645
سه شنبه، ۰۹ بهمن ۱۳۹۷
3
لایحه جامع انتخابات در یک قدمی تصویب مجلس

طلسم اصلاح قانون انتخابات شکسته می‌شود؟

سال‌ها بود که نخبگان و اندیشه‌ورزان کشور از لزوم تدوین یک قانون جامع و کامل در حوزه انتخاباتی که همه ابعاد و زوایای موجود در بخش‌های نظارتی، اجرایی، امنیتی، شرایط و تبلیغات را به‌خوبی پوشش بدهد، سخن می‌گفتند. تدوین این قانون هر بار مشمول گذر زمان می‌شد؛ هر چند بنابر گفته آقای «علی‌اصغر یوسف‌نژاد»، نماینده مجلس دهم، هر مجلسی که آغاز به کار می‌کرد، یک الی دو بار قوانین مربوط به انتخابات را تغییر می‌داد.

مگس سیاسی روی زخم اقتصادی

یادداشت دکتر سید احسان خاندوزی استاد دانشگاه علامه طباطبایی

صبح نو

لایحه جامع انتخابات در یک قدمی تصویب مجلس

طلسم اصلاح قانون انتخابات شکسته می‌شود؟

سال‌ها بود که نخبگان و اندیشه‌ورزان کشور از لزوم تدوین یک قانون جامع و کامل در حوزه انتخاباتی که همه ابعاد و زوایای موجود در بخش‌های نظارتی، اجرایی، امنیتی، شرایط و تبلیغات را به‌خوبی پوشش بدهد، سخن می‌گفتند. تدوین این قانون هر بار مشمول گذر زمان می‌شد؛ هر چند بنابر گفته آقای «علی‌اصغر یوسف‌نژاد»، نماینده مجلس دهم، هر مجلسی که آغاز به کار می‌کرد، یک الی دو بار قوانین مربوط به انتخابات را تغییر می‌داد.

 
چرا به قانون جامع انتخابات نیاز است؟
 آقای عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان، آذرماه سال جاری، با حضور در برنامه تلویزیونی 
«حالا خورشید» درباره چرایی نیاز به قانون جامع انتخابات گفت: «قانون انتخابات ما قانون خوبی نیست؛ برای مثال در بحث تبلیغات انتخاباتی، آن‌قدر مواد قانونی اندک است که فقط ممنوعیت تبلیغات 24‌ساعت قبل از روز انتخابات و ممنوعیت تبلیغ از طریق دستگاه‌های عمومی را داریم؛ اما اینکه نامزد انتخاباتی در یک حوزه کوچک چه اندازه اجازه دارد هزینه کند؟ پولی که می‌خواهد صرف تبلیغات کند از کجا می‌آید؟ درآمدش از کجاست؟ کشورهای مختلف در این رابطه استانداردهایی را قرار داده‌اند.»
کدخدایی با اشاره به حساسیت شورای نگهبان نسبت‌به ورود پول‌های کثیف به تبلیغات انتخاباتی افزود: «ما بسیار نگران هستیم؛ اما تا زمانی که قانون وجود نداشته باشد، نمی‌توانیم وارد شویم، چون این مسأله نیز به قانون نیاز دارد. ما با مجلس شورای اسلامی همکاری کردیم و حدود یک سال هم در این خصوص تعامل داشتیم و نظرات مشورتی خود را نیز داده‌ایم؛ 
اما نمی‌دانم چرا دوستان‌مان در مجلس هنوز این احساس را ندارند که زودتر تصویب کنند.»
وی درباره دیگر معضل انتخابات در ایران که قانون جامع انتخاباتی را لازم می‌گرداند، اظهار داشت: «در دوره گذشته 12‌هزار نفر برای 300‌کرسی انتخابات مجلس ثبت‌نام کردند که اصلاً معقول نیست، یا 1100‌نفر برای ریاست‌جمهوری ثبت‌نام کردند که حتی من در وزارت کشور اعلام کردم که ظاهراً جشنواره انتخابات برگزار 
شده است!»

تدوین لایحه قانون جامع انتخابات در شهریور‌95
دولت در شهریور ماه سال‌1395 لایحه قانون جامع انتخابات را تدوین و در دستور کار کمیسیون سیاسی و دفاعی خود قرار داد. در همان زمان، آقای رحمانی‌فضلی، وزیر کشور درباره چرایی لزوم تدوین قانون جامع انتخابات، اظهار داشت: «ما نظام جامع انتخاباتی نداریم؛ انتخاباتی که در ریاست‌جمهوری، خبرگان، شوراها و مجلس انجام می‌شود، هر کدام دارای قانون مستقل است که دارای اشکالات زیادی است.»
ارتقای شفافیت فرآیندهای برگزاری انتخابات، پیش‌بینی شیوه‌های مؤثر رصد منابع مالی انتخابات، تعیین ضمانت‌های اجرایی قوی برای برخورد با تخلف‌های انتخاباتی در هر مرحله و تبیین حدود نظارت و اجرا مبتنی‌بر اصول قانون اساسی، از جمله مهم‌ترین مختصات پیش‌نویس لایحه نظام جامع انتخابات 
از سوی دولت بود.
 
