 درصد مشکلات مربوط به تغذیه مردم را کاهش دهد. البته این کاهش جزو  تعهدات کشورها بود که شیوع این اختلالات ناشی از تغذیه نامناسب را به حداقل برسانند که کشورمان ایران تا 75درصد توانست در کاهش این سوءتغذیه موفق باشد.»
عبداللهی، مدیر کل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت گفت: «یکی دیگر از دستاوردهای جمهوری اسلامی در زمینه بهبود وضعیت تغذیه مردم؛ کاهش کمبود آهن و کم‌خونی است که افراد در همه سنین به آن مبتلا بودند. کشورمان ایران با اجرای برنامه ملی غنی‌سازی آرد با اسید فولیک و همچنین با برنامه مکمل یاری (برنامه مکمل آهن به طور رایگان برای همه گروه‌های سنی از طریق شبکه‌های بهداشت و درمان) توانست در کنترل این موارد نیز موفق عمل کند. اکنون به طور قابل ملاحظه‌ای کم‌خونی و کمبود آهن در میان مردم به‌ویژه کودکان کاهش پیدا کرده است به‌طوری که کم‌خونی در کودکان زیر دو سال در قبل از انقلاب حدود 39درصد بوده است و اکنون به 17درصد رسیده است که تقریباً کاهش 50 درصدی محقق شده است.» وی افزود: «کم‌خونی در مادران باردار نیز در قبل و اوایل انقلاب حدود 21 درصد بوده است که اکنون به 14 درصد رسیده است. همچنین یکی دیگر از توفیقاتی که نصیب کشورمان شده است برطرف کردن کمبود   ید درمیان مردم است. در قبل از انقلاب در اکثر استان‌ها مردم بیش از 70درصد به گواتر مبتلا بودند که اکنون با افزودن ید به نمک‌های خوراکی شیوع گواتر از
 70 درصد به حدود 6 درصد کاهش پیدا کرده است که یکی از کشورهای موفق در جهان در این زمینه بوده است.»
عبداللهی گفت: بعد از انقلاب برای نخستین‌بار در برنامه‌های پنج ساله توسعه برای ارتقاء امنیت غذایی مردم جامعه برنامه‌هایی را تدوین کردیم 
در صورتی که تا قبل از آن چنین برنامه‌ای مورد توجه نبود و به‌دنبال آن سند ملی تغذیه و امنیت غذایی تهیه و اجرا شد.»
 بر اساس اعلام وزارت بهداشت، شناسایی کودکان 
زیر پنج سال مبتلا به سوءتغذیه در خانوارهای نیازمند و حمایت تغذیه‌ای آن‌ها با توزیع سبد غذایی رایگان با همکاری کمیته امداد امام؟ره؟، ارائه خدمات و مراقبت‌های تغذیه‌ای کودکان در روستا مهدها و تأمین یک وعده غذای گرم در روستا مهدها با همکاری بهزیستی، اجرای برنامه آهن یاری هفتگی دختران دانش‌آموز در تمام دبیرستان‌های دختران کشور به‌منظور پیشگیری و کنترل کم‌خونی فقر آهن در نوجوانان کشور، اجرای برنامه مکمل یاری ماهانه ویتامین D در دبیرستان‌های دخترانه و پسرانه کشور به منظور پیشگیری و کنترل کمبود ویتامین D و عوارض ناشی از آن، اجرای برنامه شیر مدرسه برای دانش‌آموزان در هر سال تحصیلی و توزیع شیر 
غنی شده در مدارس ۱۴ استان کشور، شناسایی مادران باردار و شیرده مبتلا به سوءتغذیه و ارائه مراقبت‌های ویژه تغذیه‌ای و حمایت تغذیه‌ای آن‌ها با توزیع سبد غذایی رایگان با همکاری بنیاد علوی، از دیگر اقدامات در جهت ارتقای سلامت تغذیه جامعه بوده است.
وزارت بهداشت، از تأمین و توزیع مکمل‌های ریزمغذی‌ها به‌طور رایگان برای گروه‌های آسیب‌پذیر (مادران باردار و شیرده و کودکان، نوجوانان، جوانان، میانسالان و سالمندان) از طریق شبکه‌های بهداشتی درمانی در مناطق شهری، حاشیه شهر و مناطق روستایی کشور، اجرای برنامه مکمل یاری مگادوز ویتامین A در استان‌های مواجه با کمبود شدید شامل سیستان‌و‌بلوچستان، کهگیلویه‌و‌بویر احمد، کرمان و هرمزگان به منظور پیشگیری و کنترل کمبود ویتامین A، تدوین و اجرای طرح غنی‌سازی شیر با ویتامین D به منظور تأمین ویتامین D مورد نیاز آحاد مختلف جامعه و پیشگیری از عوارض و پیامدهای ناشی از کمبود این ویتامین، کاهش میزان قند، نمک و چربی در محصولات غذایی با بازنگری استانداردهای مواد غذایی از ۱۵ تا ۵۰ درصد به منظور پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر مرتبط با تغذیه از جمله دیابت، بیماری‌های قلبی عروقی، سرطان‌ها، به‌عنوان دیگر برنامه‌های این وزارتخانه نام برد.

captcha
شماره‌های پیشین