640
سه شنبه، ۰۲ بهمن ۱۳۹۷
7
اقدامات تازه مدیران شهری مشهد موجی از انتقاد را برانگیخته است

تعویض تابلوهای راهنمای زائر هویتی که کتمان می‌شود

درک نادرست برخی از مسوولان از گردشگری انواع مختلف آن به‌خصوص گردشگری مذهبی موجب شده است که شهری مانند مشهد که سال‌هاست به‌دلیل وجود بارگاه نورانی امام هشتم به نام «مشهد مقدس» یا «مشهدالرضا» شناخته شده، حالا تبدیل به شهری شود که مسافران آن بیشتر برای سفر به این شهر رفته‌اند نه زیارت. از همین رو اقدامی در زمینه ساماندهی و ارائه خدمات به زائران شهر مشهد انجام شده که بر اساس آن تابلوهای راهنمای زائر تبدیل به «مرکز اطلاعات سفر» شود.

مروری بر طرح تحول سلامت

مسیری که قاضی‌زاده باید طی می‌کرد

صبح نو

اقدامات تازه مدیران شهری مشهد موجی از انتقاد را برانگیخته است

تعویض تابلوهای راهنمای زائر هویتی که کتمان می‌شود

درک نادرست برخی از مسوولان از گردشگری انواع مختلف آن به‌خصوص گردشگری مذهبی موجب شده است که شهری مانند مشهد که سال‌هاست به‌دلیل وجود بارگاه نورانی امام هشتم به نام «مشهد مقدس» یا «مشهدالرضا» شناخته شده، حالا تبدیل به شهری شود که مسافران آن بیشتر برای سفر به این شهر رفته‌اند نه زیارت. از همین رو اقدامی در زمینه ساماندهی و ارائه خدمات به زائران شهر مشهد انجام شده که بر اساس آن تابلوهای راهنمای زائر تبدیل به «مرکز اطلاعات سفر» شود.


هیأت وزیران اواخر آذرماه سال‌96 در قالب «آیین‌نامه ساماندهی و ارتقاء گردشگری شهری» به منظور اقدامات اجتماعی و فرهنگی در کلانشهرها تصویب کرد: شهرداری‌ها موظفند در مبادی ورودی و مسیرهای گردشگری شهری کیوسک‌های راهنمایی و اطلاع‌رسانی گردشگری راه‌اندازی کنند. این مصوبه موجب شد تا شهرداری مشهد نیز در اقدامی تعجب‌برانگیز تابلوهای اطلاع‌رسانی به زائران که با عنوان «راهنمای زائر» فعالیت داشتند تغییر داده و روی آن‌ها تابلوی «مرکز اطلاعات سفر» را نصب کند. این اقدام به گفته مسوولان سازمان فرهنگی اجتماعی شهرداری مشهد به این دلیل انجام شده است که مشهد شهری فراملی است و 
در نتیجه باید از واژگان، مفاهیم و تعابیر استاندار 
مورد پذیرش مجامع بین‌المللی استفاده کرد! آن‌ها همچنین گفته‌اند که با این اقدام اماکن شهر در نزد گردشگران (زائران) داخلی و خارجی قابل فهم و بهره‌برداری خواهد بود. 
اما این تصمیمات خلق‌الساعه در حالی برای مشهدالرضا گرفته شده است که پیش از این مدیر کل دفتر امور رفاهی زائران استانداری خراسان رضوی درباره تعداد زائرانی که به این شهر رفته‌اند، گفته است: «در سال 96 بیش از 28 میلیون و 500 هزار نفر برای زیارت به مشهد مقدس سفر کرده‌اند.» 
این در حالی است که تعداد بسیاری از این مسافران شهر مشهد نیز زائرانی هستند که از کشورهای اطراف چون عراق، عربستان، بحرین، کویت، پاکستان و غیره با هدف زیارت حضرت امام رضا ؟ع؟ به این شهر سفر می‌کنند. 