ابلاغ سیاست‌های کلی انتخابات از سوی رهبر انقلاب
رهبر معظم انقلاب در تاریخ 24‌مهرماه سال‌1395، پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام، سیاست‌های کلی انتخابات را در 18‌ماده ابلاغ کردند. بلافاصله پس از این، لازم بود که لایحه دولت، از حیث تطابق با سیاست‌های ابلاغی، مورد بازنگری و اصلاح قرار بگیرد.
آقای محمدباقر نوبخت، سخنگوی وقت دولت، دو روز پس از ابلاغ سیاست‌های انتخابات اظهار داشت: «ما درحال بررسی این سیاست‌ها هستیم و لوایح آن به سرعت تقدیم مجلس خواهد شد و امیدواریم مجلس نیز کار تصویب این لوایح را تسریع کند تا برای نخستین انتخابات پیش رو، از این سیاست‌ها برخوردار شویم.»
 
تصویب «لایحه قانون جامع انتخابات» در دولت
با وجود آنکه نوبخت از لزوم بررسی و تصویب هر چه سریع‌تر لوایح مربوط به قانون جامع انتخابات 
سخن گفت، اما این امر دچار تعلل شد و پس از گذشت ماه‌ها، از لایحه مزبور خبری به بیرون درز نکرد؛ تا اینکه بالاخره آقای اسماعیل جبارزاده، معاون سیاسی وزیر کشور در اسفندماه سال‌1396، از تدوین لایحه قانون جامع انتخابات سخن گفت. وی در این باره اظهار داشت: «در آخرین نشست کمیسیون سیاسی، دفاعی دولت در اول اسفند ماه سال جاری، لایحه قانون جامع انتخابات، تصویب و تقدیم دولت شد. سامان‌بخشی و تجمیع قوانین انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی شهر و روستا، از مهم‌ترین ویژگی‌های این لایحه است. در صورت تصویب نهایی و تبدیل آن به قانون، علاوه‌بر رفع و حل بسیاری از مشکلات گذشته، احزاب و تشکل‌های سیاسی، 
نقش موثرتری در روند انتخابات ایفا خواهند کرد.»
پس از تقدیم لایحه مزبور به صحن دولت، کارگروه مشترکی از چند کمیسیون دولت با حضور تعدادی از وزرا و معاونان رییس‌جمهوری جهت بررسی این موضوع شکل گرفت تا بررسی نهایی این لایحه را در دستور کار خود قرار دهند.
 
بازنگری در لایحه قانون انتخابات
سیدسلمان سامانی، سخنگوی وزارت کشور روز 28‌آذرماه‌97 در اظهاراتی با اشاره به اینکه نسخه بازنگری شده لایحه جامع انتخابات برای هیأت دولت ارسال و در دستور کار قرار گرفته است، گفت: «تلاش وزارت کشور بر این است تا این لایحه هرچه سریع‌تر در دولت بررسی و تصویب و برای سیر مراحل قانونی به مجلس شورای اسلامی تقدیم شود.»
 
بالاخره تصویب شد!
پس از ماه‌ها انتظار برای تصویب پیش‌نویس لایحه قانون جامع انتخابات، بالاخره در جلسه روز چهارشنبه سوم بهمن‌ماه سال‌1397 هیأت دولت، این پیش‌نویس به تصویب رسید. در این باره، سیدسلمان سامانی، سخنگوی وزارت کشور، درباره آخرین اقدامات انجام شده برای تصویب این لایحه و ارسال آن به مجلس شورای اسلامی گفت: «در سال جاری لایحه جامع انتخابات در هیأت دولت مطرح و مقرر شد توسط کارگروهی مرکب از برخی وزرا و معاونان رییس‌جمهوری مورد بازنگری قرار گیرد که این مهم طی ماه‌های تیر و مرداد‌۹۷ انجام گرفت و نسخه بازنگری شده 
مورخ ۲۷‌مرداد‌۹۷ برای هیأت دولت ارسال و در دستور کار قرار گرفته است.»
 
در راه مجلس
با وجود آنکه لایحه قانون جامع انتخابات در دولت به تصویب رسیده، اما هنوز خبری از ارسال آن به مجلس، جهت تصویب نهایی و ابلاغ به دستگاه‌های ذی‌صلاح، به گوش نمی‌رسد. آقای محسن کوهکن، نماینده مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگویی، ضمن اظهار امیدواری برای ارسال هر چه زودتر لایحه اصلاح قانون جامع نظام انتخابات به مجلس گفت: «من با اینکه مجلس در آخرین سال عمر خود به اصلاح قانون انتخابات بپردازد، موافق نیستم. اصلاح قانون انتخابات در سال آخر دوره مجلس این ذهنیت را ایجاد می‌کند که نمایندگان اصلاح قانون را به منظور تأمین منافع خود انجام می‌دهند.»
لایحه جامع انتخابات با اصلاح بسیاری از ابهامات 
از قبیل چگونگی تعیین صلاحیت نامزدها، نحوه تأمین مالی آنان و شفاف‌سازی هیأت‌های اجرایی، راه نهادینه شدن مردم‌سالاری در انتخابات ایران را هموار می‌سازد.

captcha
شماره‌های پیشین