انتقادات به مدیران شهری
اقدام مسوولان فرهنگی و اجتماعی شهر مشهد اما در فضای مجازی نیز بازتاب گسترده‌ای داشته است. یکی از کاربران درباره تغییر تابلوی مراکز اطلاع‌رسانی نوشت: آن‌هایی که مشهد را یک شهر توریستی می‌دانند، بعید است اسم کامل شهر را بدانند: #مشهدالرضا.
کاربر دیگری با نام «من هم منتظرم» در انتقاد به‌اقدام شهرداری مشهد در جهت معرفی شهر زیارتی به‌عنوان شهری گردشگری، نوشت: این‌جور که به‌این سرعت دارند هویت‌زدایی می‌کنند از مشهدالرضا یک وقت چشم باز می‌کنیم، می‌بینیم تو آنتالیا هستیم. یکی دیگر از کاربران هم انتقاد خود را اینطور مطرح کرد: «باز اگر جلو موج‌های آبی و پارک ساحلی آفتاب دکه اطلاعات سفر می‌زدین یه چیزی. خداییش فلکه برق هیچ جاذبه توریستی نداره و هر کی اونجاست یا زائره یا مجاور.» خانم دیگری هم که یکی از فعالان فضای مجازی است خطاب به مدیران شهری مشهدمقدس نوشت: «وقتی شهرداری اصلاحاتی مشهد، مشهدالرضا رو به‌جای شهر زیارتی شهر هوشمند معرفی می‌کنه، نمادهای سیاه عزای محرم رو جمع می‌کنه، و الان هم تابلوهای «راهنمای زائر» رو به «مرکز اطلاعات سفر» مبدل می‌کنه، دیر یا زود تابلوی حرم مطهر رضوی رو می‌زنه موزه آثار باستانی! اما کور خوندن. اعتراض داریم.» همچنین کاربر دیگری نوشت: «شهرداری مشهد لفظ «زائر» رو تبدیل کرده به «مسافر»، من از روزی می‌ترسم که تابلوهای «به‌طرف حرم مطهر» رو هم بزنن «به‌طرف بازار رضا» ... آقایانِ شورای شهر! یه مشهد رو بذارین برا امام رضا ؟ع؟ بمونه.»
اما انتقادات فقط در فضای توییتر مطرح نشد. بلکه بسیاری از کاربران نیز در اینستاگرام انتقادات خود را با متون طولانی‌تر مطرح کردند. آقای سعید شعرباف تبریزی از پژوهشگران مدیریت شهری در یادداشت اینستاگرامی خود خطاب به‌معاون گردشگری و امور زائرین شهرداری مشهد، نوشت: حتماً و حتماً به‌این مدیره بزرگوار توصیه می‌کنم اگر حال خواندن و تحقیق در باب تفاوت‌های عمیق بین زیارت در شیعه و آنچه را به‌ عنوان سفر در غرب وجود دارد ندارند، حداقل یک دوره کتاب‌های متفکرین معتقد به‌برساخت‌گرایی اجتماعی را بخوانند، آن‌وقت دیگر این‌طور با مردم و هنجارهایشان برخورد نخواهند کرد. حامد سلطانی نیز در یادداشتی که در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد، نوشت: این شهر نه فقط یک شهر زیارتی بلکه یکی از مهم‌ترین شهرهای زیارتی دنیا در همه ادیان و مذاهب است. مسافر مشهد اگر زائر نیست پس چیست؟! داستانِ یک تابلو و دکه و ایستگاه راهنمای زائر نیست! نه اینکه نباشد، هست اما قطعه‌ای است از یک پازل هزار تکه ... هویت‌زدایی از شهر مشهد، از در و دیوار و محله‌های قدیمی و خانه‌های خشتی و عَلم کردن ساختمان‌های بدقواره و نگاه صرفاً اقتصادی و ذائقه‌سازی برای زائر و ... شروع می‌شود و در این میان کم‌رنگ نشان دادن نقش معصوم دهم در انگیزه سفر زائران به مشهدالرضا علیه‌السلام یکی از نقاط امنی است که ظاهراً در ماراتن هویت‌زدایی پازل مدیریت شهری فعلی باید به‌آن رسید!

بی‌اعتنایی به هویت مذهبی
خانم «کاترینا مولر»؛ استاد مردم‌شناسی دانشگاه توبینگن آلمانی تباری است که در سال 95 در مراسم جشن ولادت امام رضا ؟ع؟ که به همت رایزن فرهنگی کشورمان در برلین برگزار شد به تجربه حضور خود در مشهدالرضا و همراهی با یک زائر پزشک هلندی- افغانی اشاره کرد و گفت: «ما انسان‌ها برای شناخت هم باید یکدیگر را بهتر بشناسیم. من در آن نگاه و شناخت کوتاه از آن فرد متوجه شدم که عشقی به امام رضا؟ع؟ و جایی که برای زیارت آن عازم است، دارد. او چشم‌اندازهای متفاوت و جذابی در زندگی خود داشت و امکان این وجود نداشت که امام رضا ؟ع؟ را از او جدا کرد.» او در ادامه افزود: «برای یک مردم‌شناس بهتر است تا یک پدیده را بتواند خوب مشاهده کند. من آنجا یافتم که مشهد چقدر تحت تأثیر مکان حرم است. چقدر معماری آن برای من جذاب بود. من خودم تجربه کردم که چطور این زیارت روی دانشجوهایی که در آن سفر زیارتی بودند، تأثیرگذار بود.» وی در ادامه اظهار داشت: «موضوع تحقیقاتی خود را در مورد تأثیرات هویتی و ارزشی در مورد حرم مطهر و تأثیر آن بر شهر مشهد آغاز کردم. احساسات افراد در کنار ارزش‌های معنوی آن‌ها، هویت آن‌ها را در دنیای مادی آن‌ها هم نشان داده می‌شود. این به چه معنی است؟ 
شما ایرانی‌ها یا تمام کسانی که در اینجا حضور دارید، شما به من بگویید که رابطه شخصی شما با امام رضا ؟ع؟چطور در هویت شما نشان داده می‌شود؟ زیارت چه تأثیری بر شما گذاشته است؟ شما چه چیزهایی یاد گرفتید؟ برای انجام یک سفر زیارتی چه زحماتی را به جان خریدید؟ شما در مشهد چه کارهایی انجام دادید؟ چه بار معنوی و مادی را 
به هنگام برگشت در توشه خود داشتید؟» 
اما سخنان این استاد مردم‌شناسی را با نظرات معاون گردشگری و زیارت سازمان اجتماعی و فرهنگی شهرداری مشهد مقایسه کنید. خانم نرگس شالچیان گفته است: «به‌کارگیری مفاهیم بین‌المللی برای شهر فراملی مشهد 
یک ضرورت است. مشهد، شهری فراملی است و می‌طلبد از واژگان، مفاهیم و تعابیر استاندارد که مورد پذیرش مجامع بین‌المللی است برای معرفی اماکن این شهر استفاده شود تا در نزد گردشگران و زائران داخلی و خارجی قابل فهم و بهره‌برداری باشد.»
این اقدام از سوی مسوولان فرهنگی واجتماعی شهر مشهد در شرایطی با توجه به قوانین بین‌المللی گرفته شده است که گویا مسوولان یادشده هیچ توجهی به سبقه مذهبی مشهد نداشته و تلاش کرده‌اند با نسخه فرنگی برای اقدامی بین‌المللی تلاش کنند. این در حالی است که اگر همین مسوولان شاید اگر سفرهایی به شهرهای مذهبی مسلمانان و شیعیان چون مکه، مدینه، نجف اشرف، کربلای معلا، کاظمین و سامرا داشتند حتماً متوجه برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته برای ارائه خدمات به «زائران» می‌شدند. این همان نکته مهم در گردشگری مذهبی است که اعلام می‌کند سفر به یک شهر با جاذبه دینی و مذهبی با هدف زیارت 
انجام می‌شود نه تفریح و سیاحت و مراجعه‌کنندگان این شهرها «زائر» هستند نه مسافر!

captcha
شماره‌های پیشین